Donatien Alphonse François, Marquis de Sade, 2 Haziran 1740'ta doğmuş, 2 Aralık 1814'te ölmüş Fransız aristokrat ve felsefe yazarıdır. Erotik edebiyatın önemli yazarlarından biri olarak anılır. Sadizm kavramı adından türetilmiştir.
Çocukluğu ve eğitimi
Paris'te Condé Sarayı'nda doğdu. Babası comte Jean-Baptiste François Joseph de Sade, annesi ise Condé prensesinin uzaktan kuzeni ve yardımcısı Marie-Eléonore de Maillé de Carman'dı. Çocukluğunda Katolik rahip olan amcasının yanında eğitim gördü, ardından Cizvit lisesine gidip askerî eğitim aldı. Yedi Yıl Savaşları'nda süvari komutanı olarak görev yaptı. 1763'te savaştan döndü; zengin bir devlet adamının kızına gönlünü kaptırdı, ancak babası bu beraberliği reddetti ve onun kızın büyük ablası Renée-Pélagie de Montreuil ile evlenmesini istedi. Tiyatroya olan ilgisi, 1766'da Provence'daki Lacoste Kalesi'nde yaptırdığı özel tiyatroyla ortaya çıktı.
Unvanı
Sade ailesi comte ve marquis unvanlarını kullandı. Büyükbabası Gaspard François de Sade, ailede marquis unvanını kullanan ilk kişiydi. Genellikle Marquis de Sade olarak bilinir, ancak bazı belgelerde Marquis de Mazan olarak da geçer. Provence parlamentosundan bu unvanları onaylayan yasal bir belge bulunamamıştır. Ailenin, eski Fransız soylularından olduğunu ve ataları arasında Laura de Noves'u saydığını iddia ettiği bilinir.
Hapis yılları
Sade, yaklaşık 29 yılını hapishanede, 13 yılını akıl hastanesinde geçirdi. Toplam 32 yıl boyunca farklı yerlerde hapsedildi: on bir yıl Paris'te (on yılı Bastille'de), bir ay Conciergerie'de, iki yıl kalede, bir yıl Madelonnettes'de, üç yıl Bicêtre'de, bir yıl Sainte-Pélagie'de ve 13 yıl Charenton akıl hastanesinde. Yazılarının çoğunu tutukluyken yazdı. En önemli eseri Les 120 journées de Sodome ou l'école du libertinage'i hapishanede kaleme aldı. Eser günümüzde bile oldukça sakıncalı görülür; yönetmen Pasolini onun uyarlaması olan Salò ya da Sodom'un 120 Günü filmini çekti. Diğer önemli eseri Justine'dir.
Düşüncesi
Yazılarında ahlakı, yasayı ve dinî öğeleri dikkate almadan aşırı özgürlüğü savundu; en yüksek değerin zevk olduğunu ileri sürdü. Kitaplarında, kişilerarası ilişkilerde insanın insani yanı yitirildiğinde neler olabileceğini anlatır. İnsandaki tek insani şey doğaysa ve doğa nedenselliği insan türünün davranışlarını belirliyorsa, insan olmanın doğal olarak caniliği de taşıdığını savunur. Eserlerinde ahlaki eylemin belirleyicisi olarak etik değerler yerine içgüdüler ya da "koşullu buyruklar" ilke kılınırsa ne olacağını gösterir. Sadizmin kökeninin onun yazılarına dayandığı kabul edilir.
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Marquis de Sade maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.