Ailesi ve eğitimi
Pierre de Fermat, 1607'de (31 Ekim ile 6 Aralık arasında) Fransa'nın Beaumont-de-Lomagne kentinde doğdu ve 12 Ocak 1665'te öldü. Babası zengin bir deri tüccarı olan Gaskonyalı Dominique Fermat, annesi Claire de Long'du. Bir erkek ve iki kız kardeşi vardı. 1623'ten itibaren Orléans Üniversitesi'nde okudu ve 1626'da medeni hukuk lisansını aldı, ardından Bordeaux'ya taşındı. İlk ciddi matematik araştırmalarına orada başladı; François Viète'in çalışmalarından çok etkilendi. 1629'da Apollonius'un De Locis Planis eserinin restorasyonunu bir matematikçiye verdi.
Mesleği ve ailesi
1630'da Toulouse Parlamentosu'nda meclis üyeliği makamını satın aldı ve Mayıs 1631'de yemin etti; hayatının geri kalanında bu görevi sürdürdü. Böylece adını Pierre de Fermat olarak kullanma hakkını kazandı. 1 Haziran 1631'de annesinin dördüncü kuzeni Louise de Long ile evlendi; sekiz çocukları oldu, beşi yetişkinliğe ulaştı. Fransızca, Latince, Oksitanca, klasik Yunanca, İtalyanca ve İspanyolca dillerini akıcı kullandı ve birkaç dilde şiir yazdı. Memurluğunun yoğun işlerinden artan zamanlarda matematikle uğraştı.
Matematiğe katkıları
Maksimum, minimum ve eğrilerin teğetlerini belirlemek için diferansiyel hesaba eşdeğer bir yöntem (neredeyse eşitlik, "adequality") geliştirdi. Genel kuvvet fonksiyonlarının integralini hesapladığı bilinen ilk kişidir; bu sonuç Newton ve Leibniz'e kalkülüsün temel teoremini geliştirirken yardımcı oldu. Sayı kuramında Pell denklemini, mükemmel ve dost sayıları inceledi, Fermat'nın küçük teoremini buldu, bir çarpanlara ayırma yöntemi geliştirdi, sonsuz azalma ispat yöntemini ve iki kare teoremini ortaya koydu. 1654'te Blaise Pascal ile yazışmaları olasılık kuramının temellerinin atılmasına yardımcı oldu; ikisi olasılığın ortak kurucuları sayılır. Analitik geometri ve optiğe de katkıda bulundu; ışığın iki nokta arasında en kısa zaman yolunu izlediğini belirten Fermat ilkesini formüle etti.
Fermat'nın Son Teoremi
Günümüzde en çok Fermat'nın Son Teoremi ile hatırlanır. Teorem, 2'den büyük n için x^n + y^n = z^n eşitliğini sağlayan pozitif tam sayı üçlüsü olmadığını söyler. Fermat bunu 1637'de Diophantus'un Arithmetica kitabının kenar boşluğuna yazdı ve boşluğun ispatı içermeyecek kadar dar olduğunu belirtti; notu ölümünden sonra oğlu keşfetti. Fermat'nın ispatı hiç bulunamadı. Teorem, yaklaşık 300 yıl sonra Andrew Wiles tarafından Richard Taylor'ın yardımıyla kanıtlandı ve çalışma 1995'te Annals of Mathematics dergisinde yayımlandı.
Benzer kişiler
- Eratosthenes (Matematikçi)
- Mithat İdemen (Matematikçi)
- Anthemios (Matematikçi)
- Gianni Infantino (Avukat)
- Andrea Bocelli (Avukat)
- Ümmet Önalan (Avukat)
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Pierre de Fermat maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.