Genel Bilgiler
Boris Leonidoviç Pasternak, 10 Şubat 1890'da Moskova'da doğan ve 30 Mayıs 1960'ta ölen Rus şair, oyun yazarı, romancı ve çevirmendir. Çağın en büyük şairlerinden biri sayılır. 1920'lerde Rus edebiyat çevrelerinde "şairlerin şairi" unvanını aldı; SSCB'nin kültür politikasını yönetenlerle ters düştüğü için şiirleri 1936'dan itibaren ülkesinde yasaklandı. Goethe, Rilke, Shakespeare ve Paul Verlaine'in eserlerini Rusçaya kazandırdı. 1957'de ilk kez İtalya'da yayımlanan Doktor Jivago romanıyla dünyada tanındı ve 1958 Nobel Edebiyat Ödülü'ne layık görüldü, ancak ödülü reddetti.
Çocukluğu ve Eğitimi
Rus Ortodoks Kilisesi'ne kabul edilmiş, aslen Yahudi, varlıklı bir sanatçı ailenin en büyük çocuğuydu. Babası tanınmış ressam Leonid Pasternak, annesi konser piyanisti Rosa Kaufman'dı. 1901'de liseye başlayıncaya kadar evde anne babası ve özel öğretmenlerden ders aldı. Rachmaninoff, Scriabin, Rilke ve Tolstoy gibi sanatçıların konuk olduğu bir evde büyüdü. Scriabin'in etkisiyle Moskova Konservatuvarı'na girdi ve altı yıl müzik eğitimi gördü. 1909'da müzik eğitimini bırakıp Moskova Üniversitesi'ne kaydoldu; önce hukuka yazıldı, sonra felsefe bölümünde sürdürdü. 1912'de Almanya'da Marburg Üniversitesi'nde felsefe derslerini izledi ve filozof Hermann Cohen'den etkilendi. Edebî hayatı Almanya'dayken yazdığı şiirlerle başladı. 1914'te simgecilik etkisi taşıyan şiirlerden oluşan ilk kitabı Bulutlarda İkiz yayımlandı.
Savaş ve Devrim Yılları
Çocukluğunda geçirdiği bir kazadan sonra bir bacağı diğerinden kısa kaldığı için Birinci Dünya Savaşı'nda askere alınmadı; Ural Dağları'nda bir kimya fabrikasında memur olarak çalıştı. Bu dönemde iki cilt şiir yazdı; biri 1915'te bir yangında yok oldu, diğeri 1917'de Bariyerlerin Üstünde adıyla yayımlandı. Ural deneyimleri, Doktor Jivago dâhil pek çok düzyazı eserine kaynaklık etti. Devrimden sonra yeni hükûmetin acımasızlığını ürkütücü bulmakla birlikte devrimi destekledi. 1921'de anne babası ve kız kardeşleri Almanya'ya gidip dönmedi; o Moskova'da kütüphaneci ve çevirmen olarak çalıştı. Kızkardeşimin Yaşamı adlı şiir kitabı yurt dışına kaçırılarak geniş bir kitleye tanıtıldı. 1923'te Temalar ve Varyasyonlar kitabı yayımlandı.
Çevirmenlik ve Doktor Jivago
1930'larda Sosyalist Gerçekçilik doktrinine uymayan gerçekçilik anlayışı nedeniyle 1936'dan itibaren şiirlerini yayımlayamadı; İngiliz, Fransız, Alman, Polonyalı ve Gürcü şairlerin eserlerini Rusçaya çevirdi ve Shakespeare'in en başarılı çevirmeni olarak ün yaptı. İkinci Dünya Savaşı sırasında kültür politikalarının esnemesiyle Sabah Trenlerinde ve Ölümlü Dün şiir kitaplarını yayımladı. 1945'te başladığı ilk romanı Doktor Jivago'yu 1954'te tamamladı. 1917 devrimi sürecinde Sovyetler Birliği'nin panoramasını sunan romanın kahramanı, zihinsel bağımsızlığı her şeyin üstünde tutan bir doktordur. 1956'da Novıy Mir dergisi, resmî görüşe uygun olmadığı gerekçesiyle reddetti. El yazması yurt dışına kaçırıldı ve 1957'de İtalya'da yayımlandı; İngilizce çevirisi 26 hafta boyunca New York Times'ın çok satanlar listesinde kaldı. Eser Sovyetler Birliği'nde yasaklandı.
Nobel Ödülü ve Son Yılları
1946-1950 arasında her yıl Nobel Edebiyat Ödülü'ne aday gösterilen Pasternak, 1958'de Albert Camus tarafından yeniden aday gösterildi. Ödüle layık görüldüğü 23 Ekim 1958'de telgrafla "Memnunum, medyunum, onurlandım, şaşırdım" yanıtını verdi, ancak 29 Ekim'de ikinci bir telgrafla ödülü reddetti. Kimilerine göre ödülü siyasi bulduğu için, kimilerine göre Sovyet yönetiminin baskısıyla reddetti. Sovyet Yazarlar Birliği onu üyelikten çıkardı. Vatandaşlıktan çıkarılma ve sürgün tehdidi karşısında Nikita Kruşçev'e yazarak ülkesinden ayrılmanın kendisi için ölüm anlamına geleceğini bildirdi; bu mektup ve Hindistan Başbakanı Nehru'nun müdahalesi sonucu sürülmedi. 1959'da sevgi, ölümsüzlük ve Tanrı'ya kavuşma konulu şiirlerini kitaplaştırdı. 30 Mayıs 1960'ta akciğer kanserinden öldü; binlerce Moskovalı okuyucusu Peredelkino'daki cenaze törenine katıldı.
Benzer kişiler
- Alfred Jarry (Şair)
- İvan Turgenyev (Şair)
- Jean Genet (Şair)
- Jon Fosse (Şair)
- Jules Verne (Şair)
- Turan Oflazoğlu (Şair)
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Boris Pasternak maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.