Jules Henri Poincaré (29 Nisan 1854 – 17 Temmuz 1912), Fransız matematikçi, teorik fizikçi, mühendis ve bilim felsefecisidir. Yaşamı boyunca disiplinin tüm alanlarında mükemmel olduğu için genellikle bir bilge ve matematikte "Son Evrenselci" olarak tanımlanır. Soyut ve uygulamalı matematiğe, matematiksel fiziğe ve gök mekaniğine çok sayıda özgün katkı yaptı. Üç cisim problemi üzerine araştırmasında, modern kaos kuramının temellerini atan bir kaotik determinist sistemi keşfeden ilk kişi oldu. Topolojinin kurucularından biri sayılır.
Fizik ve Matematiğe Katkıları
Farklı dönüşümler altında fizik yasalarının değişmezliğine dikkat etmenin önemini ortaya koydu ve Lorentz dönüşümlerini modern simetrik biçimleriyle sunan ilk kişi oldu. 1905'te Hendrik Lorentz'e yazdığı bir mektupta kalan göreli hız dönüşümlerini kaydetti; böylece tüm Maxwell denklemlerinin değişmezliğini elde etti ve bu, özel görelilik kuramının formülasyonunda önemli bir adım oldu. Aynı yıl, Lorentz dönüşümlerinin gerektirdiği biçimde ışık hızıyla yayılan kütleçekim dalgalarını önerdi. Fizik ve matematikte kullanılan Poincaré grubu onun adını taşır. 20. yüzyılın başında formüle ettiği Poincaré varsayımı, 2002-2003'te Grigori Perelman tarafından çözülene kadar matematiğin ünlü çözülmemiş problemlerinden biri oldu.
Ailesi ve Eğitimi
Nancy'de, Cité Ducale semtinde etkili bir Fransız ailesinde doğdu. Babası Léon Poincaré Nancy Üniversitesi'nde tıp profesörüydü. Kız kardeşi Aline, filozof Émile Boutroux ile evlendi. 1913'ten 1920'ye kadar Fransa Cumhurbaşkanı olacak Raymond Poincaré kuzeniydi. Çocukluğunda annesi Eugenie Launois'den özel eğitim aldı. 1862'de Nancy'deki Lycée'ye girdi, burada on bir yıl geçirdi ve okuduğu her konuda en iyi öğrencilerden biri oldu; matematik öğretmeni onu "matematik canavarı" olarak tanımladı ve Fransa'daki liselerin yarışması concours général'de birincilik ödülleri kazandı. 1871'de edebiyat ve bilimde bakalorya ile mezun oldu. 1870 Fransa-Prusya Savaşı'nda babasının yanında Ambulans Kolordusu'nda görev yaptı. 1873'te École Polytechnique'e en iyi eleme derecesiyle girdi, 1875'te mezun oldu. Kasım 1875'ten Haziran 1878'e kadar École des Mines'de okudu ve 1879'da maden mühendisi derecesini aldı.
Kariyeri
Corps des Mines'e katıldı ve Ağustos 1879'da Magny'de 18 madencinin öldüğü bir felaketin soruşturmasını kapsamlı ve insani biçimde yürüttü. Aynı sıralarda Charles Hermite'in gözetiminde matematik doktorasına hazırlanıyordu. 1881-1882'de diferansiyel denklemlerin nitel kuramı adlı yeni bir matematik dalı yarattı. 1883-1897 arasında École Polytechnique'te matematiksel analiz dersleri verdi, 1881'den itibaren Sorbonne'da öğretti. 1887'de, 32 yaşında Fransız Bilimler Akademisi'ne seçildi; 1906'da başkanı oldu ve 5 Mart 1908'de Académie française'e seçildi. 1887'de üç cisim probleminin çözümü için İsveç Kralı II. Oscar'ın matematik yarışmasını kazandı. 1899'da ve 1904'te Dreyfus davalarına müdahil olup Dreyfus aleyhindeki bazı delillerin sahte bilimsel iddialarını eleştirdi. 1912'de bir ameliyatın ardından Paris'te bir emboliden öldü ve Montparnasse Mezarlığı'ndaki aile mezarına gömüldü.
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Henri Poincare maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.