Aleksandr Lukaşenko Kimdir?

Aleksandr Grigoryeviç Lukaşenko (Belarusça: Alyaksandar Rıhoraviç Lukaşenka), 30 Ağustos 1954'te doğan Belaruslu siyasetçidir. Ekim 2026 itibarıyla 72 yaşındadır. Sovyetler Birliği'nin dağılmasından sonra 10 Temmuz 1994'teki seçimi kazanarak Belarus'un ilk ve tek cumhurbaşkanı oldu.

Eğitimi ve meslek hayatı

Belarus'un Vitebsk bölgesinde doğdu. 1975'te Mogilev Pedagoji Enstitüsü'nden, 1985'te Belarus Tarım Akademisi'nden mezun oldu. 1975-1977 arasında Sınır Muhafaza Birliği'nde, 1980-1982 arasında Sovyet Ordusu'nda görev yaptı; Minsk'teki 120. Mekanize "Muhafaza" Tümeni'nde subaydı. Askerlikten sonra 1982-1985 arasında kolektif çiftlik başkan yardımcılığı yaptı, ardından Şklov ilçesinde Gorodets devlet çiftliğinin ve inşaat malzemeleri fabrikasının müdürlüğünü yürüttü.

Siyasi kariyeri

1990'da Belarus Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti Meclisi'ne milletvekili seçildi. 1991'de Sovyetler Birliği'nin dağılmasına karşı oy kullanan Belarus Yüksek Sovyet üyelerinden biriydi. 1993'te Meclis Yolsuzlukla Mücadele Komitesi başkanlığına getirildi. Sovyetler Birliği'nin dağılması ile 1994 arasında birçok fabrikanın kapanması, işsizlik ve enflasyon ülkede ağır bir ekonomik buhrana yol açmıştı; eski Sovyet sisteminin modernize edilerek yeniden uygulanacağını vadeden Lukaşenko'ya destek arttı. Yeni anayasanın yürürlüğe girmesinin ardından yapılan seçimin ilk turunda oyların yüzde 45,1'ini, ikinci turda yüzde 80,1'ini alarak cumhurbaşkanı seçildi. 11 Ekim 2015'te beşinci kez cumhurbaşkanlığına seçildi.

İç ve dış politika

1990'larda Batı destekli iktisadi şok terapisine karşı çıktı ve ülkedeki kilit endüstrilerin devlet mülkiyetini destekledi. Hükûmeti Sovyet dönemi sembolizminin büyük bölümünü, özellikle İkinci Dünya Savaşı zaferiyle ilgili olanları korudu. Dış ilişkilerinde Rusya'nın yanı sıra Kuzey Kore, Türkmenistan, Türkiye, Katar, İran, Küba, Çin, Sudan ve Venezuela ile ilişkilere öncelik verdi. 2006'dan itibaren Avrupa Birliği ve ABD insan hakları ihlalleri gerekçesiyle Lukaşenko'ya ve diğer Belaruslu yetkililere periyodik olarak yaptırım uyguladı; 10 Nisan 2006'da kendisi ve 31 üst düzey yetkilinin AB ülkelerine seyahati yasaklandı, aynı yılın Mayıs ayında hesaplarının dondurulmasına karar verildi.

Tartışmalı 2020 devlet başkanlığı seçimi, yaygın oy hilesi iddialarına ve hükûmet karşıtı protestolara yol açtı. Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Bürosu protestoculara yönelik 450'den fazla işkence ve kötü muamele vakası belgeledi. Avrupa Birliği ve ABD, seçimin ardından Lukaşenko'yu Belarus'un meşru cumhurbaşkanı olarak tanımadı. Belarus'ta bağımsız kamuoyu araştırmaları sıkı biçimde kısıtlanmıştır.

Özel hayatı

1975'te lise aşkı Galina Jelneroviç ile evlendi; çiftin Viktor ve Dmitri adlı iki oğlu vardır. Galina Şklov yakınındaki bir köyde ailesinin evinde ayrı yaşamaktadır. Lukaşenko kendini "Ortodoks ateist" olarak tanımlamaktadır.

Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Aleksandr Lukaşenko maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.