Cumhuriyet döneminin önemli askeri ve idari figürlerinden Hüseyin Abdullah Alpdoğan, 1878 yılında Kastamonu'nun Taşköprü ilçesinde dünyaya geldi. Osmanlı İmparatorluğu'ndan Türkiye Cumhuriyeti'ne uzanan geniş bir zaman diliminde kurmay subaylık, valilik ve milletvekilliği görevlerini üstlendi. 1936 ile 1943 yılları arasında Tunceli Valisi ve Dördüncü Umumi Müfettiş olarak atandı. Kendisine tanınan geniş askeri ve adli yetkilerle Dersim Harekâtı'nın yönetiminde en kritik aktörlerden biri haline geldi. Tarih sayfalarında hem madalyalı bir savaş kahramanı hem de Dersim olaylarındaki sert tutumu nedeniyle tartışmalı bir isim olarak yer aldı.
Gençlik Yılları ve Askeri Eğitimi
Geleceğin korgenerali Abdullah Alpdoğan, Kastamonu'nun Taşköprü ilçesinde doğdu. Kendisi Abdullah Efendi'nin oğlu olarak büyüdü. İlk ve orta öğreniminin ardından askeri eğitime yönelerek 1902 senesinde Mekteb-i Harbiye'den teğmen rütbesiyle mezun oldu. Sınıfını on ikinci sırada bitirmeyi başardı. Eğitim hayatına ara vermeden devam ederek kurmaylık sınavlarını kazanan Alpdoğan, 1905 yılında Erkân-ı Harbiye Mektebi'ni kurmay yüzbaşı rütbesiyle tamamladı ve böylece Osmanlı ordusunun seçkin kadroları arasındaki yerini aldı.
Cepheden Cepheye Geçen Bir Kariyer
Genç kurmay subay olarak Osmanlı ordusunda göreve başlayan Alpdoğan, imparatorluğun en zorlu dönemlerinde pek çok kritik görevde bulundu. Seyyar Topçu Alayı ve Nizamiye alaylarındaki görevlerinin ardından askeri kurmaylık hizmetlerinde yükseldi. Balkan Savaşları ve Birinci Dünya Savaşı gibi büyük mücadelelerde aktif olarak cephede savaştı. Savaş meydanlarında gösterdiği yararlılıklar sayesinde pek çok üst düzey devlet nişanıyla ödüllendirilerek askeri başarısını kanıtladı. Kazandığı ödüller askeri kariyerindeki başarısını kanıtlar niteliktedir:
- İkinci Sınıf Demir Haç
- Muharebe Gümüş İmtiyaz Madalyası
- Kılınçlı Üçüncü Mecidi Nişanı
- Harp Madalyası
- İstiklal Madalyası
Osmanlı İmparatorluğu'nun yıkılış sürecinin ardından orduya sadakatle başlılığını sürdüren tecrübeli subay, 1920 senesinde Anadolu'daki milli mücadeleye katılma kararı alarak Ankara hükümetinin safına katıldı ve Kurtuluş Savaşı'nın ön saflarında mücadele etti. Türk Kurtuluş Savaşı sırasında Koçgiri Harekâtı'nda Sakallı Nurettin Paşa'nın komutası altında önemli görevler üstlendi. Bu dönemde askeri harekâtın Dersim bölgesini de içine alacak şekilde genişletilmesini savundu. Ancak bu öneri Ankara hükümeti tarafından kabul görmeyince harekât sadece Koçgiri bölgesiyle sınırlandı. Alpdoğan, milli mücadelenin başarıyla tamamlanmasının ardından da ordudaki yükselişini sürdürerek korgeneral rütbesine ulaştı. Ayrıca bu süreçte komutanı Nurettin Paşa'nın kızı Memduha Hanım ile evlenerek ailevi başlar da kurdu. Çiftin bu evlilikten iki çocukları dünyaya geldi.
Tunceli Valiliği ve Dersim Olayları
Abdullah Alpdoğan'ın kariyerindeki en belirgin dönem, 10 Ocak 1936 tarihinde Tunceli Valiliği ve Sekizinci Kolordu Komutanlığı görevlerine getirilmesiyle başladı. Aralık 1935 tarihinde TBMM tarafından kabul edilen Tunceli Vilayetinin İdaresi Hakkında Kanun uyarınca bölgede olağanüstü askeri, idari ve adli yetkilerle donatılarak Tunceli Valisi ve Sekizinci Kolordu Komutanı unvanıyla atandı. Aynı zamanda bölgenin Dördüncü Umumi Müfettişi sıfatını taşıyordu. Bu durum onu bölgede devletin ve iktidardaki Cumhuriyet Halk Partisi'nin tek yetkili karar vericisi konumuna getirdi. Göreve gelir gelmez asayişi sağlamak amacıyla geniş kapsamlı bir silah toplama kampanyası başlattı. Aşiret reisleriyle birebir görüşmeler yürüterek halkın elindeki tüm ateşli silahları, kamaları ve bıçakları toplattı. 1936 yılı raporlarında bölgede güvenlik sorununun büyük oranda çözüldüğü belirtilse de gerilim tamamen son bulmadı. 22 Mart 1937'de Gahmut Köprüsü'nün yakılması ve askerlerin hayatını kaybetmesi üzerine askeri harekât düğmesine basıldı. Alpdoğan'ın idaresindeki kuvvetler, Bakanlar Kurulu'nun gizli kararları doğrultusunda köyleri tahrip eden ve nüfusu batı illerine nakleden sert tedbirleri uygulamaya koydu. Bu askeri operasyonlardaki rolü nedeniyle kendisi bazı çevreler tarafından sert eleştirilere maruz kaldı.
Siyasi Hayatı ve Vefatı
Askeri görevlerinin ardından 1943 yılında emekliye ayrılan Alpdoğan, siyaset sahnesine adım attı. Cumhuriyet Halk Partisi çatısı altında meclise giren Alpdoğan, TBMM yedinci dönem ara seçimlerinde Bolu milletvekili seçilirken, takip eden sekizinci dönemde ise Kastamonu milletvekili olarak parlamento çalışmalarını 1950 senesine dek başarıyla sürdürdü. Siyasi hayatının tamamlanmasıyla birlikte İstanbul'a yerleşti. Yaşamının son yıllarını Kadıköy'de geçirdi. 9 Nisan 1972 tarihinde hayata gözlerini yuman eski komutanın naaşı, Üsküdar'da bulunan tarihi Karacaahmet Mezarlığı'na defnedildi.