İzak Rabin Kimdir?

Ailesi ve gençliği

İzak Rabin, 1 Mart 1922'de İngiliz Mandası altındaki Filistin'de doğdu. Babası Ukrayna'nın Sydorovychi köyünde 1886'da doğan Nehemiah Rabin, annesi Belarus'ta 1890'da doğan Rosa Cohen'dir. Aile Filistin'e Üçüncü Göç ile gelmişti. Rabin, bir yaşındayken ailesiyle taşındığı Tel Aviv'de büyüdü. 1940'ta Kadoori Tarım Lisesi'nden iyi dereceyle mezun oldu ve sulama mühendisi olmayı umdu, ancak sonradan İngiltere'de alınan birkaç askerî strateji dersi dışında lisans eğitimi almadı. 1948'deki Arap-İsrail Savaşı sırasında Leah ile evlendi; iki çocukları oldu. Amerikalı diplomat Dennis Ross'a göre Rabin dindar değildi.

Askerî kariyeri

1941'de Haganah'ın Palmach bölümüne katıldı; ilk operasyonu Vichy Fransası yönetimindeki Lübnan'ın müttefiklerce işgaliydi. 1945'te Atlit Kampı'ndaki yasa dışı Yahudi göçmenleri kurtarma projesine liderlik etti; Kara Şabat'ta beş ay tutuklu kaldı. 1947'de Palmach'ın Operasyon Şefi oldu. 1948 savaşında Harel Tugayı'na komuta etti, Kudüs yolunda ve Negev'de Mısır ordusuyla savaştı, Danny Operasyonu'nda yardımcı komutanlık yaptı. 1949'da Rodos'taki Mısır ateşkes görüşmelerinde İsrail heyetinde yer aldı. 1964'te Levi Eşkol tarafından Kurmay Başkanlığına atandı; komutasındaki ordu 1967 Altı Gün Savaşı'nı kazandı ve Doğu Kudüs ele geçirildi. Emekliliğinden sonra 1968'den itibaren beş yıl Amerika Birleşik Devletleri'nde büyükelçilik yaptı ve F-4 Phantom ambargosunun kaldırılmasını sağladı.

Birinci başbakanlık

1973'te Knesset'e girdi, 1974'te İsrail'in beşinci başbakanı ve ilk İsrail doğumlu başbakanı oldu. 1 Eylül 1975'te İsrail ile Mısır arasında imzalanan anlaşma, 1979 barışına giden önemli adımlardan biri sayıldı. Entebbe Operasyonu'nda uçak yolcuları kurtarıldı. 1977'de Leah Rabin'in ABD'deki dolar hesabı ortaya çıkınca parti başkanlığından ve başbakanlık adaylığından çekildi. 1984-1990 arasında Savunma Bakanı olarak görev yaptı; Lübnan'daki birliklerin güvenli bölgeye çekilmesini emretti. İntifada sırasında sert politikaları nedeniyle "kemik kıran" olarak anıldı.

Oslo Anlaşmaları, Nobel ve suikast

1992'de Şimon Peres'i yenerek İşçi Partisi'nin başına geçti ve ikinci kez başbakan oldu. Oslo Anlaşmaları'nda öncü rol oynadı; 9 Eylül 1993'te FKÖ'yü resmen tanıdı. 1994'te Yaser Arafat ve Şimon Peres ile Nobel Barış Ödülü'nü aldı. Anlaşma İsrail toplumunu ikiye böldü. 4 Kasım 1995'te Tel Aviv'deki Kralları Meydanı'nda barış gösterisinden çıkarken aşırı sağcı Yigal Amir tarafından vurularak öldürüldü. Meydan onun adıyla anıldı, Herzl Dağı'na defnedildi.

Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki İzak Rabin maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.