Cafer Tayyar Eğilmez Kimdir?

Cafer Tayyar Eğilmez, 1877'de Osmanlı Devleti'ne bağlı Kosova Vilayeti'nin Priştine Sancağı'nda doğan ve 3 Ocak 1958'de İstanbul'da ölen Türk asker ve siyasetçidir. Balkan ve I. Dünya savaşlarında önemli görevler üstlendi, Millî Mücadele döneminde "Trakya Millî Komutanı" olarak tanındı ve Kırmızı-Yeşil şeritli İstiklâl Madalyası sahibidir.

Askerî kariyeri

Babası Plevne Savunması'nda ölen Yüzbaşı Emin Bey'dir. 1 Ocak 1901'de Harp Okulu'ndan teğmen, 4 Ocak 1904'te Harp Akademisi'nden kurmay yüzbaşı rütbesiyle mezun oldu. İlk görev yeri olan Makedonya'dayken İttihat ve Terakki Cemiyeti'ne girdi ve Rumeli'deki çeşitli çatışmalara katıldı. 1909'da Genelkurmay 3. Şube'ye atandı, 27 Nisan 1910'da binbaşılığa terfi etti ve İpek Sancağı mutasarrıflığı yaptı. Balkan Savaşları'nda Mürettep 2. Kolordu kurmaylığı ve Garp Ordusu görevlerinde bulundu. 1913-1914'te Üsküdar Bölge Komutanı, askerî mahkeme üyesi ve 4. Kolordu Kurmay Başkanı oldu. 29 Kasım 1914'te kaymakamlığa terfi etti ve I. Dünya Savaşı başlayınca Çanakkale Cephesi'nde 1. Tümen Komutanlığı'na atandı. 14 Aralık 1915'te miralay oldu; 1916'da 2. Kolordu, 1917'de 18. Kolordu komutanlığı yaptı ve 1918'de 1. Kolordu Komutanı olarak atandı.

Millî Mücadele

Mustafa Kemal Paşa'nın Samsun'a çıkışından sonra onunla temas kurdu ve Trakya'da Müdafaa-i Hukuk teşkilatına katıldı; 12 Kasım 1919'da Mustafa Kemal Paşa'ya telgrafla bağlılığını bildirdi. 16 Mart 1920'de İstanbul'un işgalini protesto eden bir beyanname yayımlayıp Edirne'de sıkıyönetim ilan etti. İstanbul Hükûmeti'nin 20 Nisan 1920'de kendisini görevden almasıyla Trakya-Paşaeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti Merkez Heyeti'nin kararıyla "Trakya Millî Komutanı" olarak görevini sürdürdü ve TBMM I. dönem Edirne milletvekili seçildi. Yunan ordusunun 20 Temmuz 1920'de başlayan taarruzunun beşinci gününde Havsa-Bostanlı arasında esir düştü ve Atina'ya gönderildi; Mart 1923 sonuna kadar esarette kaldı. 11 Nisan 1923'te Ankara'ya gelerek TBMM'ye katıldı.

Cumhuriyet dönemi

12 Ağustos 1923'te 7. Kolordu Komutanı oldu; 24 Eylül 1923'te mirliva rütbesine terfi etti. 1924'te Güneydoğu Anadolu'daki Nasturi Ayaklanması'nın bastırılmasıyla görevlendirildi. 21 Kasım 1923'te Kırmızı-Yeşil şeritli İstiklâl Madalyası ile ödüllendirildi. II. dönem Edirne milletvekili seçildi; 17 Kasım 1924'te kurulan Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nın kurucuları arasında yer aldı, fırka kapatıldıktan sonra bağımsız milletvekili olarak sürdürdü. 1926'da İzmir Suikastı olayına adı karıştı ancak İstiklal Mahkemesi'ndeki yargılama sonucu aklandı. 9 Ocak 1928'de askerlikten emekliye ayrıldı ve aktif siyasetten çekildi. 3 Ocak 1958'de İstanbul'da öldü; Karacaahmet Mezarlığı'na defnedildi.

Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Cafer Tayyar Eğilmez maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.