Ailesi ve eğitimi
Denis Diderot, 5 Ekim 1713'te Fransa'nın Champagne bölgesindeki Langres kasabasında doğdu ve 31 Temmuz 1784'te 70 yaşında öldü. Fransız yazar ve filozoftur; Aydınlanma Çağı'nın en önemli kişiliklerinden biridir. Babası bir bıçakçıydı; yedi çocuklu ailenin yaşayan çocuklarının en büyüğüydü. Ailesi papaz olmasına karar verdiği için kardeşi Didier ile birlikte kasabadaki Cizvit Koleji'nde okudu. Papaz yapmak yerine öğrenimine devam etmeyi seçti, Paris'te Louis le Grand Koleji'nde okudu ve 2 Eylül 1732'de Grekçe, Latince ve felsefe okutma yetkisi aldı.
Gençlik yılları
Öğrenimini tamamladıktan sonra iki yıl bir dava vekilinin yanında yazıcı olarak çalıştı. Bu işi sevmeyip Hobbes, Locke ve Newton'un eserlerine yöneldi, işi bıraktı ve maddi sıkıntı içinde bohem bir yaşam sürdü. 1741'de tanıştığı çamaşırcı Antoinette Champion ile babası onaylamasa da 1743'te evlendi. Kitap çevirisi yaparak geçindi. 1744'te kızı Angélique doğdu. 1755'te Sophie Volland ile yakın bir bağ kurdu.
Ansiklopedi
1746'da 1728 tarihli Chambers Ansiklopedisi'ni İngilizceden Fransızcaya çevirme, yeniden düzenleme ve geliştirme işini kabul etti. Proje büyüdü ve Diderot Ansiklopedi'nin (Encyclopédie) yayıncısı ve baş editörü oldu; yeni felsefi ve bilimsel bilgileri Avrupa ölçeğinde yaymak amaçlanıyordu. Birinci cildi d'Alembert yayımladı; ikinci ciltten yedinciye kadar ikisi birlikte editörlük yaptı, d'Alembert ayrıldıktan sonra editörlüğü tek başına yürüttü. Bu iş yıllarca ana işi ve gelir kaynağı oldu. Ansiklopedi elit kesimde ilgiyle karşılandı ama bazı çevrelerde tepki gördü ve Cizvitlerin eleştirilerini çekti.
Eserleri ve düşünceleri
Jean-Jacques Rousseau ile 1742'de tanıştı; 1746-1749 arasında yakın dost oldu. İlk özgün kitabı Felsefi Düşünceler 1746'da yayımlandı ve Fransa Parlamentosu tarafından toplatılıp yakıldı. 1749'da Görenler İçin Körler Hakkında Mektup'u yayımladı. Boşboğaz Mücevherler romanını ve Beyaz Kuş masalını yazdı; polis evini bastı ve 1749'da tutuklanarak 28 gün Vincennes Şatosu'nda tutuldu. Sonra enerjisini Ansiklopedi'ye verdi. Sağır ve Dilsizler Hakkında Mektup (1751) ve Doğanın Yorumlanması Üzerine Düşünceler (1751) diğer eserleridir. Romantizmin öncüsü ve hümanist sayılır; zengin kiliselerin denetiminde bir endüstri olarak gördüğü Hristiyanlığı reddettiği için birçok dindarın saldırısına uğradı. Düşünceleri Fransız Devrimi'ni hazırlayanlar arasında sayılır. Saint-Roch Kilisesi'nin mezarlığına gömüldü.
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Denis Diderot maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.