Anadolu Selçuklu Devleti'nin on dokuzuncu sultanı III. Alaaddin Keykubad, Konya'da dünyaya gelen ve Moğolların atamasıyla tahta oturan bir hükümdardır. Devletin idaresini 1298 ile 1301 yılları arasında üstlenen sultan, II. İzzeddin Keykavus'un torunu ve Şehzade Feramürz'ün öz oğludur. Sultanın 1298 yılından önceki yaşantısına dair tarihi kaynaklarda herhangi bir bilgi yer almamaktadır. Gazan Han tarafından görevlendirilen sultan, kısa süren saltanatında baskıcı politikaları sebebiyle büyük tepki toplamıştır. Kendi maiyetindeki bir görevli tarafından bıçaklanarak öldürülen hükümdarın mezarı ise İsfahan'da bulunmaktadır.
- Hüküm Süresi: 1298 - 1301 yılları arası
- Öne Çıkan Başarısı: Osman Gazi'ye beylik unvanı vermesi ve Eskişehir ile İnönü bölgelerini tahsis etmesi
- Vefat Yeri ve Yılı: 1303, İsfahan
Tahta Çıkışı ve Osmanlı Beyliği ile İlişkileri
Anadolu Selçuklu tahtında oturan Sultan II. Gıyaseddin Mesud'un Moğol yönetimine karşı düzenlenen bir ayaklanmaya destek verdiği iddiasıyla görevinden el çektirilmesi, Anadolu topraklarında kartların yeniden dağıtılmasına sebep oldu. İlhanlı hükümdarı Gazan Han, boşalan Selçuklu tahtına yeğeni sıfatıyla III. Alaaddin Keykubad'ı 1298 senesinde oturttu. Bu atamayla birlikte tahta geçen yeni sultan, Moğol hanedanından asil bir prensesle evlenerek konumunu güçlendirmeyi denedi. İlhanlılar, kendi denetimlerindeki Anadolu topraklarının tüm yönetim yetkilerini resmi olarak çiçeği burnunda sultana devrettiler. Yeni sultan, iktidarından yıllar önce de bölgede aktif bazı siyasi kararlara imza atmıştı. Nitekim 1291 yılında Eskişehir ve İnönü çevresindeki geniş arazileri Osman Gazi'ye tahsis eden de kendisidir. Osman Gazi'nin kazandığı askeri başarıları ve fetihleri takdir eden Keykubad, ona bağımsız bir beylik unvanı da sundu. Bu tarihi adım, Osmanlı Devleti'nin kuruluş sürecine doğrudan katkı sağlayan en mühim gelişmelerden biri oldu. Sultanın beylik beratı ve toprak tahsisi, Türk dünyasında yeni bir cihan devletinin filizlenmesine vesile olmuştur.
Anadolu'daki Baskı Dönemi ve İsyanlar
Sultanın tahta çıkmasıyla birlikte Moğolların Anadolu coğrafyasındaki askeri tahakkümü günden güne şiddetlenirken, Tebriz'den gönderilen tahsildarlar da hem devlet hazinesini yağmalıyor hem de çaresiz halkı amansızca soyuyordu. Zaman içinde Selçuklu yöneticileri ve bizzat sultanın kendisi de benzer adaletsiz yöntemlere başvurmaya başladı. Halkın feryadı arşa ulaştı. Bu zulümler, adaletiyle şöhret bulmuş Moğol ordusu komutanı Abışga Noyan'a şikayet edildi. Abışga Noyan, Anadolu halkının maruz kaldığı bu dayanılmaz eziyetleri vakit kaybetmeden Gazan Han'a iletti. Bunun üzerine Gazan Han, sergilenen kötü yönetim sebebiyle Alaaddin Keykubad'ın elindeki tüm idari yetkileri iptal etti. Yetkilerini kaybetmesine rağmen halktan zorla para toplamaya devam eden eski sultan, adaletsizliğin boyutunu daha da büyüttü. Özellikle Sivas, Malatya ve Divriği gibi merkezlerde yapılan ağır haksızlıklar, Moğol yöneticilerini dahi derinden rahatsız etti. Bu kentlerdeki asayişsizlik ve usulsüzlükler, halkın saraya olan bağlılığını tamamen koparmıştır.
Tahttan İndirilişi, İsfahan Sürgünü ve Hazin Sonu
Halkın ve devlet erkanının sabrını taşıran bu kötü idare, nihayetinde sultanın sonunu hazırladı. Tarihler 19 Mayıs 1303'ü gösterdiğinde III. Alaaddin Keykubad resmen tahttan indirildi. Onun yerine eski sultan II. Gıyaseddin Mesud, ikinci kez Anadolu Selçuklu Devleti'nin başına getirildi. Görevden alınan ve o sırada Sivas'ta ikamet eden Keykubad, acilen İlhanlıların başkenti İsfahan'a çağrıldı. Tarihi kayıtlara göre 1301 yılında İsfahan'da kurulan mahkemede yargılanarak idam cezasına çarptırıldı. Büyük bir ceza kapıdaydı. İdam sehpasının eşiğine gelen eski hükümdar, Moğol hanedanına mensup olan eşinin İlhanlı sarayındaki nüfuzunu kullanması ve yoğun diplomatik girişimleri sayesinde bu korkunç cezadan kurtulmayı başardı. Mahkeme heyeti, eski sultanın canını bağışlayarak onun ömür boyu İsfahan'da ikamet etmesine hükmetti. Hayatının geri kalanını sürgün hayatı yaşadığı bu şehirde geçiren Keykubad, 1303 yılında burada öldü. Ölümü son derece trajik bir şekilde gerçekleşti. Kendi hizmetinde çalışan bir görevliye sarf ettiği çok ağır sözler, onun sonunu getiren hatası oldu. Hakarete uğrayan maiyetindeki şahıs, eski sultanı bıçaklayarak hayatına son verdi. Vefatının ardından cenazesi, Büyük Selçuklu Devleti sultanlarının İsfahan'da yer alan tarihi türbesine defnedildi. Böylece bir Selçuklu sultanı daha gurbet topraklarında ebedi uykusuna çekilmiş oldu.