Türk basın ve edebiyat dünyasının tanınan simalarından Adnan Veli Kanık, 9 Aralık 1916 tarihinde İstanbul'da dünyaya gelmiştir. Yazar, toplumun farklı kesimlerinin hayatlarını mizahi bir üslupla karşılaştırdığı eserleriyle geniş kitlelere ulaşmayı başarmıştır.
Aile Yapısı ve Eğitim Hayatı
İstanbul'un Beykoz ilçesinde hayata gözlerini açan Adnan Veli'nin aile kökenleri hem İzmir'e hem de İstanbul'a uzanmaktadır. Yazarın babası, İzmir bölgesinin tanınmış tüccarlarından Fehmi Bey'in oğlu Mehmet Veli Bey'dir. Annesi ise Beykoz'un yerel şahsiyetlerinden Hacı Ahmet Bey'in kızı olan Fatma Nigar Hanım'dır. Edebiyat dünyasında kendine has bir yer edinen yazar, Türk şiirinde çığır açan Garip akımının kurucusu Orhan Veli Kanık'ın öz kardeşidir. Kız kardeşi ise Füruzan Yolyapan'dır. Adnan Veli, eğitim hayatının önemli bir bölümünü Galatasaray Lisesi'nde geçirerek ortaöğrenimini bu köklü kurumda tamamlamıştır. Lise yıllarının hemen ardından yükseköğrenim hayatına adım atmak amacıyla İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi'ne kaydolmuş olsa da, buradaki eğitim faaliyetlerini bir süre sonra yarıda bırakmak durumunda kalmıştır.
Gazetecilik Yılları ve Yazın Serüveni
Yazarın profesyonel gazetecilik hayatı, 1949 yılında dönemin önemli yayın organlarından Vatan gazetesinde muhabir olarak göreve başlamasıyla şekillenmiştir. Gazetedeki görevini sürdürürken magazin haberleri, mizah yazıları ve çeşitli hikayeler kaleme alarak adından söz ettirmiştir. Vatan gazetesinde yürüttüğü çalışmaların yanı sıra Akbaba, Dolmuş, Karikatür, Taş-Karikatür, Tef ve Papağan gibi dönemin en çok okunan mizah dergilerinde de yazıları, mizahi hikayeleri ve fıkraları düzenli olarak neşredilmiştir. Yazı hayatında farklı kimlikler kullanan yazar, kitaplarında kendi ismi olan Adnan Veli'yi ön planda tutmuştur. Bununla birlikte, bazı dönemsel makalelerinde ve yazılarında "Bir Hukukçu" ve "Mehmet Yanık" müstear isimlerine başvurmuştur. Yazar, bir süre Ankara Cezaevi'nde hapis yatmıştır. Hapishanede bulunduğu bu zorlu süreçte bile yazmaktan geri durmamıştır. Nitekim, cezaevinden gönderdiği makaleleri Vatan gazetesinde "Bir Hukukçu" takma ismiyle düzenli olarak neşredilmiştir. Sanatçı, edebi kariyeri boyunca sadece makalelerle sınırlı kalmamış, radyo piyesleri, fıkralar ve mizahi öyküler de üretmiştir. Eserlerinde genellikle toplumun alt kesimleriyle üst tabakalarındaki insanların yaşam tarzlarını karşılaştıran sosyal gözlemlere yer vermiştir. Özellikle günlük hayattan beslenen mizahi öyküleri, onun edebiyat dünyasında tanınmasını sağlayan en belirgin yönü olmuştur.
Edebi Eserleri ve Son Yılları
Mahpushane Çeşmesi adlı romanı 1952 yılında Vatan gazetesinde tefrika edilmiştir. Bu eser, aynı yıl içinde kitaplaştırılarak basılmıştır. Yazar, bu yapıtında cezaevinde geçirdiği günlerdeki gözlemlerini ve insan ilişkilerini edebi bir üslupla kaydetmiştir. Ağabeyinin vefatı onu derinden etkilemiştir. Bu doğrultuda 1953 yılında Yeditepe Yayınları aracılığıyla okura sunulan "Orhan Veli İçin" adlı eseri derlemiştir. Kitapta, şairin yaşam öyküsü, şiir anlayışı ve vefatının ardından kaleme alınan çeşitli eleştiri yazıları ile makaleler yer almaktadır. Yazarın 1957 yılında Vatan gazetesinde "Batakhane İnsanları" adıyla tefrika edilen röportaj-hikayeleri de edebiyat tarihi açısından değer taşımaktadır. İstanbul'un göz ardı edilen kenar mahallelerindeki yaşam mücadelelerini çarpıcı bir şekilde gözler önüne seren bu röportaj-hikaye serisi, yazarın vefatından uzun yıllar sonra, 2018 yılında kitaplaştırılarak okuyuculara sunulmuştur.
Edebiyatımıza pek çok eser kazandıran yazar, 6 Aralık 1972 tarihinde 56 yaşındayken İstanbul'da vefat etmiştir. Kabri, Rumelihisarı Mezarlığı'nda yer almaktadır.
Adnan Veli Kanık'ın edebi mirasını oluşturan başlıca kitapları şunlardır:
- Mahpushane Çeşmesi (1952)
- Orhan Veli İçin (1953)
- İstanbul Batakhaneleri (2018 - Ölümünden sonra yayımlanan derleme)