Voltaire Kimdir?

Kimdir?

François Marie Arouet, 21 Kasım 1694'te Paris'te doğdu ve 30 Mayıs 1778'de öldü. Voltaire takma adıyla tanınan Fransız yazar ve filozoftur; Fransız Aydınlanması'nın en önemli filozoflarından biri, hatta Aydınlanma hareketinin babası sayılabilir. Zamanının toplumsal, dinî, siyasi ve kültürel konularını radikal biçimde eleştirdi. Neredeyse her yazınsal türde eser verdi: oyunlar, romanlar, şiirler, makaleler ve bilimsel açıklamalar yazdı. 20 binden fazla mektubu, 2 binden fazla kitap ve kitapçığı vardır. En ünlü yapıtı Candide'dir.

İlk yılları

Sekiz yıl boyunca Collège Louis-le-Grand'da okudu; orada "Latince ve aptallıklar"dan başka bir şey öğrenmediğini öne sürdü. Babası hukuk okumasını istiyordu; Voltaire bir avukatın yanında çalışıyormuş gibi görünürken zamanının çoğunu hicivli şiirler yazmaya harcadı. Sivri diliyle aristokrat ailelerin beğenisini kazandı. XV. Louis'nin naibi Orléans Dükü II. Philippe'i konu alan bir yazısı yüzünden Bastille'de hapsedildi. Orada ilk çıkışı olan Oedipe oyununu yazdı ve Voltaire adını aldı. Oyunun başarısı onu etkili bir isim yaptı ve Fransız Aydınlanması'na dahil etti.

İngiltere sürgünü ve Cirey

Genç bir asilzadeyi gücendirmesi, mahkeme kararı olmadan sürgün edilmesine yol açtı. İngiltere'de geçirdiği üç yıl düşüncelerini büyük ölçüde etkiledi; İngiliz monarşisinden, ülkenin din ve ifade özgürlüğüne verdiği değerden, Shakespeare ve Isaac Newton gibi isimlerden etkilendi. Paris'e dönünce İngiliz Mektupları'nı (Lettres philosophiques) yayımladı. Eser Fransa'da büyük tartışma yarattı, nüshaları yakıldı ve Voltaire Paris'ten ayrılmak zorunda kaldı. Sınırdaki Château de Cirey'e yerleşti ve Marquise du Châtelet ile 15 yıl süren bir ilişki yaşadı; birlikte 21 binden fazla kitap topladılar. Bu dönemde Mérope gibi oyunlar ve kısa öyküler yayımladı.

Sonraki yılları

Marquise'in ölümünden sonra Berlin'e gitti; ancak Friedrich'i kızdırması üzerine evrakının kopyaları yakıldı ve tutuklandı. Paris'e yönelse de XV. Louis kente girmesini yasakladı, bu yüzden Cenevre'ye gitti. Tiyatro gösterilerini yasaklayan Cenevre yasaları, Leibniz felsefesinin hicvi olan Candide'i yazmasına ve kentten ayrılmasına neden oldu. Ferney'de bir malikâne alarak 1778'deki ölümüne kadar orada yaşadı.

Düşünceleri

Victor Hugo, "Voltaire'i anmak, tüm 18. yüzyılı anlamaktır" demiştir. Voltaire, ilerleme fikrini aklın egemenliği olarak tanımladı ve entelektüel, bilimsel ve ekonomik ilerleme için hoşgörüyü zorunlu saydı. Düşünce, ifade ve siyasi özgürlüğün yılmaz bir savunucusuydu; devletin insan haklarına saygı göstermesi gerektiğini savundu. Orijinal bir filozof olmasa da Locke ve Newton'un fikirlerini Fransa'ya taşıyarak empirizmin yayılmasında büyük rol oynadı.

Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Voltaire maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.