Necip Torumtay, 15 Ağustos 1926'da doğan, 28 Ağustos 2011'de Ankara'da ölen Türk asker ve Türk Silahlı Kuvvetleri'nin 20. Genelkurmay Başkanı'dır. Orgeneral rütbesine kadar yükselmiş, görev süresi dolmadan 1990'da kendi isteğiyle emekli olmuştur.
Eğitimi ve ilk görevleri
1944'te Harp Okulu'ndan asteğmen rütbesiyle mezun oldu, 1946'da Topçu Sınıf Okulu'nu bitirdi. Çeşitli topçu birliklerinde takım komutanlığı yaptı ve Topçu Okulu'nda öğretmenlik yaptı. 1954'te Harp Akademisi'ni bitirerek kurmay oldu. 1970'e kadar çeşitli karargâh ve birliklerde, Tokyo Kara Ataşe Muavinliği ve TMR Kara Plan Subaylığı görevlerinde bulundu. 27 Mayıs Darbesi'nde Yassıada'nın Dolmabahçe'deki Millî İrtibat Bürosu'nun komutanıydı. 22 Şubat 1962 ayaklanmasından sonra Talat Aydemir'i evinden gözaltına almaya giden kişi oldu.
Generallik yılları
1970'te tuğgeneral, 1974'te tümgeneral, 1978'de korgeneral, 1982'de orgeneral rütbesine terfi etti. Tuğgeneral rütbesiyle 1. Zırhlı Tümen Komutan Yardımcılığı, 2. Zırhlı Tugay Komutanlığı ve SHAPE Harekât Plan Daire Başkanlığı, tümgeneral rütbesiyle Genelkurmay Plan Harekât Daire Başkanlığı ve 4. Piyade Tümen Komutanlığı, korgeneral rütbesiyle Kıbrıs Türk Barış Kuvvetleri Komutanlığı, Genelkurmay Harekât (J3) ve Genel Plan ve Prensipler (J5) başkanlıkları görevlerinde bulundu. 12 Eylül Darbesi'ni planlayan komuta heyeti içinde yer aldı. Orgeneral rütbesinde Devlet Başkanlığı ve Millî Güvenlik Konseyi Genel Sekreter Yardımcılığı ile Genel Sekreterliği, Genelkurmay 2. Başkanlığı ve 1. Ordu Komutanlığı yaptı.
Genelkurmay Başkanlığı
2 Temmuz 1987'de Kara Kuvvetleri Komutanlığı'na ve Genelkurmay Başkan Vekilliği'ne, 24 Temmuz 1987'de Genelkurmay Başkanlığı'na atandı. Turgut Özal, Torumtay'ı bu göreve getirmek için iki paşayı emekli etti; olay kamuoyunda Necdetler Operasyonu olarak anıldı. 3 Aralık 1990'da görev süresi sona ermeden kendi isteğiyle emekliye ayrıldı. Cumhurbaşkanı Özal, Körfez Savaşı'na Türkiye'nin de katılımını sağlamak için Genelkurmay Başkanlığı'na yazılı bir emir göndererek Türkiye'ye dışarıdan asker gelmesi ve yurt dışına asker gönderilmesi için gerekli hazırlıkların yapılmasını istemişti. Torumtay ise silahlı kuvvetlerin bu savaşa hazır olmadığı kanaatindeydi ve böyle bir hazırlık için yalnızca cumhurbaşkanının değil bütün bakanların imzasının gerektiğini düşünüyordu. Genelkurmay 2. Başkanı Orgeneral Mehmet Önder ile konuştuktan sonra emeklilik dilekçesini yazdı; Özal onu vazgeçirmeye çalışsa da kabul etmedi.
Kitapları ve ölümü
Orgeneral Torumtay'ın Anıları (1994), Değişen Stratejilerin Odağında Türkiye (1996) ve Çağdaş Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nin Kurucusu Lider Atatürk (2001) adlı kitapları yayımlandı. 28 Ağustos 2011'de Ankara'daki Gülhane Askerî Tıp Akademisi'nde öldü.
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Necip Torumtay maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.