August Strindberg Kimdir?

Gençliği

Johan August Strindberg, 22 Ocak 1849'da Stockholm'de, aristokrat bir babayla işçi sınıfından dindar bir annenin yedi çocuğunun üçüncüsü olarak doğdu. Mutsuz bir çocukluk geçirdi; yedi yaşında intihara kalkıştı, on üç yaşında annesini verem yüzünden kaybetti. Ergenliğinde dinî ve toplumsal geleneklere isyan etti ve bu tutum hayatı boyunca güçlendi. 1867'de liseyi bitirdi, Uppsala Üniversitesi'nde tıp öğrenimine başladı; çeşitli işlerde çalışarak ve doktor ailelerin çocuklarına özel ders vererek geçindi. Kimyaya giriş sınavından kalınca okulu bıraktı, birkaç tiyatroda muhasebeci olarak çalıştı, başarısız bir oyunculuk denemesinden sonra oyun yazmaya başladı. 1870'te modern diller ve estetik okumak için Uppsala'ya döndü; ilk yapıtı 13 Eylül 1870'te sahnelendi. 1872'de Stockholm'e taşındı, ilk kısa öyküsünü yazdı ve ilk tablosunu yaptı. 1874-1882 arasında Kraliyet Kütüphanesi'nde çalıştı ve kataloglama için Çince öğrenmeye başladı.

Evlilikleri ve yazarlığı

1875'te evli bir kadın olan, aktris olmak isteyen Siri Wrangel ile tanıştı; Siri 1876'da boşandı ve 1877'de Strindberg ile evlendi. İlk edebî başarısını 1879'da yayımladığı Kırmızı Oda romanıyla kazandı; ilk modern İsveç romanı sayılan bu eser onu tüm İskandinavya'da tanıttı. 1881'de sahnelenen Usta Olaf, Protestan reformcu Olaus Petri'yi konu alıyordu ve onun oyun yazarı olarak ilk büyük başarısı oldu. 1882'de yayımlanan Yeni Krallık skandala yol açtı; düşmanca tepkiler nedeniyle ülkeyi terk etti ve 1899'a kadar ailesiyle Avrupa'nın çeşitli ülkelerinde yaşadı. Evlilik hayatı üzerine yazdığı Evli adlı kitap yüzünden hakaret davaları açıldı; aklansa da bu deneyim ruhsal dengesini bozdu. Hizmetçinin Oğlu adlı otobiyografisini ve ilk natüralist oyunu Baba'yı (1887) yazdı. Danimarka'da Matmazel Julie'yi yazdı, deneysel bir İskandinavya Tiyatrosu kurmaya çalıştı, ancak Matmazel Julie sansüre takılınca tiyatro başarısız oldu ve mali açıdan çöktü. Siri ile boşanması 1891-1892'de sonuçlandı.

Bunalım yılları ve olgunluk dönemi

Boşanmadan sonra Berlin'de Edvard Munch, Paul Gauguin ve Nietzsche gibi hayranlık duyduğu kişilerle bir arada bulundu. 1893'te Avusturyalı tiyatro eleştirmeni Frida Uhl ile evlendi; evlilik 1894'te bitti. Paris'te kimya deneyleri yaptı, simya ile ilgilendi; yoksulluk ve takıntıları akıl sağlığını etkiledi. Swedenborg'un öğretilerinden etkilenerek geçirdiği dinsel dönüşümü 1897'de Inferno adlı otobiyografik romanında anlattı. 1899'da Stockholm'e yerleşti, beş yılda 22 oyun yazdı ve 1901'de oyuncu Harriet Bosse ile evlendi; çift 1903'te boşandı. 1907'de açtığı deneysel tiyatro için dört yeni oyun yazdı; artık eserlerinde natüralizm yerine sembolist ve ekspresyonist teknikleri kullanıyordu. Rüya Oyunu ve Hayaletler Sonatı gibi simgesel oyunları Alman dışavurumcu tiyatrosunun temellerini attı. 1909'da halk kampanyası sayesinde devletten emekli maaşı bağlandı; 1910'da “Strindberg Davası” denen kültürel tartışmanın içinde yer aldı. 14 Mayıs 1912'de mide kanserinden öldü ve devlet destekli bir cenaze töreniyle defnedildi. 2012 “Strindberg yılı” ilan edildi.

Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki August Strindberg maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.