Diyarbakır'da 1880 yılında Hakkı Bey'in oğlu olarak dünyaya gelen Kâzım İnanç, Türk askeri ve siyasi tarihinin en kritik dönemlerine yön vermiş önemli bir komutandır. Hem Osmanlı İmparatorluğu'nun son dönemindeki büyük savaşlarda hem de Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluş mücadelesinde stratejik görevler üstlenmiştir. Harp Okulu ve Harp Akademisi eğitimlerinin ardından kurmaylık stajını tamamlayan bu genç subay, mesleki tecrübesini artırmak için Almanya'ya gönderilerek modern askeri yöntemleri yakından inceleme şansı bulmuştur. Vatanın kaderini belirleyecek kritik eşiklerde aldığı kararlarla öne çıkan İnanç, I. Dünya Savaşı'nın çetin cephelerinden Kurtuluş Savaşı'nın cephe gerisine ve Meclis sıralarına uzanan onurlu bir ömür sürmüştür. Başarı dolu ömrü, 21 Eylül 1938 tarihinde başkent Ankara'da noktalanmıştır.
Cephelerin Aranan Kurmayı ve Dünya Savaşı Yılları
Genç Kâzım, 17 Ocak 1900 tarihinde Harp Okulu'ndan mezun olduktan sonra, 6 Aralık 1902'de Harp Akademisi'ni başarıyla tamamlamıştır. Akademiden mezuniyetinin hemen ardından, kurmay stajını gerçekleştirmek üzere 5. Ordu emrine verilmiştir. Yetenekli subay, 23 Şubat 1904 tarihinde Genelkurmay 1. Şube bünyesinde görevlendirilerek merkez teşkilatında sorumluluk almıştır. Kendini geliştirmeyi ilke edinen Kâzım Bey, askeri birikimini güclendirmek gayesiyle 20 Mart 1911'de Almanya'ya gönderilmiştir. Almanya dönüşü, Balkan Savaşları kapıdaydı.
Balkan Savaşları'nın zorlu atmosferinde Genelkurmay 3. Şube'de göreve başlayan Kâzım Bey, kısa sürede farklı cephe karargahlarında yönetsel makamlara getirilmiştir. Bu dönemde sırasıyla 15. Kolordu ve Şarkî Rumeli Ordusu şube müdürlükleri ile Genel Karargâh 2. Şube Müdürlüğü gibi kritik kurmay görevlerini başarıyla icra etmiştir. 10 Ağustos 1913'te atandığı Roma Ataşemiliterliği vazifesinin ardından, seferberlik ilanıyla birlikte 1. Ordu İstihbarat Şube Müdürü olmuştur. Cihan Harbi süresince 1. Ordu Kurmay Başkanlığı, 5. Ordu Kurmay Başkanlığı ve en nihayetinde Yıldırım Ordular Grubu Kurmay Başkanlığı gibi en hassas makamlarda ordunun harekat planlarını yönetmiştir. Savaş yılları çetin mücadelelerle geçmiştir.
Kurtuluş Savaşı Kahramani ve Ankara Hükümeti
Birinci Dünya Savaşı'nın sonlanmasıyla birlikte 5 Kasım 1918 tarihinde Genelkurmay II. Başkanı olarak görev yapmaya başlamıştır. İstanbul Hükümeti tarafından görevinden azledilerek açığa alınmıştır. Bu haksız karar onu durduramamış ve vatan savunmasına katılması için yeni bir kapı aralamıştır. Nitekim tecrübeli komutan, 27 Haziran 1920'de milli mücadeleye katılmak üzere derhal Ankara'ya geçmiştir. Ankara'ya ulaşır ulaşmaz TBMM Başkanlıği emrinde Batı Cephesi'nde asayiş, emniyet ve asker alma faaliyetlerini organize etmiştir. Bu görev, cephe gerisini güclendirmiştir.
Milli mücadeledeki üstün yetenekleri sayesinde 12 Kasım 1920'de Millî Savunma Bakanlığı Müsteşarlığı görevine getirilmiştir. Ardından 8 Ağustos 1921'de Başkomutanlık Sekreterliği gibi en hassas bürokratik ve askeri merkezde sorumluluk üstlenmiştir. 21 Mart 1922 tarihinde ise muharip bir görev olan 6. Kolordu Komutanlığına atanarak sahaya dönmüştür. Bu büyük savaştaki fedakarlıkları ve üstün hizmetleri vesilesiyle kendisine Kırmızı şeritli İstiklâl Madalyası verilmiştir.
Katıldığı savaşlarda gösterdiği üstün cesaret ve başarılar dolayısıyla pek çok uluslararası nişan ve madalya kazanmıştır. Kendisine takdim edilen ödüller şunlardır:
- Osmanlı, Almanya, Romanya ve Avusturya-Macaristan imparatorlukları tarafından verilen çeşitli askeri nişan ve madalyalar
- Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından takdim edilen kırmızı şeritli İstiklâl Madalyası
- Milli mücadeledeki başarılarından ötür TBMM tarafından verilen resmi takdirname
Cumhuriyet Dönemi, Valilik ve Meclis Yılları
Cumhuriyet'in ilanının ardından, 4 Ekim 1924'te Ferik rütbesine yükselen Kâzım İnanç, 7 Ekim 1924'te 9. Kolordu Komutanlığına getirilmiştir. Kısa süre sonra, 31 Ekim 1924 tarihinde ise 3. Ordu Komutanlığı gibi en yüksek askeri makamlardan birine atanmıştır. Bu kritik askeri görevi sürdürürken 20 Haziran 1925 tarihinde istifasını sunarak orduya veda etmiştir. Askeri kariyerinin ardından idari alanda da yeteneğini göstererek 22 Ağustos 1926'da Samsun Valisi olarak görevlendirilmiştir. Vali olarak sürdürdüğü başarılı idari çalışmaların ardından 21 Ekim 1928 tarihinde emekliye ayrılmıştır. Yeni bir dönem artık başlamıştır.
Emekli komutan, daha sonra siyasete atılmıştır. TBMM IV. ve V. dönemlerinde İzmir Milletvekili olarak meclise girerek yasama çalışmalarına katkı sunmuştur. Hem cephede hem de mecliste milletinin refahı için ömrünü adayan efsane komutan, 21 Eylül 1938 tarihinde Ankara'da hayata gözlerini yummuştur. Geride askeri dehasını gösteren madalyalar, takdirnameler ve bağımsız bir vatan bırakmıştır.