III. Ahmed, divan edebiyatındaki mahlasıyla Necib (30 Aralık 1673, Dobriç – 1 Temmuz 1736, İstanbul), 23. Osmanlı padişahı, 102. İslam halifesi ve Lale Devri padişahıdır. Babası IV. Mehmed, annesi Emetullah Râbia Gülnûş Sultan'dır. II. Mustafa'nın öz kardeşidir. İyi bir tahsil ve terbiye gördü, ünlü hocalardan ders aldı.
Tahta Çıkışı ve Kişiliği
Ağabeyi II. Mustafa'nın tahttan indirilmesi üzerine 22 Ağustos 1703'te, 30 yaşındayken Edirne'de tahta geçti. Hattat ve şairdi; Necib mahlasıyla şiirler yazdı, müzikle yakından ilgilendi. Divan şairlerinden Urfalı Nâbi Efendi'nin hem kendisini hem şiirlerini çok severdi. Din adamlarına yakındı; Cerrahî tarikatı şeyhi Nûreddin Cerrâhî ile Halvetî şeyhi Hasan Ünsî'nin sohbetlerine sık sık katılırdı. Gençliği diğer şehzadelere göre serbest geçti; şehzadelerin öldürülmesi geleneği kalktığı için rahat bir hayat sürdü. Avrupa'daki gelişmeleri incelemeye fırsat buldu ve matbaanın Osmanlı Devleti'ne gelmesi için çok çaba harcadı. Saltanatının ilk günleri, disiplinden çıkmış yeniçerileri yatıştırma çabalarıyla geçti. Sadrazamlığa getirdiği Çorlulu Ali Paşa idari konularda ona yardımcı oldu.
Savaşlar ve Antlaşmalar
Sadrazam Baltacı Mehmed Paşa komutasındaki ordu, Kırım Hanlığı'nın desteğiyle Rusları Prut Nehri kıyısında kıstırdı ve 21 Temmuz 1711'de Prut Antlaşması imzalandı; Azak Kalesi Osmanlılar'a geri verildi. Ardından Mora'yı geri almak isteyen Osmanlı Devleti, 8 Aralık 1714'te Venedik'e savaş açtı ve Silahdar Damad Ali Paşa Mora'yı fethetti (22 Ağustos 1715). Avusturya'ya da savaş açıldı; Petrovaradin Muharebesi'nde Savoy Prensi Eugen'in ordusu Osmanlı kuvvetlerini yendi (5 Ağustos 1716) ve Ali Paşa öldü. 1 Temmuz 1718'de imzalanan Pasarofça Antlaşması ile yukarı Sırbistan, Belgrad ve Banat Avusturya'ya, Dalmaçya, Bosna ve Arnavutluk kıyıları Venedik'e verildi; Mora Osmanlılarda kaldı. 1723-1727 Osmanlı-İran Savaşı'nda Osmanlı orduları Gürcistan, Karabağ, Luristan ve Tebriz dahil Batı İran'ı ele geçirdi; 1727'de Hemedan Antlaşması ile savaş sona erdi.
Lale Devri
Pasarofça Antlaşması'ndan 1730 Patrona Halil İsyanı'na kadar süren 12 yıllık döneme Lale Devri denir. III. Ahmed ve Nevşehirli Damad İbrahim Paşa barışçı bir siyaseti benimsedi. Bu dönemde edebiyat, kültür ve sanatta gelişmeler yaşandı, Avrupa'ya ilk kez geçici elçiler gönderildi ve 16 Aralık 1727'de İbrahim Müteferrika ile Yirmisekizzade Mehmed Said Paşa ilk matbaayı kurdu. Yalova'da kâğıt fabrikası, İstanbul'da kumaş fabrikası, çini imalathanesi ve yeniçerilerden oluşan bir itfaiye örgütü kuruldu. III. Ahmed ve I. Mahmud döneminde ilköğretim zorunlu hale getirilmiştir.
Tahttan Çekilmesi
Damat İbrahim Paşa'nın açtığı dönemi israf olarak gören bir kitle oluştu. Patrona Halil ve yandaşları ayaklanmayı başlattı ve III. Ahmed, 27 yıl tahtta kaldıktan sonra 20 Eylül 1730'da padişahlıktan çekilmek zorunda kaldı. 1 Temmuz 1736'da İstanbul'da öldü.
Benzer kişiler
- Buhurizade Mustafa Itri (Şair)
- Genç Osman (Padişah)
- II. Bayezid (Padişah)
- III. Selim (Padişah)
- Kanuni Sultan Süleyman (Padişah)
- Nesimi (Şair)
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki III. Ahmet maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.