Hayatı ve denizcilik kariyeri
Asıl adı Louis Marie Julien Viaud olan Pierre Loti, 14 Ocak 1850'de Fransa'nın Rochefort kentinde Protestan bir ailenin en küçük çocuğu olarak doğdu. Pierre Loti adının ona, kimi kaynaklara göre öğrencilik yıllarında, kimilerine göre 1867'de yaptığı Okyanusya seferi sırasında Tahitili yerliler tarafından verildiği söylenir; "Loti" egzotik iklimlerde yetişen bir çiçeğin adıdır. 17 yaşında Fransız Deniz Kuvvetleri'ne girdi, denizcilik eğitimini tamamladı, 1881'de yüzbaşı oldu ve ilerleyen yıllarda albaylığa kadar yükseldi. Orta Doğu ve Uzak Doğu'da bulundu; bir deniz subayı olarak gezdiği yerlerde edindiği deneyim ve gözlemleri kitaplarına yansıttı.
Edebi çalışmaları
Dönemin Osmanlı Türkiye'sinden kesitler veren ilk romanı Aziyadé, 1879'da yayımlandı. Ardından Loti'nin Düğünü ve 1886'da İzlanda Balıkçısı çıktı. Edebiyat çevresinde kendini kabul ettirdi, sonraki yıllarda her yıl bir kitabı yayımlandı ve geniş kitleler tarafından okundu. 1891'de Fransız Akademisi'ne seçildi, 1910'da Légion d'Honneur nişanını aldı. İzlenimci bir yazar olan Loti'nin dili çok yalındı. Yapıtlarında derin bir umutsuzluk, aşkın yanı sıra ölüm duygusu ve insanlığa karşı şefkat öne çıkar.
İstanbul ve Türkiye ile ilişkisi
Loti İstanbul'a ilk kez 1876'da görevli subay olarak bir Fransız gemisiyle geldi ve sonraki yıllarda birçok kez bulundu. Osmanlı yaşam biçiminden etkilendi, Aziyadé'ye adını veren kadınla burada tanıştı ve İstanbul'da bulunduğu zamanlarda Eyüpsultan'da yaşadı. Kendisini her zaman Türk dostu olarak nitelendirdi. 1913'te La Turquie Agonisante (Can Çekişen Türkiye) kitabıyla Batı politikalarını eleştirdi ve aynı yıl devlet konuğu olarak geldiği Türkiye'de Tophane Rıhtımı'nda törenle karşılandı, Sultan Reşat tarafından sarayda ağırlandı. Balkan Savaşları'nda, I. Dünya Savaşı'nda ve Anadolu'nun işgali sırasında Türkleri savundu. Milli Mücadele'ye destek verdi; Türkiye Büyük Millet Meclisi 4 Ekim 1921'de ona şükranlarını bildiren bir mektup gönderdi. 1920'de İstanbul Şehri Fahri Hemşehrisi kabul edildi. Eyüp'teki Pierre Loti Tepesi, Divanyolu'ndaki Pierre Loti Caddesi ve 1942'de Beyoğlu'nda kurulan Pierre Loti Fransız Lisesi onun adını taşır. Türk aydınları onun gerçek bir Türk dostu olup olmadığı konusunda ikiye bölündü. Loti 10 Haziran 1923'te Fransa'nın Hendaye kasabasında öldü.
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Pierre Loti maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.