Türk edebiyatının ve basın dünyasının renkli simalarından biri olan Adnan Veli Kanık, 9 Aralık 1916 tarihinde İstanbul'un tarihi semtlerinden Beykoz'da dünyaya gözlerini açtı. Ünlü şair Orhan Veli Kanık'ın kardeşi olan yazar, Fatma Nigar Hanım ile Armoni Orkestrası Şefi ve klarnet virtüözü Mehmet Veli Kanık'ın oğludur. Aynı zamanda Füruzan Yolyapan adında bir kız kardeşi bulunan Kanık, toplumsal tezatları mizahi bir üslupla ele almasıyla tanınır. Alt ve üst sınıfların çatışmalarını çarpıcı hikayelerle edebiyatımıza kazandıran yazar, gözlem gücüyle öne çıkmıştır.
İstanbul'dan Galatasaray Sıralarına Uzanan Gençlik Yılları
Gençlik yıllarında nitelikli bir eğitim alan yazar, ortaokul ve lise öğrenimini Türkiye'nin en köklü eğitim kurumlarından olan Galatasaray Lisesi bünyesinde tamamladı. Eğitim hayatına İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nde devam etme kararı alsa da buradaki yükseköğrenimini iki yılın ardından sonlandırdı. İş hayatına adım atan Kanık, 1938 yılında Etibank bünyesinde görev alarak bir dönem devlet memurluğu yaptı. Memuriyet hayatının getirdiği tecrübeler, onun gelecekteki gözlem gücüne katkı sağladı. Ancak içindeki yazı tutkusu onu farklı bir yöne savurdu.
Gazetecilik, Ankara Cezaevi ve Kalemden Dökülen Mizah
Devlet memurluğundan ayrıldıktan sonra gazetecilik alanına yönelen Adnan Veli Kanık, 1949 senesinde basın hayatına ilk adımını attı. Vatan Gazetesi'nde muhabir olarak çalışmaya başlayarak habercilik dünyasının dinamiklerini yakından soluma şansı buldu. Kariyerinin en fırtınalı dönemlerinden birini yaşarken, 1952 yılında Ankara Cezaevi'nde tutuklu bulundu. Parmaklıklar arkasında dahi yazmaktan geri durmayan usta kalem, Vatan Gazetesi için Mehmet Yanık ve Bir Hukukçu takma adlarını kullanarak köşe yazıları yazmayı sürdürdü. Parmaklıklar arkasında geçirdiği günlerde edindiği tüm derin gözlemleri ve insan hikayelerini edebiyat dünyasında büyük ses getirecek olan Mahpushane Çeşmesi adlı romanında toplayarak yine aynı yıl okurlarla buluşturdu. Cezaevinden tahliye olduktan sonra da mizah yazarlığına devam etti. Dönemin en popüler gülmece yayınları arasında yer alan Akbaba, Dolmuş, Tef, Pardon ve Papağan gibi dergilerde keskin zekasını yansıtan mizahi yazılar kaleme aldı.
Ağabeyinin İzinde Bir Edebi Miras ve Eserleri
Adnan Veli Kanık'ı dönemindeki diğer yazarlardan ayıran en büyük özellik, toplumsal gözlem yeteneğidir. Özellikle sosyetenin kenar mahalle sakinleri üzerindeki etkilerini ve sonradan görme karakterlerin düştüğü gülünç durumları başarılı bir şekilde gözler önüne serdi. Eserlerinde hem alt hem de üst tabakadan insanların yaşam koşullarını karşılaştırdı. Bu sayede toplumsal bir ayna görevi gördü. Ağabeyi Orhan Veli Kanık'ın 1950 yılındaki ani vefatı, yazarın hayatında derin bir iz bıraktı. Bu kaybın ardından, ağabeyinin anısını yaşatmak adına 1952 yılında "Orhan Veli" İçin özel bir derleme kitap hazırladı. 1953 yılında Yeditepe Yayınları tarafından basılan bu kıymetli çalışmada, şairin hayatı, sanat anlayışı, vefatının ardından yapılan değerlendirmeler ve hakkında kaleme alınan makaleler bir araya getirildi. Hayata 6 Aralık 1972 tarihinde İstanbul'da 56 yaşında gözlerini yuman Adnan Veli Kanık, geride zamansız eserler bıraktı.
Yazarın edebiyat dünyasında iz bırakan başlıca eserleri şunlardır:
- Mahpushane Çeşmesi (1952)
- Sosyete (1956)
- Uçan Daireler (1957)
- Seçim Konuşmaları (1957)
- Kaynana (1957)