Abdullah Alpdoğan Kimdir?

Yaşamı ve ailesi

Hüseyin Abdullah Alpdoğan, 1878'de Taşköprü'de Abdullah Efendi'nin oğlu olarak doğdu ve 9 Nisan 1972'de İstanbul Kadıköy'de öldü. Türk asker ve siyasetçidir. Asker ve siyasetçi Nureddin Paşa'nın kızı Memduha Hanım (1904-1970) ile evlendi ve iki çocuğu oldu. Karacaahmet Mezarlığı'na defnedildi.

Askerî kariyeri

1902'de Mekteb-i Harbiye'den mülazım (teğmen) rütbesiyle piyade sınıfı on ikincisi olarak, 1905'te Erkân-ı Harbiye Mektebi'ni kurmay yüzbaşı rütbesiyle bitirerek Osmanlı ordusuna katıldı. Seyyar Topçu Alayı, Nizamiye 3. Alayı, Erkân-ı Harbiye 1. Şube, Edirne İstilaat Komisyonu üyeliği, 2. Tekirdağ Kolordusu, Kale-i Sultaniye 2. Kolordu, 5. Ordu Erkân-ı Harbiyesi 9. Şube Müdürlüğü, 11. ve 21. Kolordu kurmay subaylıkları, 9., 41. ve 61. Fırka komutanlıkları, Erkân-ı Harbiye-i Umumiye 4. Şube Müdürlüğü, Merkez Ordusu kurmay subaylığı, Millî Müdafaa Vekâleti Ordu Dairesi Başkanlığı ve Müsteşar Muavinliği, 1. Ordu Müfettişliği kurmay subaylığı, Tunceli Valiliği ve Komutanlığı, 4. Umumi Müfettişlik, 8. ve 17. Kolordu komutanlıkları ve 1. Süvari Tümen Komutanlığı görevlerinde bulundu. TBMM VII. Dönem ara seçimde Bolu, VIII. Dönem'de Kastamonu milletvekilliği yaptı.

Tunceli Valiliği

Kurtuluş Savaşı sırasında Koçgiri Harekâtı'nda, sonradan damadı olacak Sakallı Nurettin Paşa'nın emrinde görev yaptı. Bu harekât sürerken Ankara'ya çektiği telgraflarda tenkil harekâtının Dersim ve çevresini de kapsaması gerektiğini bildirdi; talebi kabul görmedi. 10 Ocak 1936'da kararnameyle 8. Kolordu Komutanı oldu ve Tunceli Valiliği'ne atandı; bu görevi Haziran 1943'e kadar yaklaşık yedi yıl sürdürdü. Aralık 1935 tarihli ve 2884 sayılı Tunceli Vilayetinin İdaresi Hakkında Kanun gereğince Tunceli Valisi'nin yetkileri yalnızca idari değil askerî ve adli nitelik de taşıyordu; vali aynı zamanda Dördüncü Umumi Müfettiş sıfatıyla bölgedeki tüm devlet işlerinin ve dönemin tek partisi CHP'nin parti faaliyetlerinin müfettişiydi. Göreve gelir gelmez bölgede silahların toplanması kararı aldı ve bu işi aşiret liderleriyle bizzat görüşerek takip etti; 1936 boyunca süren silah toplama çalışmasında silahların yanı sıra bıçak ve kamalar da toplandı.

1937-38 Dersim harekâtı dönemi

22 Mart 1937'de Kahmut Köprüsü'nün yakılması üzerine 1. Tunceli Askerî Harekâtı resmen başlatıldı. Köprünün yakılması sırasında İsmail Hakkı adlı bir yüzbaşı hayatını kaybetti. 4 Mayıs 1937'de Bakanlar Kurulu, harekâta dair gizli bir karar yayımladı; karar silah kullananların etkisiz hale getirilmesini, köylerin tamamen tahrip edilmesini ve ailelerin uzaklaştırılmasını öngörüyordu. Karar uyarınca batıya iki bin kişi nakledilecekti. Harekât Ekim 1937'de sona erdi. Maddeye göre er ve sivil ölü ve yaralı sayısı hakkında bir veri yoktur. Bazı kesimler, olaylardaki rolünü öne sürerek ona "Dersim Kasabı" demiştir. Birinci Dünya Savaşı'nda 2. Sınıf Demir Haç, Muharebe Gümüş İmtiyaz Madalyası, Kılıçlı 3. Mecidi Nişanı, Harp Madalyası ve İstiklal Madalyası gibi madalya ve nişanlar aldı.

Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Abdullah Alpdoğan maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.