Haşimi Rafsancani Kimdir?

Ali Ekber Haşimi Rafsancani, 25 Ağustos 1934'te Rafsancan'da doğmuş, 8 Ocak 2017'de Tahran'da ölmüş İranlı din ve devlet adamıdır. 1989-1997 arasında İran'ın 4. cumhurbaşkanı olarak görev yaptı. Yoksul bir çiftçi ailesinden gelen Rafsancani, Şii din adamları arasında yükselerek hem dinî hem de siyasi alanda etkili bir isim oldu ve devrimden sonra ülke yönetiminde uzun yıllar üst düzey görevlerde bulundu.

Gençliği ve dinî eğitimi

İran'ın Kirman ilindeki Rafsancan'da, yoksul bir fıstık çiftçisi ailenin oğlu olarak doğdu. 1948'de dinî eğitimini sürdürmek için Şiilerin kutsal kenti Kum'a gitti. 1958'de Ruhullah Humeyni'nin müridi oldu ve zamanla Şiiler arasında ayetullahlıktan sonraki en yüksek ikinci derece olan hüccetülislam mertebesine yükseldi. Humeyni gibi o da Şah Muhammed Rıza Pehlevi'nin modernleşme programına karşı çıktı. Humeyni 1964'te sürgüne gönderilince ülkede onun için yardım toplayanların önderliğini üstlendi. 1975-1978 arasında solcu gruplarla ilişkisi olduğu ileri sürülerek yargılandı ve hapis cezasına çarptırıldı.

Devrimden sonra

Şahın devrilmesinden sonra 1979'da Humeyni İran'a dönünce onun önde gelen yardımcılarından biri oldu. İslami Cumhuriyetçi Parti'nin kuruluşunda önemli rol oynadı, Devrim Konseyi'nde görev aldı ve devrimin ilk yıllarında içişleri bakanlığını üstlendi. 1980'de meclise seçildi ve meclis başkanlığına getirildi. Dokuz yıl boyunca bu görevi yürüttü ve zamanla İran'ın ikinci güçlü kişisi hâline geldi. İran-Irak Savaşı (1980-1988) sırasında etkili rol oynadı; Ağustos 1988'de savaşı sona erdiren ateşkesi kabul etmesi için Humeyni'yi ikna etti.

Cumhurbaşkanlığı

Haziran 1989'da Humeyni'nin ölümünün ardından temmuzda oy çoğunluğuyla cumhurbaşkanı seçildi. Daha önce pek etkili olamayan yürütme organının yetkilerini artırarak güçlendi. Pragmatik bir politika izleyerek sertlik yanlısı İslamcılara karşı başarı kazandı ve İran'ın uluslararası ilişkilerde yalnızlığa itilmesini önlemeye çalıştı. Savaştan çıkan ülke ekonomisini canlandırmak için yabancı sermaye yatırımlarından ve özel girişimden yararlanma stratejisi doğrultusunda Avrupa ile ilişkileri yenilemeye çalıştı. 1993'te oy oranı düşmekle birlikte yeniden cumhurbaşkanı seçildi.

Son yılları

2005 cumhurbaşkanlığı seçiminde ilk turda daha fazla oy almasına rağmen ikinci turda Mahmud Ahmedinejad'a yenildi. İran İslam Cumhuriyeti Düzenin Yararını Teşhis Konseyi Başkanlığı'nı yürütürken 8 Ocak 2017'de öldü.

Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Haşimi Rafsancani maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.