Blaise Pascal Kimdir?

Çocukluğu ve eğitimi

Blaise Pascal, 19 Haziran 1623'te Clermont-Ferrand'da doğdu. Annesi Antoinette Begon'u üç yaşındayken kaybetti. Rouen'de vergi tahsildarı olan babası Étienne Pascal tarafından eğitilen bir çocuk dehaydı; Jacqueline adında bir kız kardeşi ve Gilberte adında bir ablası vardı. Babası 1631'de çocuklarıyla Paris'e taşındı ve oğlunun üstün zihinsel yeteneği nedeniyle eğitimini yalnızca kendisi üstlendi. 16 yaşındayken Desargues'ın konik kesitler üzerine çalışmasından esinlenerek "Mystic Hexagram" üzerine kısa bir tez yazıp Père Mersenne'e gönderdi; bu çalışma bugün Pascal Teoremi olarak bilinir. Çalışma o kadar ileri düzeydeydi ki Descartes onu babasının yazdığından neredeyse emindi. 1638'de Richelieu'nün devlet tahvillerini temerrüde düşürmesi üzerine babasının varlığı hızla eridi; babası kardinalin mali politikalarına karşı duruşu yüzünden Paris'i terk etmek zorunda kaldı, af çıkınca 1639'da Rouen'de kralın vergi toplayıcılığına atandı.

Pascaline ve bilimsel çalışmaları

1642'de, daha 19 yaşına gelmeden, babasının yorucu vergi hesaplarına yardım etmek için toplama ve çıkarma yapabilen mekanik bir hesap makinesi geliştirdi: Pascaline. Üç yıl süren çalışmada elli prototip yapıldığı belirtilir. Bilinen sekiz Pascaline'den dördü Paris'teki Musée des Arts et Métiers'de, biri Almanya'daki Zwinger müzesindedir. Makine çok pahalı olduğu için ticari açıdan başarılı olamadı, ancak yüzyıllarca mekanik hesaplamalara ve bilgisayar mühendisliğine öncülük etti. Pascal tasarımı on yıl boyunca geliştirdi. Akışkanlar konusunda önemli katkılarda bulundu, Torricelli'nin çalışmalarını genelleştirerek basınç ve vakum kavramlarını açıklığa kavuşturdu. İzdüşümsel geometri ve Fermat ile olasılık kuramı alanlarındaki çalışmaları modern ekonomi ve sosyal bilimlerin gelişmesinde etkili oldu. Sürekli hareket makinesi arayışı sırasında ruletin ilkel bir biçimini ortaya çıkardı.

Din, felsefe ve edebiyat

1646'da babası buzlu bir sokakta düşüp kalçasını kırdı; tedavi eden iki doktor Jansenizm'in savunucusu Jean Guillebert'in takipçisiydi. Pascal onlardan Jansenist yazarların kitaplarını ödünç aldı ve ilk dinî dönüşümünü yaşadı. 1648-1654 arası "dünyevi dönem" olarak anılır. 1651'de babası öldü; kız kardeşi Jacqueline Port-Royal manastırına girmek istedi. 23 Kasım 1654 gecesi yoğun bir dinî görü yaşadı ve bunu kısa bir notla kaydetti; "Ateş. Abraham'ın Tanrısı, Isaac'in Tanrısı, Jacob'un Tanrısı..." diye başlayan bu not Memorial adıyla bilinir. Pascal bu notu ceketine diktirip taşıdı. 1656-1657'de Louis de Montalte takma adıyla 18 mektuptan oluşan Taşra Mektupları'nı (Les Lettres provinciales) yayımladı; Cizvitlerin ahlaki gevşekliğe yol açtığını ileri sürdüğü safsata yöntemine saldırdı. Kral XIV. Louis kitabın 1660'ta yakılmasını emretti. Mektuplar edebi eser olarak da popülerdi. 19 Ağustos 1662'de Paris'te öldü; Pensées adlı eseri düşüncelerini sonraki kuşaklara aktardı.

Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Blaise Pascal maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.