Voltaire Kimdir?

Asıl adı François Marie Arouet olan ünlü düşünür, 1694 yılının Kasım ayında Paris'te, cılız ve sağlıksız bir bebek olarak hayata gözlerini açtı. Hekimlerin yaşamayacağını düşündüğü bu zayıf çocuk, zekası ve dünemine yön veren fikirleriyle Aydınlanma döneminin en önemli yazarı ve filozoflarından biri hâline geldi. Henüz üç yaşındayken tüm La Fontaine masallarını ezberleyen dâhi, kilisenin pek hoşlanmadığı vaftiz babası Abbe de Chateauneuf sayesinde gelenek dışı düşüncelerle erken dönemde tanıştı. On yaşında gönderildiği cizvit okulunda kavrama yeteneğiyle tüm hocaları şaşırtan zeki genç, daha sonra hukuk eğitimi almasını isteyen babasına karşı çıkarak hayatı boyu sadece edebiyatla ilgilenmek istediğini kararlılıkla söyledi. Saray dünyasına adım atınca Oedipe adlı ilk trajedisini kaleme aldı ve bu sırada Voltaire mahlasını kullanmaya başladı.

Şahlanış, Hapishane ve İngiltere Sürgünü

Genç yazarın karıştığı aşk skandalları ve düzeni sarsan sivri dili, onun sık sürgün yaşamasına yol açtı. Babası tarafından gönderildiği Hollanda'daki elçilik görevinden dönüşünde, Orleans Naipi'ni hedef alan sert hicivleri yüzünden Bastil Hapishanesi'ne atıldı. Orada kaldığı on sekiz ay boyunca IV. Henri üzerine epik bir şiir yazdı. Hapisten çıktıktan sonra Oedipe oyununu sahnede büyük bir başarıyla taçlandırdı. Halk, bu eserin saray yaşamını yermek amacıyla yazıldığına inandığı için salonları hıncahınç doldurdu. Sonraki oyunları ilgi görmeyince dinsel hoşgörüyü savunduğu Henriade adlı şiirini Fransa'da izin alamayınca 1723'te Rouen'de bastırdı. Düşünürün sert dili 1725 yılında başını tekrar belaya soktu. Rohan adındaki bir şövalyeyi yergileriyle öfkelendirdiği için sokak ortasında dövüldü. Rohan'ı düelloya davet ettiği için düello gününde yeniden tutuklanarak Bastil Hapishanesi'ne gönderilen yazar, on beş günlük hapsin ardından yaşadığı haksızlıklara duyduğu öfkeyle İngiltere'ye doğru yola çıktı. İngiliz toplumunun sunduğu düşünce özgürlüğü ve hoşgörü ortama hayran kaldı. Burada Bolingbroke Lordu, Jonathan Swift ve Alexander Pope gibi önemli isimlerle yakın ilişkiler kurarak fikir dünyasını genişletti.

Büyük Aşk ve Saraydaki Parlak Yıllar

Fransa'ya 1729 yılında geri döndüğünde, kafasındaki taslakları yavaş yavaş kâğıda dökmeye başlamıştı. Kiliseyi hedefe alan yazıları yüzünden Rouen'e kaçmak zorunda kaldı ve orada büyük gürültü koparan Felsefe Mektupları'nı yazdı. Dinsizlikle suçlanan Voltaire, otuz dokuz yaşındayken kocasının şatosunda gizlenmesini teklif eden Bayan du Chatelet ile tanıştı. Kendisinden on bir yaş küçük, evli ve hiç çocuğu olmayan bu entelektüel kadınla yaşadığı büyük ve tutkulu aşk, yazarın hayatının en huzurlu ve üretken dönemlerinden birine kapı araladı. Fransa sarayında şansı yâver gidince, Kral XV. Louis'nin metresi Madame de Pompadour'un aracılığıyla krallık tarihçiliği görevine getirildi. Bu sırada 1746 yılında seçkin Fransız Akademisi'ne kabul edildi. Ancak mutluluğu uzun sürmedi; kıskançlık tartışması sonrasında eşinin yanına dönen Bayan du Chatelet'nin kısa süre sonra hayatını kaybetmesiyle derin bir yasa boğuldu.

Ferney'den Paris Sahnelerine Ölümsüzlük

Yaşadığı acının ardından durmaksızın yazan yazar, 1753 yılında İsviçre sınırındaki Ferney kasabasına yerleşti. Ferney'deki günlerinde, dünya edebiyat tarihine altın harflerle kazınan en olgun ve en bilinen felsefi eseri Candide'i kaleme aldı. Hayatının son döneminde Fransa'ya gururla davet edilen seksen üç yaşındaki Voltaire, Paris'te kendi eseri Irene'in prömiyerine katıldı. Tiyatro sahnesinde defne yapraklarından bir taçla karşılanan düşünür, dakikalarca ayakta alkışlandı. Bu büyük başarının ortasında sağlık durumu hızla bozulan yazar, 30 Mayıs 1778 günü seksen dört yaşında dünyadan ayrıldı. Son nefesinde başındaki kalabalığa "Beni huzur içinde ölmeye bırakın" diyerek veda etti. Hayatı boyunca elliden fazla tiyatro oyunu yazan Voltaire'in edebiyata ve insan düşüncesine bıraktığı miras bugün bile yaşamaktadır.

Yazarın edebiyat dünyasına yön veren en önemli eserlerinden bazıları şunlardır:

• Zadig: Polisiye hikâyenin ilk örneği kabul edilen felsefi roman.
• Zaire (1732): Yazarın tiyatro alanındaki en önemli trajedilerinden biri.
• Mohomet (1741): Kilisenin ve başarının üzerinde durduğu, dinsel temalar barındıran ünlü trajedi eseri.
• Candide: Ferney'de kaleme alınan, ince alayların zirve noktası olan başyapıtı.