Çocukluğu ve gençliği
Salvador Domingo Felipe Jacinto Dalí i Domènech, 11 Mayıs 1904'te Katalonya'nın Figueres kentinde, Salvador Dalí i Cusí ile Felipa Domenech Ferres'in ikinci çocuğu olarak doğdu. Çiftin 1901 doğumlu ilk çocuğu, Dalí'nin doğumundan dokuz ay on gün önce sindirim yolu iltihabından ölmüş ve adı olan Salvador ikinci çocuğa verilmişti. Ailesi ölen ağabeyden sık sık söz ediyor, onun resmini yatak odasında tutuyor ve düzenli olarak mezarını ziyaret ediyordu; bu durum Dalí'nin küçük yaşta kimlik konusunda karışıklık yaşamasına yol açtı. Babası sert ve otoriter bir noterdi; annesi sevecendi ve oğlunun resim çabalarını destekledi. Üç yaşındayken kız kardeşi Ana María doğdu. 1914'te annesinin desteğiyle özel bir resim okuluna yazıldı, 1919'da Figueres Belediye Tiyatrosu'nda ilk sergisini açtı. Şubat 1921'de annesini meme kanserinden kaybetti ve bunu hayatında aldığı en büyük darbe olarak anlattı.
Madrid, Paris ve sürrealistler
1922'de Madrid'e taşındı; ilk eserlerinde kübizm ve dadaizm etkileri gösterdi. Burada film yapımcısı Luis Buñuel ve şair Federico García Lorca ile yakın arkadaş oldu. 1923'te disiplinsizlik yüzünden okuldan geçici uzaklaştırıldı. 1931'de en popüler eseri Belleğin Azmi'ni bitirdi. İspanya İç Savaşı Franco'nun galibiyetiyle 1939'da bitince, yeni rejimi desteklediğini açıkladı; bunun üzerine çoğunluğu Marksist olan sürrealistler ona sırt çevirdi. Sürrealist grubun önderi Breton, adından “Avida Dollars” (Dolar Heveslisi) anagramını çıkardı; Dalí “Sürrealizm benim!” diye karşılık verdi. Bu çekişme Dalí ölene kadar sürdü. Kendisi, kötü şöhretini eksantrik giyim, davranış ve sözleriyle perçinledi.
ABD yılları ve sonraki dönem
1940'ta Dalí ve eşi Gala, İkinci Dünya Savaşı'ndan kaçarak ABD'ye yerleşti ve dokuz yıl kaldı. 1942'de Salvador Dalí'nin Gizli Hayatı adlı otobiyografisini yayımladı. 1945-46'da Walt Disney ile Destino, Alfred Hitchcock ile Spellbound filmlerinde çalıştı; Destino, 2003'te en iyi kısa animasyon dalında Akademi Ödülü adayı oldu. 1949'da Avrupa'ya dönüp Katalonya'ya yerleşti. 1951'de Katolikliğin ve modern bilimin bazı kavramlarını sentezlediği Mistik Manifesto'yu yayımladı; savaş sonrası eserlerinde Katolik temalar ile DNA, hiperküp ve atomik çözünme gibi bilim kavramları öne çıktı. Hiroşima'daki atom bombasından etkilenmiş, bu dönemine “nükleer mistisizm” adını vermişti. Tuvale boya sıçratma, hologram, optik yanılsama ve stereoskopi gibi tekniklerle de denemeler yaptı.
Müze ve son yılları
1960'ta Figueres belediye başkanı, iç savaşta zarar gören Belediye Tiyatrosu'nu “Dalí Tiyatrosu ve Müzesi” adıyla restore etmeye karar verdi; Dalí 1974'te açılan müzenin yapımıyla bizzat ilgilendi. 10 Haziran 1982'de eşi Gala öldü; Dalí yaşama isteğini yitirip Púbol Kalesi'ne yerleşti. Temmuz 1982'de Kral Juan Carlos onu Púbol Markisi ilan etti. Son eseri 1983'te yaptığı Serçenin Kuyruğu oldu. Ağustos 1984'te kaledeki odasında çıkan yangında bacağından yaralandı ve Figueres'e dönüp müzede yaşamaya başladı. 23 Ocak 1989'da kalp yetmezliğinden öldü ve müzenin mahzenine gömüldü. Hayatı boyunca 1500'den fazla resim ve onlarca heykel üretti; eserlerinin çoğu Figueres'teki müzededir.
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Salvador Dalí maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.