Genel bakış
James Earl Carter Jr., 1 Ekim 1924'te Georgia'nın Plains kasabasında doğdu ve 29 Aralık 2024'te öldü. Demokrat Parti üyesi Amerikalı siyasetçidir; 1977 ile 1981 arasında ABD'nin 39. başkanı olarak görev yaptı. 1963-1967 arasında Georgia Eyalet Senatosu'nda bulundu ve 1971-1975 arasında 76. Georgia valisiydi. ABD tarihinde en uzun yaşayan başkan oldu ve 100 yaşına ulaşan ilk başkan olarak kayda geçti.
Gençliği ve eğitimi
Ailesi fıstık tarımıyla uğraşıyordu. Çocukluğunda ABD Deniz Harp Okulu'na katılmayı hayal etti. 1941'de Americus yakınlarındaki Georgia Southwestern College'da mühendislik okumaya başladı, ertesi yıl Atlanta'daki Georgia Teknoloji Enstitüsü'ne geçti ve 1943'te Deniz Harp Okulu'na kabul edildi. İyi bir öğrenciydi; kız kardeşi Ruth'un arkadaşı Rosalynn Smith'e âşık oldu ve ikili 1946'daki mezuniyetinden kısa süre sonra evlendi. Mezun olduktan sonra denizaltı hizmetine katıldı, ardından ailesinin fıstık çiftliğiyle ilgilenmek üzere eve döndü. Sivil haklar hareketinde aktif rol aldı.
Başkanlık dönemi
Eyalet senatörü ve vali olarak görev yaptıktan sonra 1976'da başkanlığa aday oldu. Demokrat Parti adaylığını sürpriz bir isim olarak kazandı ve genel seçimde Cumhuriyetçi görevdeki başkan Gerald Ford'u kıl payı yendi. Başkan olarak Vietnam Savaşı'nda askerlikten kaçanları affetti; Camp David Anlaşmaları, Panama Kanalı Anlaşmaları ve Stratejik Silahların Sınırlandırılması Görüşmeleri'nin ikinci turu dahil birçok dış politika anlaşmasını müzakere etti ve Çin ile diplomatik ilişkiler kurdu. Stagflasyonla mücadele etti, tasarruf, fiyat kontrolü ve yeni teknolojiyi içeren ulusal bir enerji politikası oluşturdu. Enerji ve Eğitim Bakanlıklarını kurdu. Başkanlığının sonraki yıllarına Sovyetlerin Afganistan'ı işgali ve İran Devrimi gibi dış politika krizleri damgasını vurdu. 1980'de yeniden seçilmek istedi, ancak Cumhuriyetçi Ronald Reagan'a karşı seçimi kaybetti. Tarihçiler ve siyaset bilimciler arasındaki anketler başkanlığını ortalamanın altında gösterir.
Başkanlık sonrası
1982'de insan haklarını geliştirmek ve genişletmek için Carter Center'ı kurdu; bu çalışmalar ona 2002 Nobel Barış Ödülü'nü kazandırdı. Barış müzakerelerini yürütmek, seçimleri izlemek ve ihmal edilen tropikal hastalıkları ortadan kaldırmak için kapsamlı seyahatler yaptı. Kâr amacı gütmeyen konut kuruluşu Habitat for Humanity'nin kilit isimlerinden biriydi. Siyasi anılardan şiire uzanan 30'dan fazla kitap yazdı ve İsrail-Filistin çatışması gibi konularda yorum yapmayı sürdürdü. 22 Mart 2019'da en uzun yaşayan ABD başkanı oldu; 1 Ekim 2024'te 100 yaşına girdi.
Ölümü
Oğlu James E. Carter III 29 Aralık 2024'te babasının öldüğünü açıkladı. Cenaze töreni kapsamında Atlanta'da Georgia Eyalet Meclisi'ne ve Carter Center'a götürüldü, ardından Birleşik Devletler Kongre Binası'nda devlet töreni düzenlendi. Washington Ulusal Katedrali'ndeki törenin ardından Plains'teki evinin bahçesine defnedildi. Dönemin Başkanı Joe Biden, Amerika'nın ve dünyanın olağanüstü bir lideri ve devlet adamını kaybettiğini söyledi.
Benzer kişiler
- Abidin Potuoğlu (Siyasetçi)
- Kristi Noem (Siyasetçi)
- İsmet Hilmi Balcı (Siyasetçi)
- Kurbankulu Berdimuhammedov (Siyasetçi)
- Mehmet Emin Turgutalp (Siyasetçi)
- Mehmet Sait Değer (Siyasetçi)
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Jimmy Carter maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.