Genel Bilgiler
Nikos Sampson, 16 Aralık 1935'te doğdu ve 9 Mayıs 2001'de öldü. Gazeteci, EOKA üyesi ve EOKA-B örgütünün komutanıdır. Yunanistan'daki cunta hükûmetinin desteğiyle 15 Temmuz 1974'te Kıbrıs Cumhurbaşkanı Makarios'a karşı Rum Millî Muhafız Güçleri'yle darbe yaptı, Ulusal Kurtuluş Hükûmeti'ni kurduklarını ve Kıbrıs'ta bir Yunan Cumhuriyeti ilan edildiğini açıkladı. Türkiye Cumhuriyeti garantörlük haklarını kullanarak 20 Temmuz 1974'te Kıbrıs Harekâtı'nı düzenleyince görevinden istifa etmek zorunda kaldı.
İlk Yılları
Kıbrıs'ın liman kenti Gazimağusa'da Sampson Georgiadis ile Theano Liasidou'nun oğlu olarak doğdu. Asıl adı Nikos Georgiadis'ti, ancak babasının ön adını soyadı olarak kabul etti. Gençliğinde Anorthosis Famagusta'nın ikinci takımında sağ bek olarak oynadı. Çalışma hayatına Charles Foley'nin sahibi ve editörü olduğu The Cyprus Times gazetesinde başladı. Eşi Vera ile iki çocukları oldu.
EOKA Dönemi
EOKA'nın 1955-1959 arasında İngiliz sömürge yönetimine karşı yürüttüğü direniş sırasında örgüte katıldı ve "Yenilmez" anlamına gelen takma adını kullanmaya başladı. EOKA lideri General Georgios Grivas'ın doğrudan emri altındaki bir infaz ekibinin parçası oldu. Lefkoşa'da "Cinayet Yolu" adıyla anılan Ledra Caddesi'nde işlenen bir dizi cinayete karıştı; en az 15 cinayetle ilişkilendirildi, İngiliz kaynaklarına göre gerçek sayı çok daha yüksekti. Mayıs 1957'de bir cinayetten yargılandı; itirafını sonradan işkence altında alındığı gerekçesiyle geri çekti ve beraat etti. O sırada gazeteci olarak çalışıyordu ve cinayet mahallinde çektiği fotoğrafları gazetesine gönderiyordu. Beraatinden bir ay sonra silah bulundurma suçundan tutuklandı; ölüm cezası ömür boyu hapse çevrildi ve cezasını çekmek üzere Birleşik Krallık'a gönderildi. Bir buçuk yıl sonra 1959 Zürih ve Londra Anlaşması kapsamındaki genel afla serbest kaldı, Kıbrıs bağımsızlığını kazanana kadar Yunanistan'da kaldı.
1960'lar
Gazeteciliğe döndü ve 1960'ta tirajı yüksek Yunanca Makhi gazetesini kurdu. 14 Mayıs 1961'de İngiliz mimar Peter Gray'in öldürülmesiyle bağlantılı olarak tutuklandı, ancak üç gün sonra serbest bırakıldı; cinayet çözülemedi. Aralık 1963'te Kanlı Noel sırasında Rum ve Türk toplulukları arasındaki çatışmalara aktif olarak katıldı ve Rum silahlı gruplara liderlik etti. Kıbrıslı Türkler ona "Küçük Kaymaklı'nın Kasabı" ve "Omorfita'nın Kasabı" lakaplarını verdi; Rauf Denktaş ondan "katil bir terörist" olarak söz etti. Bazı yazarlar sivillere karşı eylemlerden onu sorumlu tuttu.
Cumhurbaşkanlığı ve Sonrası
Sömürge yönetiminin sonunda siyasete girdi ve parlamento üyesi oldu. 1974 darbesinin ardından Kıbrıs cumhurbaşkanı olarak atandı ve sekiz gün bu unvanı taşıdı. Sonra darbeyle ilgili olarak görevi kötüye kullanmaktan yirmi yıl hapis cezasına çarptırıldı. Cezasının bitmesine üç yıl kala tıbbi gerekçelerle Fransa'ya gitmesine izin verildi. 1990'da cezasına devam etmek için Kıbrıs'a döndü ve 1993'te cezasının kalanı affedildi. Sonra gazeteciliğe geri döndü; 2001'de kanserden öldü. Sağcı Rumlar onu EOKA mücadelesinin kahramanı olarak görürken, solcu Rumlar onu darbeye katılımı ve çok sayıda liberal ve sol görüşlü Kıbrıslı Rum'u öldürmesi nedeniyle Kıbrıs Cumhuriyeti'ne karşı hain sayar.
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Nikos Sampson maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.