Türkiye’nin sanayileşme öyküsünde derin izler bırakan Hasan Zühtü Şenyuva, 1920 yılında Konya’nın Koçhisar ilçesinde memur bir ailenin çocuğu olarak dünyaya gözlerini açtı. Tek gözündeki görme kaybına rağmen sergilediği büyük dirençle, 1975’te Banat diş fırçası fabrikası’nı satın alarak ve Beytem Plaza’yı inşa ederek Türk iş dünyasının unutulmaz isimlerinden biri oldu. 12 Ekim 2016’da yaşama veda etti. Geriye ilham dolu bir başarı öyküsü bıraktı.
Zorluklarla Geçen Gençlik Yılları ve Eğitim Hayatı
Zühtü Şenyuva, on çocuklu kalabalık bir memur ailesinde, tek odalı bir evde dünyaya geldi. Çocukken yakalandığı çiçek hastalığı yüzünden tek gözünü kaybetti. Sadece siluetleri seçebilecek düzeyde görme kaybı yaşadı. Hayatı boyunca tüm çalışmalarını tek gözünün kısıtlı görüşüyle gerçekleştirmesine rağmen, bu engel onun çalışma azmini hiçbir zaman kırmadı. Ankara’da ilkokul eğitimini sürdürürken, babasının yönlendirmesiyle tatil dönemlerinde kunduracı çıraklığı yaparak para kazanma sorumluluğunu çok genç yaşta üstlendi. Eğitim hayatının sonraki aşamalarını ise ailesinin yerleştiği farklı şehirlerde sürdürmek durumunda kaldı.
İlköğretimini dördüncü sınıftan itibaren İstanbul'da devam ettiren genç Zühtü, ortaokul eğitimini ise yeniden Konya'da tamamladı. Lise eğitimini başkentin köklü kurumlarından Ankara Gazi Lisesi'nde sürdüren Şenyuva, dönemin cumhurbaşkanı İsmet İnönü’nün oğulları Ömer İnönü ve Erdal İnönü ile aynı sıraları paylaşarak yakın dostluklar kurdu. Hekim olma idealiyle girdiği İstanbul Tñp Fakültesi’ndeki eğitimini sürdürürken ailesinin maddi zorluklarıyla karşılaştı. Bir arkadaşının babasının aracılığıyla ulaştığı Kasım Gülek’in desteğiyle, yurt işlerine yardım etme koşuluyla CHP Talebe Yurdu'na yerleşti.
Tıp eğitiminin üçüncü yılındayken, 1941 senesinde babasını apandisit rahatsızlığı nedeniyle aniden kaybetmesi hayatının akışını tamamen değiştirdi. Ailenin en büyük erkek çocuğu olarak tüm sorumluluğu üstlenmesi gerektiğinden, eğitimini yarıda bırakıp Ankara’ya dönmek zorunda kaldı. Diplomasız ve sermayesiz kaldığı bu zorlu süreçte geçinebilmek işin sokaklarda karpuz, kavun ve yumurta sattı, ardından belediyede görev yaptı.
Sermayesiz Başlayan Ticaret Yolculuğu ve Vehbi Koç Dostluğu
Askerlik görevini yedek subay olarak tamamladıktan sonra, ticaret ve taşımacılık sektörlerine adım atarak kendi işini kurmaya karar verdi. Bu amaçla satın alacağı ilk kamyonun ödemeleri sırasında, Ford Ankara satıcısı olan Vehbi Koç ile tanışma fırsatı buldu. İkili arasında başlayan samimi diyalog, tam 55 yıl boyunca kesintisiz devam edecek güçlü bir dostluk ve rehberliğe dönüştü.
İş dünyasındaki ilk önemli başarısını, Uniroyal çatısı altında faaliyet gösteren Fisk lastiklerinin İç Anadolu temsilciliğini alarak elde etti. Askerlik yaptığı dönemde tanıştığı Mehmet Kavala'dan aldığı Volvo acenteliği sayesinde iş hacmini kısa sürede daha da büyüttü. Mehmet Kavala'nin tavsiyesine uyarak kazancını arsa yatırımlarında değerlendiren Şenyuva, 1958 yılında şirket merkezini tamamen İstanbul'a taşıdı. İstanbul'un çeşitli semtlerinden satın aldığı bu değerli araziler, ilerleyen yıllarda gerçekleştireceği büyük yatırımların finansal güvencesini oluşturdu.
Banat Fabrikası ve Beytem Plaza’nın Doğuşu
Şenyuva’nın sanayici kimliğini öne çıkaran en önemli girişim, 1975 yılında Banat diş fırçası fabrikasını satın almasıyla gerçekleşti. Kadıköy Büyük Kulüp'te tanıştığı Lütfi Banat ile aralarındaki yaş farkına rağmen samimi bir yürüyüş arkadaşlığı kurmuştu. Almanya'da kalp ameliyatı olacak Lütfi Bey, fabrikasının sahipsiz kalmasından endişelendi. Bu endişeyle işletmeyi Şenyuva'ya devretmeyi teklif etti. Arkadaşının sağlığına kavuşup işin başında durması şartıyla Bomonti'deki tesisi devralan Şenyuva, üretimin kesintisiz sürmesini sağladı.
Türkiye'nin ağız ve diş sağlığı alanındaki eksikliklerini gidermeyi amaçlayan bu girişim, Seyrantepe'deki modern tesislerin kurulmasıyla taçlandı. Ameliyatın ardından sağlığına kavuşan Lütfi Banat, vefat ettiği 1995 yılına kadar fabrikanın yönetiminde aktif olarak görev almayı sürdürdü.
Eşi Beyhan Hanım'ın geleceği güvence altına alma ısrarlarıyla Şişli'deki Fransız La Paix Hastanesi arazisini satın aldı. Güney Afrika seyahatinde fotoğrafladığı bir binadan esinlenerek, 1978 yılında İstanbul’un ilk modern iş merkezlerinden Beytem Plaza’yı inşa ettirdi. İlk zamanlar kiracı bulmakta zorlansa da büyük firmaların katları tutmasıyla ekonomik olarak büyük bir rahatlama yaşadı. Bodrum katı ise 1986'da Günay Tuncel'e gazino olarak kiralandı.
Sosyal Sorumluluk ve Geride Bıraktığı Miras
Zühtü Şenyuva, kazandığı serveti toplumla paylaşmayı hayat ilkesi edindi. Hayırsever iş adamının gerçekleştirdiği başlıca çalışmalar şunlardır:
- İstanbul’un okul ihtiyacı olan bölgelerinde eşi ve kendi adına iki büyük okul yaptırdı.
- Sayısız öğrenciye sağladığı burs desteğiyle eğitimde fırsat eşitliğine katkı sundu.
- 2006 yılında, yaşam felsefesini özetleyen “Hüner Servete Sahip Olmak Değil Ona Layık Olmaktır!” adlı kitabı kaleme aldı.
İlk eşi Beyhan Hanım’dan Emel, Tülin ve Melike adında üç kız çocuk sahibi olan Şenyuva, eşinin vefatından yıllar sonra Nurten Hanım ile ikinci evliliğini yaptı. Hayatını azme, çalışmaya ve topluma değer katmaya adayan bu ulu çınar, 12 Ekim 2016 tarihinde İstanbul'da 96 yaşında vefat etti.