Kimdir?
Salman Rushdie, Türkçe yazımıyla Selman Rüşdi, 19 Haziran 1947'de Bombay'da doğdu. Hint asıllı Britanyalı-Amerikalı yazar ve romancıdır; Ekim 2026 itibarıyla 79 yaşındadır. Romanlarının çoğu Hindistan'ı konu alır. Anlatımında mit ve fantaziyi gerçeklikle iç içe geçirir; Günter Grass ve Mihail Bulgakov gibi yazarlardan etkilenmiştir.
Hayatı
Urduca ve İngilizce konuşan Müslüman bir ailenin oğlu olarak Hindistan'ın bağımsızlığından iki ay önce doğdu. 1961'de lise eğitimi için Birleşik Krallık'a gönderildi. Ailesi 1964'te Pakistan'a göç ederek Karaçi'ye yerleşti. Rushdie Cambridge'de tarih okudu.
Fantastik bir bilimkurgu denemesi olan ilk romanı Grimus (1975) ile eleştirmenlerin dikkatini çekti. Dünya çapındaki ününü Geceyarısı Çocukları ile kazandı; roman 1981 Booker, 1982 James Tait Black ve 1993 Booker of Bookers ödüllerini aldı. Hindistan tarihine ve siyasetine eleştirel yaklaştığı için bu roman Hindistan'da yasaklandı; ardından yazdığı Utanç Pakistan'da aynı akıbete uğradı. Nikaragua anılarını anlattığı Jaguar Gülüşü (1987) sonrasında Şeytan Ayetleri ile 1988 Whitbread ödülünü kazandı. 2001'de Bridget Jones'un Günlüğü filminde küçük bir rolde oynadı.
Şeytan Ayetleri tartışması
1988'de yayımlanan Şeytan Ayetleri, Peygamber Muhammed'e hakaret içerdiği gerekçesiyle İslam dünyasında büyük tepki aldı; Güney Afrika, Pakistan, Suudi Arabistan, Mısır, Somali, Bangladeş, Sudan, Malezya, Endonezya ve Katar'da yasaklandı. İran lideri Ruhullah Humeyni 14 Şubat 1989'da fetva vererek Rushdie'nin başına üç milyon dolar ödül koydu. Kitap Türkçeye Aziz Nesin tarafından çevrildi; Nesin bu yüzden 1993'teki Madımak Katliamı sırasında hedef alındı. Sonraki yıllarda çevirmenlere ve yayıncılara yönelik saldırılar da oldu.
İran 1998'de Birleşik Krallık ile ilişkilerini düzeltmek için ölüm cezası kararından vazgeçtiğini açıkladı; ancak dinî lider Ali Hamaney 2005'te fetvayı yalnızca veren kişinin kaldırabileceğini, bunun da 1989'da ölen Humeyni olduğunu belirtti.
12 Ağustos 2022'de New York'taki Chautauqua Enstitüsü'nde bir konferans sırasında bir kişi sahneye çıkarak Rushdie'ye saldırdı ve on iki bıçak darbesi aldı. Saldırgan Hadi Matar gözaltına alındı. Menajeri Andrew Wylie, Rushdie'nin bir gözünde görme kaybı yaşadığını ve bir elini kullanamadığını bildirdi.
Başlıca eserleri
Grimus (1975), Geceyarısı Çocukları (1981), Utanç (1983), Şeytan Ayetleri (1988), Harun ve Hikâyeler Denizi (1990), Hayali Vatanlar (1992), Doğu, Batı (1994), Mağribinin Son İç Çekişi (1995), Ayakların Altındaki Toprak (1999), Öfke (2001), Soytarı Şalimar (2005), Floransa Büyücüsü (2008), İki Yıl Sekiz Ay Yirmi Sekiz Gece (2016), The Golden House (2017), Quichotte (2019) ve Victory City (2023) yazarın öne çıkan kitaplarıdır.
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Salman Rüşdi maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.