Yaşamı ve ailesi
Dengir Mir Mehmet Fırat, 8 Ağustos 1943'te Mersin'de doğdu ve 12 Temmuz 2019'da Ankara'da 75 yaşında öldü. Avukat, çiftçi, ihracatçı ve siyasetçiydi. İlk, orta ve lise öğrenimini Mersin'de tamamladıktan sonra Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi'ni bitirdi. Çiftçilik, serbest avukatlık ve ihracatçılık yaptı; Akdeniz İhracatçılar Birliği Yönetim Kurulu üyeliğinde bulundu. İki çocuk babasıdır.
Dedesi Hacı Bedir Fırat Ağa Kavi aşiretine mensuptu ve Malatya'dan I. ve II. dönem, Kars'tan III. dönem milletvekili olmuştu. Amcası Hüseyin Fehmi Fırat üç dönem milletvekilliği ve Demokrat Parti Genel İdare Kurulu üyeliği yaptı. Halasının oğlu Mehmet Sırrı Turanlı Adıyaman milletvekili ve senatörü oldu. Dengir adının Kürtçede "büyük ses", Mîr'in "bey" anlamına geldiği, Mir Mehmet'in ise Fırat'ın 19 göbek önceki dedesinin adı olduğu belirtilir.
Siyasi yaşamı
Adalet Partisi Kâhta ilçe başkanlığı yaptı. Doğru Yol Partisi'nin kurucu üyeliğini, Kâhta ilçe başkanlığını ve MKYK üyeliğini üstlendi. 1973 genel seçimlerinde Adalet Partisi'nden, 1995 genel seçimlerinde DYP'den Adıyaman milletvekili adayı oldu. 1999'da Fazilet Partisi'ne geçti ve Adıyaman'dan milletvekili seçildi. Rahşan Affı oylamasında 21 Aralık 2000'de kabul oyu verdi. 2000'de Fazilet Partisi'nden cumhurbaşkanlığına aday olacağını açıkladı, ancak aday olmadı.
Adalet ve Kalkınma Partisi'nin kurucu üyeliğini ve genel başkan yardımcılığını yaptı. XXI. dönemde Adıyaman, XXII. ve XXV. dönemlerde Mersin, XXIII. dönemde Adana milletvekili oldu. FP'den bir, AK Parti'den ve HDP'den ikişer dönem milletvekilliği yaptı; toplamda beş dönem Meclis'te bulundu. Siyasi kariyeri boyunca farklı partilerde görev yaptı ve beş farklı seçim döneminde Meclis'e girdi. 2015'te Halkların Demokratik Partisi'ne katıldı ve milletvekili seçildi.
TBMM Başkanlığı adaylığı
22 Haziran 2015'te HDP, 30 Haziran'daki TBMM Başkanlığı seçimi için onu aday gösterdi; seçimde birinci turda 81, ikinci turda 80, üçüncü turda 78 oy aldı ve üçüncü turda dördüncü kaldığı için dördüncü tura katılamadı. 21 Kasım 2015'te HDP onu 22 Kasım'daki TBMM Başkanlığı seçimi için yeniden aday gösterdi. Fırat, The New York Times'ta yer alan Atatürk devrimlerine dair sözleri nedeniyle büyük tepki toplamıştı.
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Dengir Mir Mehmet Fırat maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.