I. Mahmud, divan edebiyatında kullandığı mahlasıyla Sebkati, 2 Ağustos 1696'da Edirne'de doğan ve 13 Aralık 1754'te İstanbul'da ölen 24. Osmanlı padişahı ve 103. İslam halifesidir. II. Mustafa ile cariyesi Saliha Sultan'ın oğlu, III. Ahmed'in yeğenidir. Kambur Mahmud olarak da anılır.
Tahta çıkışı
Küçük yaşında okul çağına geldiğinde babasının hocası Şeyhülislam Feyzullah Efendi'den dersler aldı; şehzadeliğinde fen ve din ilimleri öğrendi. Amcası III. Ahmed, Patrona Halil İsyanı'yla tahttan indirilince 30 Eylül 1730'da tahta çıktı. III. Ahmed saltanattan çekilirken yeğenine nasihatlerde bulundu. Sefere gitmediği ve savaşmadığı hâlde şeyhülislamın fetvasıyla "Gazi" unvanını aldı.
Patrona Halil İsyanı'nın bastırılması
Saltanatının ilk günlerinde kendisini tahta çıkaran isyancıların isteklerini yerine getirmek zorunda kaldı. III. Ahmed devrinde yapılmış köşk ve konakların çoğu yakılıp yıkıldı. İsyancıların önderi Patrona Halil devlet işlerine karışmaya devam etti, hatta kendisini yeniçeri ağalığına getirmesini ve Rusya'ya savaş açmasını istedi. 25 Kasım 1730'da tören bahanesiyle saraya çağrılan Patrona Halil ve yandaşları yakalanıp öldürüldü. Yandaşlarının ayaklanması üzerine Sancak-ı Şerif çıkarıldı ve halktan yardım istendi; ayaklanma 28 Ocak 1731'de bastırıldı.
Savaşlar
I. Mahmud'un uzun saltanatı İran, Habsburglar ve Rusya'ya karşı savaşlara sahne oldu. İran ile savaş 1736'da her iki tarafı da tatmin etmeyen bir anlaşmayla sona erdi; kalıcı barış 1746'da sağlandı. Bu sırada Rusya'nın Azak'a saldırısı ve sınır anlaşmazlıkları nedeniyle batı cephesinde Rusya ve Habsburg İmparatorluğu'na karşı savaş çıktı. Osmanlıların kazandığı zaferlerin ardından imzalanan Belgrad Antlaşması ile Belgrad geri alındı, Azak ise Rusya'ya bırakıldı. Böylece Osmanlılar Avusturya Veraset Savaşı'na girmedi ve batıda uzun süreli bir barış dönemine girdi. Saltanatının ikinci yarısı ise Anadolu, Şam ve Arap Yarımadası'ndaki karışıklıklar ile 1740 ve 1748'de İstanbul'da yaşanan huzursuzlukların bastırılmasıyla geçti.
Reformlar ve eserleri
İbrahim Müteferrika bu dönemde Osmanlı ordusunun zayıflığı üzerine bir risale yazdı ve Büyük Petro'nun reformlarını model olarak önerdi. Ahmed Paşa adıyla tanınan Fransız Comte de Bonneval, topçu sınıfında reform yapmakla görevlendirildi ve sınıfın eğitim müfredatına matematik ve modern askerî bilimler eklendi. I. Mahmud döneminde Yalova'da bir kâğıt fabrikası kuruldu, Galatasaray Mekteb-i Hümayunu onarıldı; Barok üslupta Nuruosmaniye Camii ile Tophane Çeşmesi yapıldı. Taksim semti, Beyoğlu ve Galata'nın su sorununu çözmek için yaptırdığı su dağıtım kulesinden (taksim) adını aldı. İstanbul, Belgrad ve Vidin'de kütüphaneler kurdu. Çocuğu olmadı ve yerine üvey kardeşi III. Osman geçti.
Benzer kişiler
- III. Osman (Halife · Edirne)
- I. Abdülmecit (Osmanlı Padişahı)
- II. Mahmut (Osmanlı Padişahı)
- II. Selim (Osmanlı Padişahı)
- Yavuz Sultan Selim (Osmanlı Padişahı)
- Hüsamettin Gümüşpala (Edirne Doğumlu)
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki I. Mahmut maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.