Robert John Downey Jr., 4 Nisan 1965'te New York'un Manhattan semtinde dünyaya geldi. Yönetmen ve aktör babası Robert Downey Sr. ile dansçı ve şarkıcı annesi Elsie Ford'un oğlu olan Downey Jr., sanata yatkın bir aile ortamında büyüdü. Annesinin Alman kökenleri taşımasına karşın babası Yahudi asıllıydı. Sinema kariyerine adımını ise henüz 5 yaşındayken attı: 1970'te babasının yönettiği Pound filminde küçük bir role büründü.
Çalkantılı Gençlik Yılları
Anne babasının 11 yaşındayken boşanması, Downey Jr.'ın hayatında derin izler bıraktı. Kendi ifadesiyle ilk kez 8 yaşında babasının uzattığı esrarlı sigara aracılığıyla uyuşturucuyla tanıştı; bu alışkanlık zamanla kokain bağımlılığına dönüştü. Bağımlılık nedeniyle girdiği hiçbir okulu tamamlayamadı. Buna karşın yeteneği onu öne taşıdı ve 20 yaşında Saturday Night Live kadrosuna girmeyi başardı. 1987'de Less Than Zero gibi yapımlarla dikkat çekti; ardından 1992'de Charlie Chaplin'i canlandırdığı Chaplin filmiyle ciddi eleştirmen takdiri topladı.
1996 yılının ağustos ayında alkollü araç kullanma, eroin bulundurma ve ruhsatsız silah taşıma suçlarından tutuklandı. Mahkeme onu 3 yıl hapis cezasına çarptırsa da düzenli uyuşturucu testi ve tedavi şartıyla serbest bıraktı. Bir yıl geçmeden aynı gerekçelerle yeniden gözaltına alındı ve bu sefer 6 ay cezaevinde kaldı. Tahliyesinin ardından rehabilitasyon sürecine girdi; ancak Malibu'daki yaşantısına döndüğünde döngü yeniden başladı. 90'lı yılların sonuna gelindiğinde toplam 180 günlük cezaevi deneyimini geride bırakmış, 2000 yılında ise bağımlılığı sonunda geride bırakmayı başarmıştı.
Küçük Ekrandan Yeniden Doğuş
2000 yılında Ally McBeal dizisiyle televizyon dünyasına dönen Downey Jr., Larry Paul karakteriyle hem izleyicileri hem de eleştirmenleri büyüledi. Bu performans kendisine 2001 yılında 58. Altın Küre'de En İyi TV Oyuncusu ödülünü getirdi. Ne var ki ilk sezonun kapanmasıyla birlikte uyuşturucuya yeniden yöneldiği anlaşılınca prodüksiyon tarafından diziden çıkarıldı. Bir yıllık tedavi ve üç yıllık deneme sürecinin sonunda serinin yalnızca beşinci ve son sezonuna misafir oyuncu sıfatıyla girebildi.
Demir Adam'ın Yükselişi
2000'lerin ortasından itibaren birçok farklı yapımda boy göstererek sektörün güvenini yeniden kazandı. 2007'de David Fincher'ın Zodiac filmindeki rolünün ardından 2008, Hollywood tarihini değiştirecek bir yıl oldu: Iron Man'de milyarder mucit Tony Stark'a hayat verdi. Karakterin karizması ve oyuncunun doğal akıcılığı, Marvel sinema evreninin temel taşını oluşturdu. Iron Man 2 (2010) ve Iron Man 3 (2013) aynı rolü sürdürdü; Yenilmezler (2012), Kaptan Amerika: Kahramanların Savaşı (2016) ve Avengers: Endgame (2019) gibi yapımlarla karakter adeta bir kuşak simgesine dönüştü.
Paralel bir çizgide, 2009'da Guy Ritchie'nin yönettiği Sherlock Holmes uyarlamasında Jude Law ve Rachel McAdams'ın yanında başrolü üstlendi. 2010'da 67. Altın Küre'de En İyi Erkek Oyuncu (Komedi) ödülünü bu performansıyla aldı; 2011'deki devam filminde de aynı karaktere döndü. 2023'te ise Oppenheimer'da Lewis Strauss rolüyle karşımıza çıktı.
Müzik, oyunculuğun yanında hiç bırakmadığı tutkularından biri olarak kaldı. 2004'te tek stüdyo albümü The Futurist'i yayımladı. Özel hayatında Sarah Jessica Parker ile 1984-1991 yılları arasında birliktelik yaşadı. 29 Mayıs 1992'de oyuncu Deborah Falconer ile evlenen Downey Jr., 2004'te boşandı; bu evlilikten oğlu Indio Falconer Downey dünyaya geldi. 27 Ağustos 2005'te yapımcı Susan Levin ile hayatını birleştirdi; çiftin Exton Elias Downey adında bir oğlu var. Aile, Beverly Hills'te yaşamını sürdürmektedir.
.jpg?width=640)