Hayatı
Platon ya da Eflatun, Antik Yunan filozofu ve bilgesidir. Doğum yılı Milattan Önce 428/427 ya da 424/423, ölüm yılı 348/347 olarak verilir. Diogenes Laertios doğumunu 428/7'ye yerleştirmiş, ancak günümüzde Yedinci Mektup'tan yola çıkılarak 424/3'te doğduğu düşünülmektedir. Hayatıyla ilgili hemen hiç kaynak yoktur ve hakkındaki rivayetlerin çoğu, ölümünden yaklaşık beş yüzyıl sonra yazılmıştır. Atina'nın köklü ve asil bir ailesinden gelen Platon'un babası Ariston, annesi Perictione'dir; Adeimantus ve Glaukon adlı iki erkek kardeşi ve Potone adlı bir kız kardeşi vardır. Gençliğinde güreş yaptığı ve tiyatro oyunları yazdığı söylenir. Politikaya atılmadı ve hayatını büyük olasılıkla ailesinden kalan servetle felsefe yaparak geçirdi.
Sokrates ve Akademi
Sokrates'in öğrencisiydi; Sokrates, Platon tahminen yirmi beş yaşlarındayken Atina devleti tarafından suçlu bulunarak öldürüldü. Platon'un yazdığı Sokrates'in Savunması, hocasının davada yaptığı savunmayı anlatır. Dünyada üniversite düzeyindeki ilk kurumlardan biri olan ve bu kurumlara günümüzdeki adını veren Akademi'nin kurucusudur. Kız kardeşinin oğlu Speusippos, Platon öldükten sonra Akademi'nin başına geçti. Öğrencisi Aristoteles ile Sokrates'le birlikte felsefe tarihinin en etkili isimlerinden sayılır.
Diyalogları
Eserlerinin hemen hepsi günümüze ulaşmıştır. Tiyatro metinlerine yakın kurgusal diyaloglar yazdı; çoğunun ana karakteri Sokrates'tir. En sık okunan diyalogları Devlet, Sokrates'in Savunması, Phaidon, Şölen, Theaitetos, Menon, Parmenides, Protagoras ve Timaios'tur. Bu metinlerde etik, estetik, metafizik ve politika gibi alanları işlerken pek çok düşüncesini yeniden ele aldığı düşünülür; diyalogların kronolojisi ve hangi iddiaları Platon'un kendisinin savunduğu tartışma konusudur. Herakleitos, Parmenides ve Pisagor gibi filozoflardan da etkilendi.
Düşüncesi ve etkisi
Politik felsefenin kurucusu sayılır. Yalnızca akılla bilinebileceğini savunduğu tümel gerçekler olan idealar teorisi, ruhun akıl, duygular ve arzulardan oluşan üç parçası olduğu ve bu parçalar arasında aklın yönetimine dayanan bir uyum kurulması gerektiği görüşü, akıl, ruh, beden, ahlak ve devlete dair tartışmaları derinden etkiledi. Şölen diyalogunda aşk üzerine görüşlerini ortaya koydu; gerçek aşka bedensel hazlara yönelerek değil ruhsal yolla, güzelin ve iyinin kendisine yönelerek ulaşılacağını savundu. Bu nedenle sonradan platonik aşk terimi karşılık beklenmeyen aşk anlamı kazandı. Alfred North Whitehead, Avrupa felsefe geleneğinin Platon'a ait bir dizi dipnottan oluştuğunu söylemiştir. Düşünceleri Hristiyanlığı ve İslam'ı da derinden etkilemiştir.
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Eflatun maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.