18 Kasım 1960 tarihinde Kars'ın Sarıkamış ilçesinde dünyaya gözlerini açan Yeşim Ustaoğlu, Türk sinemasının uluslararası alanda en çok takdir toplayan yönetmen, senarist ve yapımcılarından biridir. Ailesiyle Trabzon'a taşındığında henüz iki yaşındaydı. Çocukluğu bu Karadeniz kentinde geçti. Eğitim hayatını da yine burada sürdürdü. Ardından Karadeniz Teknik Üniversitesi Mimarlık Bölümü'nü bitirdi. Mimarlık disipliniyle sınırlı kalmayarak yüksek lisans çalışmalarını tamamlamak amacıyla İstanbul'a yöneldi. 1985 yılında Yıldız Teknik Üniversitesi bünyesinde restorasyon alanında uzmanlığını aldı. Sinema dünyasının kuramsal altyapısına da ilgi duyan genç mimar, çeşitli prestijli sanat dergilerinde sinema teorisi ve çağdaş sinema akımları üzerine ufuk açıcı makaleler kaleme aldı.
Kısa Filmlerle Gelen İlk Başarılar
Yönetmenlik serüvenine kısa metrajlı çalışmalarla adım atan Ustaoğlu, 1985 yılında seyirciyle buluşturduğu ilk kısa filmi Bir Anı Yakalamak ile dikkatleri üzerine çekti. Bu ilk deneme, IFSAK 6. Uluslararası Kısa Film Festivali kapsamında hem başarı ödülüne hem de film ödülüne layık görüldü. Ertesi yıl, 1986'da çektiği Magnafantanga adlı kısa filmiyle üretimlerine devam eden sanatçı, bu eseriyle Oberhausen 9. Uluslararası Çocuk Filmleri Festivali ile 6. Uluslararası İstanbul Film Festivali'nde boy gösterdi. Kısa film dilini geliştirmeyi sürdüren başarılı sinemacı, 1990 senesinde 35 mm formatında çektiği Düet isimli yapımıyla 1991 Yunus Nadi Kısa Film Yarışması bünyesinde birincilik ödülünü kazandı. 1991 yılında yine 35 mm olarak çektiği Otel filmi ise sinemacının uluslararası arenadaki konumunu pekiştirdi. Bu yapım, Paris Pompidou Modern Sanatlar Müzesi tarafından satın alınarak kalıcı koleksiyona dahil edildi ve 14. Akdeniz Montpellier Film Festivali'nde büyük ödüle ulaştı. Film ayrıca şu uluslararası etkinliklerde gösterim şansı buldu:
- 8. Hamburg No - Budget Kısa Film Festivali
- 3. Sao Paulo (Brezilya) Kısa Film Festivali
- 2. Brüksel Akdeniz Film Festivali
Uzun Metraj Sinema ve Uluslararası Festivaller
Kısa filmlerle kazandığı haklı şöhretin ardından Yeşim Ustaoğlu, uzun metrajlı sinema kariyerine 1994 yılında yönettiği İz filmiyle iddialı bir giriş yaptı. Gizem dolu bu ilk uzun metraj denemesi; İstanbul, Köln ve Nürnberg'de düzenlenen film festivallerinde en iyi film ödüllerini toplayarak yönetmenin yeteneğini kanıtladı. 1999 yılına gelindiğinde ise yönetmenin en önemli başyapıtlarından biri kabul edilen Güneşe Yolculuk izleyiciyle buluştu. Berlin Film Festivali'nden En İyi Avrupa Filmi - Mavi Melek ve Heinrich Böll Barış Ödülü ile dönen bu film, ulusal düzeyde İstanbul ve Ankara film festivallerinden de çok sayıda ödül getirdi. Yapımcılık alanında da bağımsız hareket etmek isteyen Ustaoğlu, 2003 yılında uzun metraj film, belgesel üretimleri gerçekleştirmek ve yabancı projelere line prodüksiyon desteği sunmak amacıyla Ustaoğlu Film şirketini kurdu.
Bulutları Beklerken ve Pandora'nın Kutusu
Yönetmen, 2004 yılında DAAD senaryo geliştirme bursu desteğiyle hayata geçirdiği Bulutları Beklerken filmini tamamladı. NHK Uluslararası Film Yapımcıları Ödülü ve İstanbul Film Festivali Jüri Özel Ödülü gibi prestijli takdirlerle karşılanan bu yapımın hazırlık evresinde yönetmen, Karadeniz yaylalarındaki yaşamı gözlemlediği Sırtlarındaki Hayat (2004) belgeselini çekti. Bu değerli belgesel, Uçan Süpürge Kadın Filmleri Festivali'nde izleyicinin beğenisine sunuldu. 2006 senesinde Selanik Film Festivali bünyesinde "Crossroad – En İyi Proje Ödülü"nü alan Pandora'nın Kutusu projesini ise 2008 yılında tamamlayarak vizyona soktu. Aile içi yabancılaşmayı ve yaşlılığı ele alan bu olgunluk dönemi eseri, San Sebastian Uluslararası Film Festivali'nde en büyük ödül olan Altın İstiridye'yi kazandı. Film aynı zamanda birçok ülkede gösterime girerek dünya çapında sinemaseverlerle buluştu.