İsmail Kadare Kimdir?

Çağdaş Arnavut yazınının en güçlü sesi olarak kabul edilen İsmail Kadare, 28 Haziran 1936 tarihinde Arnavutluk'un Gjirokaster (Ergiri) kentinde dünyaya gelmiştir. Eserleri kırkı aşın yabancı dile çevrilen ve uluslararası alanda prestijli ödüllerle onurlandırılan usta edebiyatçı, tarihsel gerçeklikleri postmodern bir üslubla harmanlayarak dünya edebiyatında silinmez bir iz bırakmıştır. Bu sayede dünya çapında tanındı. Çocukluk yıllarında tanıklık ettiği işgallerin ve totaliter rejimlerin sarsıcı etkilerini romanlarına taşıyan Kadare, kendine has kurgusal evreniyle Gogol, Kafka ve Orwell gibi devlerle kıyaslanan evrensel bir anlatıcıya dönüşmüştür.

Savaşın Gölgesinde Büyüyen Bir Çocukluk

Gjirokaster kentinde, mahkeme mübaşirliği yapan Halit Bey ile kültürlü ve varlıklı bir aileden gelen Hatixe (Hatice) Hanım'ın yuvasında doğan Kadare, iki kardeşle birlikte büyümüştür. Kız kardeşi Kadrie, Rus dili alanında uzmandı. Kardeşi Shahin ise onkolog olarak tıp yolunu seçti. Küçük İsmail'in çocukluğu, İkinci Dünya Savaşı yıllarında İtalya, Almanya ve Yunanistan'ın sırayla gerçekleştirdiği işgallerin ve iç çatışmaların gölgesinde geçmiştir. Evinin penceresinden sokaklara yansıyan dehşeti ve savaş travmalarını izleyerek büyüyen bu duyarlı çocuk, ilerleyen yıllarda yaşadıklarını ünlü eseri Taş Kentin Günlüğü romanında tüm detaylarıyla tasvir edecektir. Savaşın hemen ardından, henüz sekiz yaşındayken ülkesinde kurulan Enver Hoca önderliğindeki komünist rejim, yazarın hem karakterini hem de gelecekteki edebi dilini derinden şekillendirmiştir. Romanlarında bu toplumsal yapının izleri sıkça görülür.

Moskova'dan Tiran'a Ulaşan Edebi Dönüşüm

Eğitim hayatına edebiyat odağında devam eden Kadare, 1958 senesinde Tiran Üniversitesi Dil ve Edebiyat Bölümü'nden mezun olarak öğretmenlik diploması almıştır. Hemen ardından eğitimini derinleştirmek üzere Moskova'daki Maksim Gorki Dünya Edebiyatı Enstitüsü'ne gitmiştir. Moskova'da geçirdiği iki yıllık süreçte, Rusçaya kazandırılan modern Batı edebiyatını yakından tanıma şansı bulmuştur. Ancak Sovyetler Birliği ile Arnavutluk arasındaki siyasi ilişkilerin kopma noktasına gelmesi üzerine Rusya'daki eğitimini yarıda bırakmıştır. 1960 yılında vatanına dönerek gazetecilik yaptı. Edebi çalışmalarına da hız kesmeden devam etti. Henüz çocuk yaşlarda başladığı şiir serüvenini sürdüren yazar, ilk şiir derlemesi olan 35 şiirlik Frymëzimet Djaloshare (Çocuksu İlhamlar) adlı eserini 1954'te yayımlamıştır. 1960'lı yıllarda özellikle lirik bir şair olarak adından söz ettirse de asıl büyük çıkışını roman alanında yapacaktır. şiir kitaplarını 1976 yılına dek yayımlamaya devam etmiştir.

Dünya Sahnesinde Bir Edebiyat Devi

Yazarın 1963 yılında kaleme aldığı ve Arnavut halkının İkinci Dünya Savaşı'ndaki direnişini anlatan Ölü Ordunun Generali, onu ülkesinin en saygın romancısı konumuna yükseltmiştir. Bu büyük başyapıt, 1983 yılında sinemaya da uyarlanarak başrolünde Marcello Mastroianni'nin yer aldığı unutulmaz bir filme dönüştürülmüştür. Yazınsal üretkenliğinin yanı sıra siyasi alanda da aktif olan Kadare, 1970 ile 1982 yılları arasında Arnavutluk parlamentosunda milletvekilliği yapmıştır. Totaliter rejimin baskılarından ötürü 1990 yılında Fransa'ya sığınma talebinde bulunan yazar, 1999'da yeniden vatanına dönmüştür. Helena ve İsmail çiftinin iki kızı oldu. Kızları Besiana Kadare, diplomatik alanda büyük başarılar elde ederek Arnavutluk'un Birleşmiş Milletler Büyükelçiliği, Küba Büyükelçiliği ve BM Genel Kurulu Başkan Yardımcılıği görevlerini üstlenmiştir.

Yetmişten fazla esere imza atan üretken yazar, dünya edebiyatına sunduğu katkılardan dolayı çok sayıda saygın ödülün de sahibi olmuştur. 1996 yılında Fransa Ahlaki ve Siyasi Bilimler Akademisi'ne ömür boyu üye kabul edilen Kadare'nin kazandığı ödüller ve yayımladığı bazı önemli yapıtlar şunlardır:

Kazandığı Saygın Ödüller

• 1992 - Prix mondial Cino Del Duca (Fransa)
• 2005 - Man Booker International Ödülü (Britanya - İlk Kazananı)
• 2009 - Premios Principe de Asturias (İspanya)
• 2015 - Kudüs Ödülü
• 2018 - Nonino Uluslararası Ödül

Seçme Eserleri

• 1954 - Gençlik Dizeleri
• 1957 - Düşler
• 1959 - İşaretsiz Şehir
• 1961 - Benim Yüzyılım
• 1963 - Ölü Ordunun Generali
• 1970 - Kuşatma
• 1971 - Chronicle in Stone
• 1981 - Taş Kentin Günlüğü
• 1981 - Rüyalar Sarayı
• 1992 - Piramit
• 2015 - Taş Kentin Düşüşü
• 2015 - Oyuncak Bebek