Dengir Mir Mehmet Fırat Kimdir?

Dengir Mir Mehmet Fırat, 30 Aralık 1945'te Mersin'de dünyaya geldi. Aslen Adıyaman'ın Kahta ilçesine bağlı bir aileye mensuptur; babası Ali, annesi Münevver'dir. Hukuk eğitimini Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nde tamamlayan Fırat, avukatlık, çiftçilik ve ihracatçılığı siyasi kariyeriyle paralel yürüttü; Türk siyasetinin birden fazla dönemine damgasını vurdu. 11 Temmuz 2019'da akciğer kanserinden Ankara'da yaşamını yitirdi.

Hukuk, Tarım ve Ticaret

Mersin'de ilk, orta ve lise öğrenimini tamamlayan Fırat, Mersin Tevfik Sırrı Gür Lisesi mezunudur. 1967'de hukuk diplomasını almasının ardından iki yıl askerlik yaptı; terhis olunca, 1971'de Mersin Barosu'na kaydolarak kendi avukatlık bürosunu kurdu. Mesleğinin yanı sıra Mersin'in Adanalıoğlu Kasabası'ndaki arazilerinde narenciye üretimi ve ticareti de yürüttü. MENAS Kooperatifi bünyesinde görev alarak narenciye üreticilerinin ürünlerini Türkiye genelinde pazarladı; Akdeniz İhracatçılar Birliği Yönetim Kurulu üyeliği de bu dönemin ürünüdür.

Siyasi Kariyer ve Parti Değişimleri

Siyasete 1973'te Adalet Partisi saflarında Adıyaman adaylığıyla giren Fırat, 1977-1980 yılları arasında aynı partinin Kahta İlçe Başkanlığını üstlendi. 1983'te Doğruyol Partisi'nin Adıyaman teşkilatını bizzat kurdu ve Merkez Karar Kurulu'na girdi; 1995'te bu partiden milletvekili adayı oldu. 1999 genel seçimlerinde Fazilet Partisi listesinden Adıyaman milletvekili seçilerek TBMM'ye girdi; Adalet ve Plan Bütçe komisyonlarında çalıştı.

Fazilet Partisi'nin Anayasa Mahkemesi tarafından kapatılmasının ardından kuruluş sürecinde etkin rol üstlendiği Adalet ve Kalkınma Partisi'nin Kurucular Kurulu'na dahil oldu. 3 Kasım 2002 seçimlerinde Mersin'den, 22 Temmuz 2007 seçimlerinde ise Adana'dan milletvekili seçildi. Bu süreçte AKP Merkez Karar Yönetim Kurulu üyeliği ve Genel Başkan Yardımcılığı görevlerini birlikte yürüttü. 8 Kasım 2008'de söz konusu görevlerin tamamından istifa etti; AKP üyeliğini de 28 Temmuz 2014'te resmen sonlandırdı.

HDP Dönemi ve Son Yıllar

2015 genel seçimleri öncesinde Halkların Demokratik Partisi'ne (HDP) katılan Fırat, 7 Haziran 2015'te HDP'nin Mersin milletvekili adayı olarak seçildi. 22 Haziran 2015'te HDP Eş Genel Başkanı Selahattin Demirtaş, Fırat'ı TBMM Başkanlığı'na aday göstereceklerini kamuoyuyla paylaştı. Alman asıllı Kristen (Zozan) ile evli olan ve iki çocuk babası olan Fırat, 11 Temmuz 2019'da akciğer kanserinin sonuçlarına yenik düştü; 76 yaşında Ankara'da hayatını kaybetti.