Thomas Hobbes Kimdir?

Yaşamı

Thomas Hobbes, 5 Nisan 1588'de doğdu ve 4 Aralık 1679'da öldü. Felsefede materyalizmi, etikte haz ahlakını, siyasette monarşiyi benimseyen bir İngiliz filozoftur. On beş yaşında Oxford'a gitti ve orada skolastik mantık ile Aristoteles felsefesi öğrendi. 22 yaşında Lord Hardwick'in eğiticisi oldu ve 1610'da onunla büyük bir geziye çıktı. Galilei ve Kepler üzerinde çalışmaya bu yıllarda başladı. İtalya'da Galilei'yi ziyaret etti, sonra İngiltere'ye döndü. 1640'ta Uzun Parlamento toplanıp Laud ile Strafford Kontu Londra Kulesi'ne hapsedildiğinde dehşete kapılarak Fransa'ya kaçtı ve 11 yıl dönmedi. 1646-1648 arasında geleceğin II. Charles'ına matematik öğretti. Leviathan'ın 1651'de yayımlanmasıyla kitabın etkisi ani ve büyük oldu.

Leviathan ve sonrası

Leviathan, Tevrat'ta geçen bir canavarın adıdır ve Hobbes'ta her şeye egemen olan devletin simgesidir. Eser, Batı siyaset felsefesinin izleyeceği yolu çizdi. Rasyonalist ve seküler ruhu, mültecilerin çoğunun canını sıktı; hem Anglikanları hem de Fransız Katoliklerini kızdırdı. Bu yüzden Hobbes gizlice Londra'ya döndü, İngiliz hükûmetine korunma için başvurdu ve her türlü siyasal çalışmadan kaçındı. II. Charles'ın 1660'ta tahta geçip monarşiyi yeniden kurması ona yeniden öne çıkma olanağı verdi. Piskoposlar ve adalet bakanı saraya alınmasına tepki gösterdi; ancak kıvrak zekâsı ve nüktelerinden hoşlanan kral ona yılda 100 sterlin maaş bağladı ve portresini saraydaki galeriye astırdı. Avam Kamarası'nın 1666'da dine saygısızlığa ve ateizme karşı hazırladığı yasa tasarısı onu güç duruma düşürdü; tasarının gönderildiği komiteye Leviathan'ı da incelemesi talimatı verilince 80'ine yaklaşan Hobbes tehlikeli gördüğü yazılarını yaktı. Boş zamanlarında 84 yaşında Latince ve nazım olarak kendi yaşam öyküsünü yazdı; 87 yaşında Homeros çevirisini yayımladı.

Düşünceleri

Siyaset felsefecisi olarak tanınsa da tarih, geometri, etik ve genel felsefe gibi pek çok alanla ilgilendi. Ahmet Cevizci'ye göre Hobbes, yaşadığı sürede entelektüel ve siyasi iki devrime tanık oldu; mutlak monarşinin parlamenter demokrasinin temsili kurumlarıyla sınırlanması karşısında tam bir karşı devrimci, Ortaçağ'ın tanrı merkezli ve Aristotelesçi dünya görüşünün yerini yeni doğa bilimlerine, mekanik açıklamaya ve deneysel yönteme bırakması karşısında ise tam bir devrimciydi. Var olan her şeyin fiziksel madde olduğunu ve her şeyin maddenin hareketiyle açıklanabileceğini savundu. Locke, Berkeley ve Hume gibi bir ampiristir, ancak onlardan farklı olarak matematiksel yöntemin hayranıdır; genelde Bacon'dan çok Galilei'den esinlenmiştir. Ona göre dünya, mekanik hareket yasalarının yönettiği cisimlerin bütünüdür; insan ve hayvan da bu bütünün parçasıdır. Tanrı, melek ve ruh imgelemin ürünüdür. Devletin asıl amacı bireysel güvenliktir; insanlar toplum sözleşmesiyle doğal haklarından vazgeçip gücü tek elde toplar ve sözleşmeyle yaratılan yapay güç Leviathan onları korur ve temsil eder.

Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Thomas Hobbes maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.