Türk güreş tarihinin en parlak sayfalarına adını yazdıran Kurtdereli Mehmet Pehlivan, 1864 yılında bugün Bulgaristan sınırlarında yer alan Deliorman bölgesinin Tırnovo vilayetinde dünyaya geldi. Heybetli duruşu ve minderlerdeki yenilmezliği ile dünya çapında fırtınalar estiren bu efsane sporcu, dönemin en güçlü rakiplerini tek tek dize getirerek adını ebedileştirdi. Genç yaşlardan itibaren öne çıkan pehlivan, hem Osmanlı sarayında hem de Avrupa'nın önemli şehirlerinde sergilediği üstün performansla Cihan Şampiyonu unvanını elde etmeyi başardı. Hayatı boyunca ata sporumuz güreşe yürekten bağlanan Mehmet Pehlivan, 11 Nisan 1939 tarihinde Balıkesir'de 75 yaşında hayata gözlerini yumduğunda ardında büyük bir miras bıraktı.
Deliorman'dan Balıkesir'e Uzanan Efsane
Kurtdereli Mehmet, Tırnovo vilayetinin Selvi kasabasına bağlı Bukriva (Çobanköy) köyünde doğduğunda, Deliorman bölgesi Türklerin yoğun yaşadığı bir yerdi. Bu köyün adı Balkan Savaşları'nın ardından Mladen olarak değiştirilecekti. Genç Mehmet, 1,95 metre boyu ve 148 kilogram ağırlığıyla döneminin en heybetli fiziksel özelliklerine sahipti. Henüz 21 yaşındayken, devrin en büyük ustalarından Koca Yusuf'un karşısına çıktı. Bu güreşte gösterdiği cesaretle usta pehlivanın büyük övgüsünü kazandı. Tarihi 93 Harbi'nin sona ermesiyle birlikte hayatında yeni bir sayfa açıldı. Mehmet Pehlivan, bu yıllarda Balıkesir'in Kurtdere köyüne yerleşerek yaşamını burada sürdürdü. Kendisi daha sonraları Fransız kaynaklarında Cour-Derelli olarak anılacaktı. Yıllar sonra Cumhuriyet döneminde, 1934 yılında yürürlüğe giren Soyadı Kanunu ile birlikte Baykurt soyadını kabul etti.
Avrupa Arenalarında Bir Dev: Uluslararası Zaferler
Kurtdereli Mehmet Pehlivan'ın efsanevi kariyeri yalnızca Anadolu topraklarıyla sınırlı kalmadı. O dönemin meşhur isimleri Adalı Halil, Koca Yusuf, Kara Ahmed, Katrancı Mehmet Pehlivan, Karagöz Ali, Filiz Nurullah ve Hergeleci İbrahim gibi büyük isimlerle efsanevi güreşler yaptı. Başarılarıyla adından söz ettiren sporcuya, 1901 yılında Yıldız Sarayı'nda gerçekleştirilen görkemli bir törende, Adalı Halil, Kara Ahmed, Molla İbrahim ve Ahmet Madaralı ile birlikte güreşin gelişmesine sunduğu büyük katkılar dolayısıyla sanayi madalyası takdim edildi. Ayrıca kendisinin Kırkpınar başpehlivanlığı da bulunmaktaydı.
Mehmet Pehlivan'ın yurt dışı macerası, 1899 yılında Paris Şehir Ödülü Turnuvası ile yüksek bir ivme kazandı. Fransa'daki bu önemli turnuvada Callmett, Pitejenski ve Dumas gibi dünyaca ünlü rakiplerini birer birer yenmeyi başardı. Turnuvadaki tek mağlubiyetini Petrow karşısında alan efsane sporcu, galibiyet hanesine Hint Gulan, Macar Caya, Rus Baradonow ve Alman Müller gibi isimleri de ekledi. Yıl 1911'i gösterdiğinde ise Londra'da adeta bir dayanıklılık sınavı verdi. Tam 32 gece süren bu büyük seride toplam 43 zorlu müsabakaya çıktı. Bu olağanüstü performansının ardından kendisine dünya çapındaki prestijini perçinleyen Cihan Şampiyonu unvanı layık görüldü. Yazar İsmail Habib Sevük, pehlivanın İngiltere sınırlarını aşan bu destansı maceralarını Kurdderelinin Londra Menkıbeleri başlıklı yazısında ayrıntılarıyla kaleme aldı.
Kurtdereli Mehmet Pehlivan'ın kariyeri boyunca karşılaştığı veya mağlup ettiği ünlü rakiplerinden bazıları şunlardır:
- Koca Yusuf: Genç yaşta karşısına çıkıp övgüsünü kazandığı büyük usta.
- Adalı Halil: Dönemin meşhur başpehlivanlarından biri.
- Callmett, Pitejenski ve Dumas: Paris Şehir Ödülü Turnuvası'nda dize getirdiğı güreşçiler.
- Hint Gulan, Macar Caya, Rus Baradonow ve Alman Müller: Galibiyetler listesine eklediğı uluslararası rakipleri.
Ankara Yağlı Güreşleri ve Atatürk'le Karşılaşma
Kurtdereli Mehmet Pehlivan, yaşının ilerlediği dönemlerde de sporun içinde kalmaya devam etti. Himaye-i Etfal Cemiyeti (Çocuk Esirgeme Kurumu) tarafından Ankara'daki at yarışı alanında 1931 yılının 11, 12 ve 13 Kasım günlerinde büyük bir yağlı güreş organizasyonu tertip edildi. Türkiye başpehlivanının belirleneceği bu büyük turnuvaya yurdun dört bir yanından tanınmış pehlivanlar katıldı. Hakemlik heyetinde yer almaları için eski ve namlı pehlivanlar davet edilmişti. Bu önemli heyetin başhakemlik görevini ise Kurtdereli Mehmet Pehlivan ile birlikte Suyolcu Mehmet Pehlivan paylaştı.
Bu heyecan dolu karşılaşmaları Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Atatürk ve TBMM Başkanı Kâzım Özalp de başından sonuna kadar büyük bir ilgiyle izledi. Prof. Dr. Afet İnan, Atatürk ile ilgili kaleme aldığı anılarında bu güreşleri bizzat müsabaka alanına gelerek Gazi ile birlikte takip ettiğini nakletmektedir. Kurtdereli Mehmet Pehlivan, başhakemlik görevini yürütürken Anadolu Ajansı, Havacılık ve Spor ile Hâkimiyet-i Milliye muhabirlerinin sorularını yanıtladı. Gençlik yıllarında Avrupa'da gerçekleştirdiği tarih yazan güreşìre dair değerli paylaşımlarda bulundu. Mücadele ve zaferlerle dolu geçmişini büyük bir gururla anlatan efsanevi pehlivan, kendisiyle görüşen muhabirlere elde ettiği tüm bu büyük zaferlerin sırrını açıkladı.