Moşe Dayan Kimdir?

Ailesi ve ilk yılları

Moşe Dayan, 20 Mayıs 1915'te Osmanlı İmparatorluğu sınırları içindeki Degania Alef'te doğdu. Ailesi, Ukrayna'dan göç etmiş Aşkenazi Yahudi kökenliydi. Babası Şamuel Dayan (1891-1968) ile annesi Deborah Zlotovsky (1890-1956), 1890'ların sonlarında ve 1900'lerin başlarında Rus İmparatorluğu'ndaki Yahudilere yönelik pogrom ve zulümden kurtulmak için o dönemde Osmanlı denetimindeki Vadedilmiş Topraklar'a göçmüştü. Dayan, bu çiftin üç çocuğundan biriydi. Babası, bir grup bedevi haydut tarafından öldürülen yakın dostu Moşe Barsky'nin anısına oğluna Moşe adını verdi.

Askerî kariyeri

Askerî kariyerine Haganah ve Palmah'ta subay olarak başladı. Süveyş Krizi sırasında komuta edeceği İsrail Savunma Kuvvetleri (IDF) Genelkurmay Başkanlığı'na atanana kadar rütbeli olarak orduda görev yaptı. Genelkurmay Başkanıyken IDF'in ruhunun ve imajının şekillenmesinde rol oynadı; halk arasında ordunun girişim, inisiyatif ve nitelik bakımından yükselmesini sağlayanlardan biri olarak görüldü.

Siyasi kariyeri

Knesset üyeliği yapan Dayan, İsrail hükûmetinde birçok görev üstlenmiş bir politikacıydı. Altı Gün Savaşı, Yıpratma Savaşı ve Yom Kippur Savaşı sırasında Savunma Bakanı olarak görev yaptı. Menahem Begin hükûmetinde dışişleri bakanlığı yaparken İsrail ile Mısır arasındaki barış anlaşmasına önemli katkı sağladı. Halk, Altı Gün Savaşı'nda elde edilen zaferin Dayan'ın stratejik yeteneği sayesinde kazanıldığına inandı ve zamanla toplumsal bir ikona dönüştü. Bir elinde tüfek tutup tehlikelere karşı tetikte olan, diğer elinde zeytin dalı tutup barış arayan biri olarak yorumlanan kişiliğiyle halk arasında ülkenin simgelerinden biri sayıldı.

Ölümü ve mirası

Telem partisi 1981 seçimlerinde iki sandalye kazandı; Dayan kısa süre sonra Tel Aviv'de geçirdiği ağır bir kalp krizi sonucu 16 Ekim 1981'de öldü. 1980'de kendisine kolon kanseri teşhisi konmuş, sağlık durumu o tarihten beri kötüydü. Büyüdüğü yer olan Nahalal toplu köyüne gömüldü. Ölümünün ardından Lubavitcher Rebbe Menahem Mendel Schneerson, Dayan onuruna bir yıl boyunca kadiş anma töreni düzenlenmesini sağladı. Dayan, özel eşyalarının korunmasını miras bıraktı. 2005'te ünlü göz bandı eBay'de 75.000 ABD dolarından başlayan bir teklifle satışa sunuldu. Kurtlar Vadisi Filistin filminde Erdal Beşikçioğlu'nun canlandırdığı Moşe Ben Eliezer karakterinin Dayan'ı temsil ettiği düşünülmektedir.

Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Moşe Dayan maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.