Kurbankulu Berdimuhammedov Kimdir?

İlk yılları ve eğitimi

Kurbankulu Berdimuhammedov, 29 Haziran 1957'de Ahal ilinde bugün Göktepe (Gökdepe) olarak anılan Babarap köyünde doğdu; Ekim 2026 itibarıyla 69 yaşındadır. Babası Melikkulu Berdimuhamedoviç Berdimuhamedov, annesi Ogulabat Atayevna Kürreyeva'dır. Altı çocuklu bir ailenin tek oğludur. Babası içişleri bakanlığında kıdemli memur olarak çalışmış ve polis albayı olarak emekli olmuştur. 1979'da Türkmen Devlet Tıp Enstitüsü'nün Diş Hekimliği Fakültesi'ni bitirdi; 1997'ye kadar Sağlık Bakanlığı'na bağlı kurumlarda ve tıp enstitüsünde öğretim görevlisi olarak çalıştı.

Siyasi yükselişi

1996'da S. A. Niyazov Hastanesi'nin başhekimiyken Türk iş insanı Ahmet Muhittin Türk ile Stomadent adlı protez diş fabrikasını kurdu. Bakanların ticaret yapmasının yasak olması nedeniyle ortaklıktan ayrılarak 1997'de sağlık bakanlığına atandı. 2001'de Saparmurat Niyazov tarafından devlet başkan yardımcılığına getirildi ve sağlık bakanlığını da sürdürdü. 2004'te sağlık alanında yaptığı reformlar çok eleştirildi. Niyazov'un 21 Aralık 2006'daki ölümünün ardından cenaze töreni komisyonu başkanı seçildi ve aynı gün Türkmenistan Meclisi onu geçici cumhurbaşkanı seçti.

Cumhurbaşkanlığı

Altı adayın yarıştığı 11 Şubat 2007 seçimine seçmenlerin yüzde 99'unun katıldığı bildirildi; Berdimuhammedov oyların yüzde 89,23'ünü aldı. 14 Şubat 2007'de yemin ederek Türkmenistan'ın ikinci devlet başkanı oldu. Şubat 2012'de yüzde 97, Şubat 2017'de yüzde 97,69 oyla yeniden seçildi. 12 Şubat 2022'de istifaya hazır olduğunu ve oğlunun yerine geçmesini beklediğini açıkladı, 12 Mart 2022 için erken seçim ilan etti. Oğlu Serdar Berdimuhamedov 19 Mart 2022'de bir sonraki cumhurbaşkanı oldu; Berdimuhammedov bu seçimde aday olmayarak görevi bıraktı. "Koruyucu" anlamına gelen Arkadag unvanını kullanır.

Yönetimi ve eleştiriler

Göreve geldikten sonra kırsal bölgelerdeki seyahat kısıtlamalarını kaldırdı, kütüphaneleri yeniden açtı ve Niyazov'un kişilik kültünü sınırlamak için bazı adımlar attı; ayların geleneksel adlarını geri getirdi. Ancak Batı tarzı demokrasiye yönelik her türlü hareketi reddetti. Ağustos 2013'te Türkmenistan Demokrat Partisi üyeliğini başkanlığı süresince askıya aldı. 2015'te Aşkabat'ta beyaz mermer bir sütun üzerinde ata binen altın bir heykeli dikildi.

İnsan Hakları İzleme Örgütü'ne göre Berdimuhammedov, akrabaları ve meslektaşlarıyla birlikte kamusal yaşamın tüm yönleri üzerinde tam kontrole sahiptir. Uluslararası gözlemciler yönetimini dünyanın en baskıcı ve kapalı rejimlerinden biri olarak tanımlar. Freedom House da Türkmenistan'ı özgürlük sıralamasında dibe yakın bir yere yerleştirmiştir.

Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Kurbankulu Berdimuhammedov maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.