Fethi Okyar Kimdir?

Ailesi ve eğitimi

Ali Fethi Okyar, 29 Nisan 1880'de Rumeli Eyaleti'ne bağlı Pirlepe'de, Çerkes kökenli bir ailenin çocuğu olarak doğdu. Babası Hariciye Nezareti'nde memur olan İsmail Hakkı Bey'dir ve Ali Fethi küçükken ölmüştür; annesi Fatma Hanım'dır. Sekiz yaşına kadar Pirlepe'de yaşadı. İlk öğrenimini 1891'de Manastır Valisi olan dayısı Müderris İbrahim Ethem Efendi'nin yanında tamamladı; İbtidai Numune Mektebi'ni, Manastır Askerî Rüştiyesi'ni ve Manastır Askerî İdadisi'ni bitirdi. Mustafa Kemal ile arkadaşlıkları burada başladı. 1898'de İstanbul'da Mekteb-i Harbiye'ye girdi, 1900'de piyade teğmen rütbesiyle mezun olup Harp Akademisi'ne başladı ve 1903'te kurmay yüzbaşı rütbesiyle LVI. dönem birincisi olarak bitirdi. 1904'te Selanik'te Üçüncü Ordu'nun 13. Süvari Alayı'nda göreve başladı.

İttihat ve Terakki ve Osmanlı dönemi

III. Ordu'da subay olduğu sırada İttihat ve Terakki Cemiyeti ile tanıştı ve cemiyetin önde gelen isimlerinden biri oldu. Trablusgarp ve Balkan Savaşları'nda görev aldı. IV. dönem Manastır ve V. dönem İstanbul mebusluğu yaptı. Paris Sefareti askerî ataşeliğinde bulundu. II. Meşrutiyet beyannamesini kendisinin yazdığı belirtilir; kısa süre İttihat ve Terakki Fırkası Umumi Kâtipliği yaptı. Sofya Sefirliği sırasında İsmail Hakkı Bey'in kızı Galibe ile tanışıp evlendi. 14 Ekim-8 Kasım 1918 arasında Ahmet İzzet kabinesinde dahiliye nazırı oldu. Hürriyetperver Avam Fırkası'nı kurdu; Mustafa Kemal Paşa'nın yardımıyla Minber gazetesini kurup başyazarlığını yaptı. Mart 1919'da İngilizlerin "Türk savaş suçlularının" tutuklanması talebi üzerine yakalandı ve 28 Mayıs 1919'da Malta'ya sürüldü; 30 Nisan 1921'e kadar orada kaldı.

Cumhuriyet dönemi

Malta sürgününden sonra Ankara hükûmetine katıldı. 15 Ağustos 1921'de İstanbul vekili seçildi; 10 Ekim 1921-9 Temmuz 1922 arasında Dahiliye Vekili oldu. 14 Ağustos-27 Ekim 1923'te TBMM İcra Vekilleri Heyeti Reisi ve Dahiliye Vekili, 1 Kasım 1923-22 Kasım 1924 arasında TBMM Reisi olarak görev yaptı. 22 Kasım 1924'te Türkiye'nin ikinci başvekili seçildi ve 3 Mart 1925'e kadar Başvekil ve Müdafaa-i Milliye Vekili olarak çalıştı. Ardından Paris Büyükelçiliği'ne atandı. 12 Ağustos 1930'da Serbest Cumhuriyet Fırkası'nı kurdu, aynı yıl belediye seçimlerine katıldı ve 17 Kasım 1930'da partiyi feshetti. 19 Mart 1934'te Londra Büyükelçisi olarak atandı. Soyadı Kanunu'nda Okyar soyadını Atatürk verdi. 1939'da Refik Saydam kabinesinde adliye vekili oldu ve 1941'de istifa etti. 7 Mayıs 1943'te İstanbul Nişantaşı'ndaki evinde öldü, Zincirlikuyu Asrî Mezarlığı'na defnedildi.

Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Fethi Okyar maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.