Çocukluğu ve eğitimi
Friedrich Wilhelm Nietzsche, 15 Ekim 1844'te Prusya Krallığı'nın Saksonya eyaletinde, Leipzig yakınlarındaki Röcken kasabasında doğdu. Adını, doğum gününde kırk dokuz yaşına giren Prusya Kralı IV. Friedrich Wilhelm'den aldı. Ebeveyni Lutherci papaz ve eski öğretmen Carl Ludwig Nietzsche ile Franziska Oehler'dir; küçük kız kardeşi Elisabeth Förster-Nietzsche'dir. Babası 1849'da bir beyin hastalığından öldü, erkek kardeşi de ertesi yıl öldü; aile Naumburg'a taşındı. Müzik ve dil alanında gösterdiği yetenek nedeniyle 1858'den 1864'e kadar ünlü Schulpforta okulunda okudu. Orada Yunanca, Latince, İbranice ve Fransızca öğrendi, şiir ve beste üzerinde çalıştı. Hölderlin'in eserleriyle tanıştı. 1864'te mezun olunca Bonn Üniversitesi'nde teoloji ve klasik filoloji okumaya başladı.
Akademik kariyeri
Kariyerine klasik filolog, yani Yunan ve Roma metin eleştirmeni olarak başladı. 1869'da yirmi dört yaşında Basel Üniversitesi'nde klasik filoloji kürsüsüne bu yere atanan en genç kişi olarak getirildi. Daha önce Prusya vatandaşıydı, ancak 1869'da İsviçre'ye taşındıktan sonra kendi isteğiyle vatansız kaldı. 1879'da sağlık sorunları nedeniyle akademik görevinden istifa etti ve sonrasında kendisine iyi gelecek bir yer arayarak çoğunlukla İtalya ve İsviçre'de yaşadı. Hobi olarak klasik müzikle ilgilendi ve besteler yaptı.
Felsefesi
Gençliğinde Schopenhauer'in felsefesinden etkilendi, daha sonra onun kötümserliğinden uzaklaştı. Çalışmalarında ahlaka, dine, felsefeye, bilime ve sanata yönelik keskin eleştiriler yer alır. Hıristiyan ahlakı ve Platoncu metafizik en şiddetle eleştirdiği konular arasındaydı. Hakikatin değerini sorguladı ve postmodern yaklaşımların öncüsü sayıldı. Üst insan, güç istenci ve bengi dönüş kavramları bugün de tartışılır. Sistematik bir felsefe oluşturmadı; düşüncelerini sık sık aforizmalarla ifade etti. Böyle Buyurdu Zerdüşt'ün patetik-lirik üslubu ona yazar olarak tanınırlık kazandırdı. Felsefesinin merkezinde, kişinin coşkun enerjisini sömüren her türlü öğretiyi sorgulayarak hayatın olumlanması vardır. Etkisi varoluşçuluk, postmodernizm ve postyapısalcılık gibi kıta felsefesi geleneğinde sürer.
Son yılları ve mirası
1889'da 44 yaşında zihinsel yetilerinin kaybıyla sonuçlanan bir çöküş yaşadı. Kalan yıllarını önce annesinin, 1897'deki ölümünden sonra kız kardeşi Elisabeth'in bakımında geçirdi ve 25 Ağustos 1900'de Weimar'da öldü. Kız kardeşi, antisemitist ve milliyetçi Bernhard Förster ile evliydi ve Nietzsche'nin yayımlanmamış yazılarını kocasının ideolojisine uyarlayarak yeniden düzenledi; oysa Nietzsche antisemitizme ve milliyetçiliğe açıkça karşı çıkmıştı. Bu değişiklikler yüzünden adı sonradan Alman militarizmi ve Nazizm ile birlikte anılır oldu; yirminci yüzyıl araştırmacıları bu yanlış yorumlara karşı harekete geçti.
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Friedrich Wilhelm Nietzsche maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.