Çocukluğu ve gençliği
Moris Şinasi, doğum adıyla Musa Eskenazi, 1855'te Manisa'da yoksul bir Sefarad Yahudi ailesinin dördüncü çocuğu olarak doğdu. İki erkek kardeşi Solomon ve Ya'akov ile bir kız kardeşi Sultana vardı. Yoksul ailesine yardım için Yahudi mezarlığında bekçilik yaptı; okuma yazma bilmediği için bu işten çıkarıldı, ardından bir süre tütün sanayisinde çalışarak deneyim kazandı. Dokuz yaşında difteriye yakalandı ve Şinasi adlı bir Müslüman hekimin tedavisiyle iyileşti. Anne ve babası şükran göstergesi olarak oğullarına Şinasi adını verdi.
Amerika'ya yolculuğu
15 yaşında kardeşi Salamon ile birlikte sığır taşıyan bir gemiyle Manisa'dan İskenderiye'ye gitti. Burada gemilerde yük alma ve boşaltma işlerinde çalıştı. Tütün ticareti yapan zengin bir Yunan olan Garafollo onu sevdi ve yanına çırak aldı. Eskenazi otuz yaşına gelene kadar Garafollo'nun yanında kalarak tütün ticaretini öğrendi. Sonra Garafollo'nun borç verdiği 25 bin dolarla Amerika Birleşik Devletleri'ne gitti. Küçükken kendisini tedavi eden Şinasi Bey'e duyduğu vefa nedeniyle Morris Schinasi adını aldı.
İş hayatı
1893'te patentini aldığı sigara sarma makinesi ve bu makinede sarılmış bir paket sigarayla Kolomb Dünya Fuarı'na katıldı. Sigara içenlerin sigaralarını elle sardığı bir dönemde bu makine büyük bir yenilik sayıldı. Fuardan sonra kardeşi Salamon'u da yanına aldırdı ve iki kardeş aynı yıl Broadway'de "Schinasi Brothers Company" adıyla küçük bir sigara fabrikası kurdu. Fabrika işçilerini Manisa'dan getirttiler. Osmanlı'dan tütün ithal edip hazır sigara olarak satan kardeşler belirli bir zenginliğe ulaştı. İşleri nedeniyle sık sık gittiği Selanik'te iş arkadaşı Jozef Ben Rubi'nin kızı Laurette ile tanıştı ve 1903'te evlendi. 1916'da şirket haklarını American Tobacco Company'e satarak iş hayatından çekildi.
Ölümü ve hastane bağışı
Moris Şinasi, 10 Eylül 1928'de New York'ta 73 yaşında öldü. Servetinden 1 milyon doları, doğup büyüdüğü Manisa'da bir çocuk hastanesi kurulması için bağışladı. Bunun 800 bin doları ABD borsasına yatırıldı, kalan 200 bin dolarla hastane inşa edildi ve tıbbi ihtiyaçları karşılandı. Hastane 15 Ağustos 1933'te düzenlenen törenle açıldı. Yakılan bedenine ait küller, hastane duvarındaki "Moris Şinasi'nin doğduğu şehre hediyesidir" yazılı anı plakasının arkasına gömüldü. Bugün de borsadaki gelirin bir kısmı her yıl hastaneye bağışlanıyor; hastane, Manisa Merkez Efendi Devlet Hastanesi bünyesinde "Morris Şinasi Çocuk Kliniği ve Hizmet Binası" adıyla hizmet veriyor.
Benzer kişiler
- III. Murat (Manisa Doğumlu)
- III. Mehmet (Manisa Doğumlu)
- Natuk Baytan (Manisa Doğumlu)
- I. Ahmet (Manisa Doğumlu)
- Özgür Özel (Manisa Doğumlu)
- Şehzade Mustafa (Manisa Doğumlu)
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Moris Şinasi maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.