İskoçya'nın tarihi başkenti Edinburgh'da 13 Kasım 1850'de dünyaya gelen Robert Louis Stevenson, macera dolu hayal gücüyle dünya edebiyatını derinden sarsan efsanevi bir romancı, şair ve gezi yazarıdır. Kendisi aynı zamanda şair ve gezi yazarıdır. Çocukluk yılları ağır hastalıklarla geçmiştir. Buna rağmen kalemiyle adeta zamana meydan okumuştur. Özellikle Hazine Adası ve Dr Jekyll ve Mr Hyde gibi yapıtları dünya çapında büyük bir üne kavuşmuştur. Eserleri en çok çevrilen 28. isimdir. Usta yazar; Rudyard Kipling, Marcel Schwob ve Ernest Hemingway gibi pek çok önemli edebiyatçıyı doğrudan etkilemeyi başarmıştır. Henüz 44 yaşındayken Samoa'da hayata gözlerini yuman dahi sanatçı, bugün bile en çok okunan klasikler arasındadır.
Sağlık Sorunlarıyla Gölgelenen Çocukluktan Bohem Hayata
Denizfeneri mühendisi Thomas Stevenson ile ev hanımı Margaret Balfour çiftinin tek çocuğu olan Louis, hayatı boyunca narin bir bünyeye sahipti. Sık sık tekrarlayan hastalıkları sebebiyle okula düzenli olarak devam edemedi. Ancak ailesinin tuttuğu özel hocalar sayesinde derslerinden hiçbir zaman geri kalmamayı başardı. Babası Thomas Stevenson bir mühendis olmasının yanı sıra amatör olarak yazarlıkla da ilgileniyordu. Oğlunun edebiyatla uğraşmasından her zaman büyük gurur duyuyor ve onu sonuna kadar destekliyordu. Genç Louis henüz 16 yaşındayken ilk romanını yayımladığında, babasının takdir dolu sözleri ona büyük güç verdi.
Soyunda pek çok mühendis bulunan yazar, aile geleneğini sürdürmek adına 1867 yılında Edinburgh Üniversitesi'ne kaydoldu. Fakat mühendislik eğitimine neredeyse hiç ilgi göstermiyordu. Zamanının büyük kısmını edebiyata ayırıyordu. Yaz tatillerinde babasıyla deniz fenerlerini ziyaret etse de zihninde sadece edebi tasarılar yer alıyordu. Bu seyahatleri mesleki bir zorunluluktan ziyade, gelecekteki kitapları için birer esin kaynağı olarak değerlendirdi. Ailesine mühendis olmayacağını açıkça ilan etmesinin ardından uzun saçları, çarpıcı giyim tarzı ve Hristiyanlığı reddedişiyle yaşadığı çağın muhafazakar koşullarına göre oldukça marjinal sayılabilecek bohem bir yaşama adım attı.
Genç yazar, 1873 yılında İngiltere'de ikamet eden kuzenini ziyaret etmek amacıyla yola çıktı. Burada kısa sürede pek çok yeni dost kazandı. Ancak sağlığı da hızla kötüye gitti. Fiziksel olarak tamamen bitap düşmesinin ardından, iyileşmesi amacıyla Fransa'nın güneyindeki Menton kentine gönderildi. Burada geçirdiği bir yılın ardından İskoçya'daki evine dönse de edindiği dostluklar baki kaldı. Bu ülkeyi ömrü boyunca sık sık ziyaret etti.
