Aleksandr Soljenitsin Kimdir?

Çocukluğu ve eğitimi

Aleksandr Soljenitsin, 11 Aralık 1918'de Kislovodsk'ta doğdu. Babası İsaakiy Semyonoviç Rus kökenliydi; annesi Taisiya Zaharovna Ukrayna kökenliydi. Baba, oğlunun doğumundan önce, 15 Haziran 1918'de bir av kazasında öldü. Aleksandr, dul annesi ve teyzesi tarafından mütevazı koşullarda büyütüldü. Çocukluğu Rus İç Savaşı'na denk geldi; 1930'da aile mülkü kolektif çiftliğe dönüştürülmüştü. Eğitimli bir kadın olan annesi onun edebî ve bilimsel ilgilerini destekledi ve onu Rus Ortodoks inancıyla yetiştirdi. Soljenitsin gençliğinde inancını yitirip ateizmi ve Marksizm-Leninizm'i benimsedi. 1936'da I. Dünya Savaşı ve Rus Devrimi üzerine planladığı epik eserin ana hatlarını oluşturmaya başladı; bu çalışma sonradan Ağustos 1914 romanına dönüştü. Rostov Devlet Üniversitesi'nde matematik ve fizik okudu, aynı dönemde Moskova Felsefe, Edebiyat ve Tarih Enstitüsü'nden mektupla ders aldı.

Savaş, tutuklanma ve Gulag

II. Dünya Savaşı'nda Kızıl Ordu'da bir ses ölçüm bataryasının komutanı olarak görev yaptı, önemli çatışmalara katıldı ve iki kez madalya aldı. Şubat 1945'te Doğu Prusya'da görevliyken SMERŞ tarafından tutuklandı. Gerekçe, arkadaşı Nikolay Vitkeviç ile yaptığı on dokuz aylık yazışmaydı; mektuplarda Sovyet devletini ve Stalin'in savaşı yürütme biçimini eleştirmişler, rejimi devirecek bir örgüt kurulması çağrısı yapmışlardı. Soljenitsin “anti-Sovyet propaganda” ve “düşman bir örgüt kurma” suçlarından hüküm giydi, Moskova'daki Lubyanka Hapishanesi'nde sorgulandı ve 7 Temmuz 1945'te gıyabında sekiz yıl çalışma kampı cezasına çarptırıldı. Cezasının bir bölümünü, Devlet Güvenlik Bakanlığı'na bağlı özel bir bilimsel araştırma merkezi olan şaraşkada geçirdi; burada tanıştığı Lev Kopelev, İlk Çember'deki Lev Rubin karakterine ilham verdi. 1950'de Kazakistan'daki Ekibastuz'da bulunan Özel Kamp'a gönderildi ve madenci, duvarcı, dökümhane ustabaşı olarak çalıştı; bu deneyim İvan Denisoviç'in Yaşamında Bir Gün'ün temelini oluşturdu. Mart 1953'te cezası bitince ömür boyu iç sürgüne gönderildi. Teşhis edilmemiş kanseri bu dönemde ilerledi ve yıl sonunda ölümün eşiğine geldi.

Yazarlığı ve sürgün

Kruşçev dönemindeki yumuşamayla serbest bırakıldı ve aklandı. 1962'de Kruşçev'in onayıyla, Stalin dönemi baskılarını anlatan ilk romanı İvan Denisoviç'in Yaşamında Bir Gün yayımlandı. Sovyetler Birliği'nde yayımlanan son eseri 1963 tarihli Matryona'nın Evi oldu. Kruşçev'in görevden alınmasından sonra yetkililer yazmasını engellemeye çalıştı; yine de Kanser Koğuşu (1966), İlk Daire (1968), Ağustos 1914 (1971) ve büyük tepki çeken Gulag Takımadaları (1973) yurt dışında yayımlandı. Gulag Takımadaları dünya çapında milyonlarca sattı. Soljenitsin 1970'te “Rus edebiyatının vazgeçilmez geleneklerini sürdürürken gösterdiği etik güç” nedeniyle Nobel Edebiyat Ödülü'nü kazandı. 1974'te Sovyet vatandaşlığından çıkarılarak Batı Almanya'ya sürüldü; önce İsviçre'ye, 1976'da ailesiyle ABD'nin Vermont eyaletine yerleşti. 1990'da vatandaşlığı iade edildi, 1994'te Rusya'ya döndü ve 3 Ağustos 2008'deki ölümüne kadar orada yaşadı.

Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Aleksandr Soljenitsin maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.