.jpg?width=640)
Eğitimi ve siyasete girişi
Zülfikar Ali Butto, Ocak 1928'de Sind eyaletinde doğdu ve 4 Nisan 1979'da idam edildi. Kaliforniya Üniversitesi ve Oxford Üniversitesi'nde eğitim gördü, Lincoln's Inn'de avukatlık eğitimi aldı. Başkan İskender Mirza'nın kabine üyelerinden biri olarak siyasete girdi ve birkaç bakanlığa atandı. General Muhammed Eyüb Han'ın 1958'den itibaren sürdürdüğü askerî yönetim sırasında 1963'te Dışişleri Bakanı oldu; bu görevdeyken İkinci Hindistan-Pakistan Savaşı çıktı. Pakistan Halk Partisi'nin (PPP) kurucusudur ve 1979'daki idamına kadar partinin başkanlığını yürüttü.
Cumhurbaşkanlığı ve başbakanlık
Eyüp Han'ın devrilmesinden sonra yapılan 1970 genel seçimlerinde Awami Ligi ülke çapında sandalyelerin çoğunu kazandı, Halk Partisi ise yalnızca Batı Pakistan'da çoğunluğu elde etti. İki parti yetki devri ve yeni anayasa konusunda anlaşamadı. Bangladeş Kurtuluş Savaşı'nı Hindistan'ın kazanmasının ardından Aralık 1971'de cumhurbaşkanlığını devraldı ve olağanüstü hâl ilan etti. 1971'den 1973'e kadar Pakistan'ın dördüncü cumhurbaşkanı, 1973'ten 1977'ye kadar dokuzuncu başbakanı oldu. Temmuz 1972'ye kadar Simla Anlaşması'nı imzaladı ve 93.000 savaş esirini ve topraklarını Hindistan'dan geri aldı. Çin ve Suudi Arabistan ile bağları güçlendirdi, Bangladeş'i tanıdı ve 1974'te Lahor'da İslam İşbirliği Teşkilatı zirvesine ev sahipliği yaptı. 1973'te parlamento yeni bir anayasayı oybirliğiyle onayladı. Ülkenin nükleer programının başlatılmasında büyük rol oynadı.
Uygulamaları ve devrilmesi
Butto'nun sanayi, sağlık ve eğitim kurumlarının çoğunu kamulaştırması ekonomik durgunlukla karşılandı. Belucistan'daki eyalet hükûmetini dağıttıktan sonra çıkan kargaşa üzerine 1973'te Belucistan'a ordu operasyonu emretti; operasyonda binlerce sivil öldü. Halk Partisi, 1977 parlamento seçimlerinde rakibinin iki katı oy alarak kazandı, ancak muhalefetin hile iddiasıyla şiddet ülke çapına yayıldı. 5 Temmuz 1977'de ordu komutanı Muhammed Ziyâ ül Hak'ın askerî darbesiyle devrildi. 1979'da Pakistan Yüce Mahkemesi tarafından siyasi bir rakibin öldürülmesine izin verdiği gerekçesiyle tartışmalı biçimde yargılanıp idam edildi.
Mirası
Milliyetçiliği ve laik, uluslararasıcı gündemi nedeniyle övülür; siyasi muhaliflerini sindirmesi ve insan hakları ihlalleri nedeniyle eleştirilir. Sık sık Pakistan'ın en büyük liderlerinden biri sayılır. Partisi, kızı Benazir Butto'nun iki kez başbakan seçilmesiyle yoluna devam etti; damadı Asıf Ali Zerdari de cumhurbaşkanı olarak görev yaptı.
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Zülfikar Ali Butto maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.