Dünya Edebiyatına Yön Veren Başyapıtlar
Yazarın ilk önemli çıkışı, 1877 ile 1880 yılları arasında kaleme aldığı öyküleri derleyen ve 1882'de basılan Yeni Arap Geceleri oldu. Bu eserin devamı niteliğindeki Yeni Arap Geceleri; The Dynamiter ise 1885 yılında eşi Fanny'nin yardımlarıyla yayımlandı. Tarihler 1883'ü gösterdiğinde ise dünya çocuk ve gençlik edebiyatını kökten değiştirecek meşhur eseri Hazine Adası basıldı. Büyük bir hazine arayışı, korkunç korsanlar ve heyecan verici maceralarla dolu bu kitap kısa sürede ünlendi. Defalarca sinema ve televizyona uyarlanan bu ölümsüz klasik, yazarın adını tüm dünyaya duyurdu. Aynı yıl yayımlanan Kara Ok adlı tarihi macera romanı da okuyuculardan büyük ilgi gördü.
Stevenson 1886 yılında ise bilimkurgu türünün erken dönem başyapıtlarından Dr Jekyll ve Mr Hyde’ın Garip Dosyası'nı yayımladı. Kendi üzerinde uyguladığı gizemli kimyasal deneyler sonucunda tamamen farklı ve karanlık bir ikinci kişiliğe bürünen bir profesörün hikayesini anlatan bu olağanüstü roman, edebiyat ve psikoloji dünyasında en fazla referans verilen kült yapıtlardan biri oldu. Eser, Jules Verne'in kitaplarıyla birlikte bilimkurgu yazınını o dönem en üst seviyeye taşıyan çalışmalardan biri oldu.
Stevenson, 1889 sonrasında ürettiği kitapların büyük bir bölümünde üvey oğlu Lloyd Osbourne ile ortak çalıştı. Vefatından önce üzerinde çalıştığı son romanı St. Ives; Fransız bir Tutsağın İngiltere Maceraları ise 1897 yılında yayımlandı. Yarım kalan bölümleri yakın dostu Arthur tamamladı.
Usta yazarın başlıca önemli eserleri şunlardır:
- Yeni Arap Geceleri (1882)
- Hazine Adası (1883)
- Kara Ok (1883)
- Dr Jekyll ve Mr Hyde’ın Garip Dosyası (1886)
- St. Ives (1897)
Samoa'da Son Bulan Macera ve Edebi Miras
Stevenson, babası gibi siyasetle de yakından ilgilenen bir aydındı. Hayatının erken dönemlerinde kendisini 'Kızıl Sosyalist' olarak tanımlasa da mezuniyet sonrasında bu fikirlerden vazgeçti. Tıpkı babası gibi muhafazakar bir dünya görüşünü benimsedi ve ömrünün sonuna dek bu çizgide kaldı. Özel yaşamında ise 1880 yılında, üç çocuk annesi Amerikalı Fanny Vandegrift Osbourne ile evlendi. Çiftin ortak bir çocuğu olmasa da yazar üvey evlatlarını öz çocukları gibi sahiplendi.
Sağlığı çocukluğundan itibaren kırılgan olan yazar, hayatının son dönemini geçirdiği Samoa'da yaşamını yitirdi. Robert Louis Stevenson, 3 Aralık 1894 tarihinde geçirdiği ani bir beyin kanaması sonucunda 44 yaşında hayata gözlerini yumdu. Cenazesi Samoa'da yer alan Vaea Tepesi'ne gömüldü.
Ölümünün ardından 20. yızyıl boyunca edebi çevreler tarafından hak ettiği ilgiyi görmeyen ve yapıtları yalnızca popüler kurgu ile çocuk edebiyatı sınıfına dahil edilen yazar, zaman içerisinde küresel çapta büyük bir yeniden keşif sürecine girdi. Buna rağmen kitapları tüm dünyada en çok okunan yazarlar arasında kalmayı sürdü. Zamanla psikologlar ve tarihçiler tarafından incelenen eserleri, 20. yızyılın sonlarında hak ettiği edebi itibarı kazandı. Bugün dünya genelinde yapıtları en fazla dile çevrilen 28. yazar olan Stevenson, modern edebiyatın en büyük ustalarındandır. Arama motoru Google, 13 Kasım 2010 tarihinde hazırladığı özel bir logo tasarımıyla bu büyük ismi tüm dünyaya hatırlattı.