Hayatı ve eğitimi
III. Makarios, asıl adıyla Mihail Hristodulu Muskos, 13 Ağustos 1913'te Britanya Kıbrısı'nda Baf'a bağlı Panaya köyünde doğdu. Yoksul bir çobanın oğluydu. Kıbrıs'ta, Atina Üniversitesi'nde ve ardından Boston Üniversitesi İlahiyat Okulu'nda öğrenim gördü. 1946'da papazlığa atandı, 1948'de Kition (Larnaka) piskoposu oldu ve 18 Ekim 1950'de başpiskopos seçildi.
Enosis hareketi
Osmanlı döneminde Kıbrıs başpiskoposları Rum Ortodoks topluluğunun yöneticisi sıfatını taşımış ve önemli siyasi roller üstlenmişlerdi. Başpiskopos olduktan sonra Makarios, II. Dünya Savaşı sonrasında Kıbrıs'ın Yunanistan ile birleşmesini amaçlayan Enosis hareketiyle özdeşleşmeye başladı. İngiliz hükûmetinin Kıbrıs'a özerklik ya da Uluslar Topluluğu üyesi statüsü verme önerilerine olduğu kadar Türkiye'nin adayı taksim etme isteğine de karşı çıktı. Şubat 1954'te Yunan başbakanı Aleksandros Papagos ile görüşerek Enosis için Yunanistan'ın desteğini sağladı. Kısa süre sonra Albay Yeoryos Grivas'ın EOKA'yı kurarak başlattığı silahlı eylemleri perde arkasından yönetmekle suçlandı; bu arada siyasi pazarlığı da sürdürerek 1955-56'da İngiliz valiyle görüştü. Sonuç alınamayınca Mart 1956'da ayaklanma kışkırtıcılığıyla suçlanarak tutuklandı ve Seyşeller'e sürgüne gönderildi. Ardından EOKA'nın eylemleri hızla tırmandı. Adaya dönmesine izin verildi; Şubat 1959'da Enosis isteğinden vazgeçerek uzlaşmaya yanaştı.
Cumhurbaşkanlığı
13 Aralık 1959'da bağımsız Kıbrıs Cumhuriyeti'nin ilk cumhurbaşkanı seçildi; yardımcılığına Türk toplumundan Fazıl Küçük getirildi. Kısa süre sonra anayasanın değiştirilmesi yönündeki isteklerini gündeme getirdi. Aralık 1963'te başlayan Türklere yönelik saldırılar, iki toplum arasındaki çatışmalar ve Yunanistan ile Türkiye'nin sürekli müdahaleleri yönetimini büyük güçlüklerle karşı karşıya getirdi. Önceleri yalnızca Rum çıkarlarını savunsa da sonradan amacının iki toplumu bütünleştirmek olduğunu ileri sürdü. Aralık 1967'de Türk toplumunun merkezî yönetim yetkisi dışındaki işleri yürütmek için oluşturduğu Kıbrıs Türk Geçici Yönetimi ile görüşmek zorunda kaldı. Şubat 1968'de ikinci dönem için yeniden seçildi. Toplumlar arası görüşmeler iki toplumun ayrı yetkileri konusunda çıkmaza girdi. 1972 ve 1973'te Kıbrıs'taki piskoposlar tarafından istifaya çağrıldı; ancak 1973'te tek aday olarak girdiği seçimde üçüncü kez cumhurbaşkanı seçildi.
1974 ve sonrası
Birleşmiş Milletler genel kurulunda yaptığı konuşmada, Kıbrıs'taki darbeyi Yunan cuntasının yaptığını söyledi ve garantör ülkeler Türkiye ile İngiltere'nin adaya müdahale etmesi gerektiğini belirtti. Türkiye adaya askerî müdahalede bulundu ve adanın kuzeyinde ayrı bir Türk devleti kuruldu. Yunanistan'daki askerî cunta düştükten sonra Aralık 1974'te Kıbrıs'a döndü. Adanın bölünmemesi için yaptığı çabalardan sonuç alamadan 3 Ağustos 1977'de Lefkoşa'da öldü. TRT 1'de yayımlanan Bir Zamanlar Kıbrıs dizisinde Emre Törün tarafından canlandırıldı.
Benzer kişiler
- Charles de Gaulle (Cumhurbaşkanı)
- Aleksandar Vucic (Cumhurbaşkanı)
- Cahar Dudayev (Cumhurbaşkanı)
- Cemal Abdülnasır (Cumhurbaşkanı)
- Emmanuel Macron (Cumhurbaşkanı)
- Haşimi Rafsancani (Cumhurbaşkanı)
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki III. Makarios maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.