Kâzım Dirik Kimdir?

Mehmet Kazım Dirik, 1881'de Manastır'da doğmuş, 3 Temmuz 1941'de ölmüş Türk asker ve siyasetçidir. Millî Mücadele sırasında Erzurum'da ve Batum'da görev yaptı; Cumhuriyet döneminde Bitlis ve İzmir valiliği ile Trakya Umumî Müfettişliği yaptı.

Gençliği ve askerî eğitimi

Babası Selanikli Mülazım Hasan Tahsin Bey'dir. Küçük yaşta anne ve babasını kaybetti. 1897'de Manastır Askerî İdadisi'ne girdi, 1899'da Harp Okulu'nu bitirerek piyade teğmen oldu. 1900'de Debre Mutasarrıflığı ve Redif Kıtaları Komutanlığı'nda mühimme kâtibi olarak göreve başladı. 1904'te İşkodra Valisi ve Komutanı Filibeli Salih Paşa'nın yaver ve mühimme kâtipliğine atandı. 1906'da Osmanlı İmparatorluğu'nun batı sınırındaki son ilçesi olan İşkodra vilayetinin Tuz kazasına kaymakam olarak atandı. 1912'de Erkân-ı Harbiye'yi bitirerek kurmay yüzbaşı oldu. Birinci Dünya Savaşı'nda Çanakkale ve Suriye cephelerinde savaştı.

Millî Mücadele

15 Eylül 1919-20 Kasım 1920 arasındaki Erzurum Müstahkem Mevki Komutanlığı sırasında, Kazım Karabekir'in teftiş görevi nedeniyle Erzurum'dan ayrıldığı 29 Ekim-9 Aralık 1919 ve 12 Haziran-18 Eylül 1920 dönemlerinde onun yerine 15. Kolordu Komutanı ve Erzurum Vali Vekili olarak görev yaptı. 20 Kasım 1920'de TBMM Tiflis Fevkalade Mümessilliği'ne atandı. Bu görevi sırasında 11 Mart 1921'de Batum Valiliği'ni ilan etti ve 28 Mart 1921'e kadar Batum Askerî Valiliği yaptı; bu görevi nedeniyle hem şehrin ilk valiliğini yaptı hem Batum'un son valisi olarak tarihteki yerini aldı. Savaştan sonra Kırmızı Şeritli İstiklal Madalyası ile ödüllendirildi.

Sivil görevleri

26 Eylül 1923'te merkezi Bitlis'te bulunan 2. Tümen Komutanlığı'na atandı; 23 Haziran 1924'ten itibaren Siirt, 30 Temmuz 1924'ten itibaren Bitlis vali vekilliği yaptı. 20 Eylül 1925'te Bitlis Valiliği'ne asaleten atandı ve 16 Ekim 1925'te askerî hizmetten mülki hizmete geçti. 16 Mart 1926'da İzmir Valiliği'ne atandı; 1928'de mülki hizmeti tercih ederek korgeneral rütbesiyle askerlikten emekliye ayrıldı. İzmir'de valilik yaptığı dönem, Mustafa Kemal'e yönelik İzmir Suikastı girişiminin düzenlendiği dönemdir. 9 Ağustos 1935'te merkezi Edirne'de bulunan İkinci (Trakya) Umumî Müfettişliği'ne atandı ve bu görevi 3 Temmuz 1941'deki ölümüne kadar sürdürdü. 1937 Trakya Manevraları sırasında görev aldı. Genel müfettişliği döneminde köy kalkınması ve eğitim konularındaki çalışmaları bölge halkının yaşam düzeyini yükseltti.

Soyadı ve defni

İzmir valisiyken Atatürk ile birlikte kenti ziyaret eden İran Şahı Rıza Pehlevi, onda gördüğü canlılık ve azimden dolayı sizin valiniz dirik bir adam demiş; Soyadı Kanunu ile birlikte Atatürk ona Dirik soyadını bizzat vermiştir. İzmir Kokluca Mezarlığı'na defnedildi, mezarı daha sonra Ankara Devlet Mezarlığı'na nakledildi; Kokluca'daki yazıt semboliktir.

Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Kâzım Dirik maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.