Ferdinand Emmanuel Edralín Marcos, 11 Eylül 1917'de doğan, 28 Eylül 1989'da ölen ve 1965-1986 arasında Filipinler devlet başkanlığı yapan siyasetçidir. Kurduğu otoriter rejim, yolsuzluklar ve baskı uygulamaları nedeniyle büyük tepki uyandırmıştır.
Gençliği ve savaş yılları
Ortaöğrenimini Manila'da tamamladı ve 1930'ların sonlarında Filipinler Üniversitesi'nde hukuk eğitimi gördü. Siyasetle uğraşan babasının bir rakibini öldürdüğü (1933) iddiasıyla hakkında açılan davada Kasım 1939'da mahkûm oldu; ancak Filipinler Yüksek Mahkemesi'ne başvurması sonucu ertesi yıl aklandı. Manila'da avukatlık yapmaya başladı. İkinci Dünya Savaşı sırasında Filipin ordusunda subaydı. Japonlara esir düştü, Bataan'dan Luzon'a süren ölüm yürüyüşünde sağ kalmayı ve kaçmayı başardı. Sonradan Filipin direniş hareketinin önderlerinden biri olduğunu iddia ederek siyasi konumunu pekiştirmeye çalıştı; ancak resmî ABD arşivleri 1942-1945 arasında Japonlara karşı yürütülen mücadelede hemen hiçbir rolünün bulunmadığını ortaya koymuştur.
Siyasi yükselişi
1946-1947'de bağımsız Filipinler'in ilk devlet başkanı Manuel Roxas'ın teknik danışmanlığını üstlendi. 1949-1959 arasında Temsilciler Meclisi, 1959-1965 arasında Senato üyeliği yaptı; 1963-1965 döneminde Senato başkanıydı. 1965'te Liberal Parti'den başkan adayı seçilmeyince Milliyetçi Parti'ye geçti ve Diosdado Macapagal'a karşı pahalı ve sert bir kampanya yürüterek seçimi kazandı. 30 Aralık 1965'te görevi devraldı. 1969'da yeniden seçilerek Filipinler'de iki dönem üst üste bu görevi sürdüren ilk başkan oldu. 1965-1969 arasında tarım, sanayi ve eğitimde belirli ölçüde gelişme sağladı.
Sıkıyönetim ve otoriter rejim
Güçlü öğrenci gösterileri ve kent gerillasının yükselen mücadelesiyle karşılaşınca 21 Eylül 1972'de komünist ve yıkıcı güçleri gerekçe göstererek sıkıyönetim ilan etti. Muhalif politikacıları tutukladı ve silahlı kuvvetleri rejimin baskı aracı hâline getirdi. Habeas corpus güvencesini ortadan kaldırmak dahil birçok olağanüstü yetki topladı. 1973'te ilan ettiği yeni anayasayla yetkilerini artırdı, parlamenter bir sistem oluşturarak başbakanlığı da üstlendi. 17 Ocak 1981'de sıkıyönetimi kaldırdı, ancak otoriter yönetimi sürdürdü; 16 Haziran 1981'de yapılan seçimleri kazanarak altı yıllık yeni bir dönem için başkan oldu. 1954'te evlendiği, eski güzellik kraliçesi eşi İmelda Marcos sıkıyönetim döneminde yönetimin güçlü kişilerinden biri oldu; Manila valiliği ve konut ile çevre bakanlığını yürüttü ve akrabalarını yüksek gelirli görevlere getirdiği için eleştirildi.
Düşüşü
1983'te sağlığı bozulmaya başlamış, muhalefet büyümüştü. 21 Ağustos 1983'te Manila'ya dönen Benigno Aquino Jr. uçaktan inerken vurularak öldürüldü. Marcos 1986'da seçim yapılacağını duyurdu; Aquino'nun dul eşi Corazon Aquino muhalefetin adayı oldu. Marcos 7 Şubat 1986 seçimini kazandığını ilan etti, ancak seçime hile karıştırıldığı ortadaydı. Ordu bölündü ve ABD desteğini çekince Marcos 25 Şubat 1986'da ülkesinden ayrılarak Hawaii'ye gitti. Sonradan ortaya çıkan kanıtlar, Marcos ailesinin ve yakın çevresinin Filipinler ekonomisine milyarlarca dolarlık zarar verdiğini gösterdi. Oğlu Bongbong Marcos 9 Mayıs 2022 seçimini yüzde 58,92 oyla kazandı ve Marcos ailesi 36 yıl sonra yeniden iktidara geldi.
Benzer kişiler
- Nelson Mandela (Siyasetçi)
- Boris Yeltsin (Siyasetçi)
- Theodore Roosevelt (Siyasetçi)
- Aleksandr Lukaşenko (Siyasetçi)
- John F. Kennedy (Siyasetçi)
- Kasım Cömert Tokayev (Siyasetçi)
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Ferdinand Marcos maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.