Cumhuriyet döneminin en çalışkan yerel idarecilerinden biri olan Haşim İşcan, 1898 yılında Edirne'de doğmuş ve ömrünü kamu hizmetine adayarak 11 Mart 1968 tarihinde İstanbul'da vefat etmiştir. Mülki idare basamaklarını tırmanarak valilik makamına ulaşan İşcan, halk arasında Haşim Baba lakabıyla anılmıştır. İstanbul'un doğrudan tek dereceli seçimle gelen ilk belediye başkanıdır. Görev süresi boyunca kentin çehresini değiştiren büyük altyapı hamlelerine imza atan tecrübeli devlet adamı, ardında unutulmaz eserler bırakmıştır.
Eğitim Hayatı ve Mülki İdaredeki İlk Yılları
Gençlik yıllarını doğduğu şehirde geçiren Haşim İşcan, ortaöğrenimini Edirne Lisesi bünyesinde tamamladıktan sonra yükseköğrenim için başkente yönelmiştir. 1922 senesinde ülkenin saygın kurumlarından Mülkiye Mektebi mezuniyetini alan bürokrat, meslek hayatına öğretmenlikle adım atmıştır. Edirne Kız Öğretmen Okulu ve kendi mezun olduğu lisede bir müddet öğretmenlik yapan İşcan, daha sonra idari kadrolara geçiş sağlamıştır. Devlet kademelerinde özel kalem müdürlüğü, kaymakamlık, emniyet müdürlüğü ve mülkiye müfettişliği gibi kritik vazifeleri üstlenerek tecrübe kazanmıştır. 1933 yılında atandığı Siverek Kaymakamlığı vazifesi, onun yöneticilik serüveninin başlangıcıdır.
Valilik Dönemi ve Sosyal Yatırımları
Siverek'teki başarısının ardından İşcan; Tekirdağ, Erzurum, Antalya, Bursa ve Samsun vilayetlerinde vali olarak görev yapmıştır. Anadolu'nun dört bir yanındaki bu dönemlerinde eğitim ve sosyal kalkınmaya büyük önem vermiş, halkın refahını artırmayı görev bilmiştir. Valilik yaptığı illerde yürüttüğü çalışmalar oldukça kapsamlıdır.
- Eğitim seferberliği kapsamında 400 adetten fazla ilkokul açmıştır.
- Halk sağlığı için modern hastane projelerini hayata geçirmiştir.
- Liman, stadyum, park, kütüphane ve halkevi kurarak kentleri canlandırmıştır.
1953 senesinde emekliliğine doğru Toprak ve İskân Müdürlüğü görevine atanan bürokrat, bu süreçte önemli bir göç dalgasını yönetmiştir. Romanya, Bulgaristan ve Yugoslavya topraklarından gelen göçmenlerin düzenli şekilde yerleştirilmesinde üstün başarı sergilemiştir.
İstanbul Belediye Başkanlığı ve Büyük Geçit Projeleri
Emekliliğinin ardından aktif siyasete atılan tecrübeli idareci, 1963 yerel seçimlerinde Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) adayı olarak İstanbul belediye başkanlığına adaylığını koymuştur. Sandık yarışını Adalet Partisi (AP) adayı Nuri Eroğan kazanmıştır. CHP'nin yaptığı hukuki itiraz neticesinde ise dengeler tamamen değişmiştir. Eroğan'ın Denizcilik Bankası Hukuk Müşavirliği görevinden yasal sürede istifa etmediği tespit edilince başkanlığı iptal edilmiştir. Makam ikinci sıradaki Haşim İşcan'a teslim edilmiştir. 1963 yılından vefat ettiği 1968 yılına kadar bu onurlu görevi yürüten İşcan, megakentte adeta bayındırlık devrimi gerçekleştirmiştir.
Metropolün ulaşım sorununu çözmek amacıyla yol genişletme çalışmalarına hız veren belediye başkanı, İstanbul caddelerine tam 1.500.000 metre asfalt dökmüştür. Trafik akışını rahatlatmak adına yeraltı ve yerüstü geçit projelerine büyük ağırlık vermiştir. Şehremini ve Çarşıkapı yeraltı geçitlerini tamamlayarak yayaların ve araçların duraksamadan ilerlemesini sağlayan idareci, Çarşıkapı Geçidi bünyesinde 10 adet dükkana yer vermiştir. Ardından 2 Nisan 1964 tarihinde inşasına başlanan Karaköy Yeraltı Geçidi projesini hayata geçirmiştir. Geçit 63 beton kolon üzerine oturtulmuştur. Toplamda 3.500.000 TL maliyetle tamamlanan ve içerisinde 23 dükkan barındıran bu geçit, aynı yılın 19 Temmuz günü hizmete açılmıştır.
Ulaşım yatırımlarına devam eden yönetim, 30 Nisan 1964'te Atatürk Bulvarı üzerindeki yonca yaprağı tasarımlı Unkapanı Geçidi projesinin temelini atmıştır. Zemin yapısının balçıklı olması sebebiyle alana tam 198 fore kazık çaktıran İşcan, bölgeye geniş bir meydan kazandırarak inşaatı 1965 yılının sonunda 3.300.000 TL bütçeyle nihayete erdirmiştir. Son büyük geçit projesi ise 2 Eylül 1964'te yapımına başlanan Saraçhanebaşı Geçidi olmuştur. Toplam 11.500 metrekarelik devasa bir sahanın 6.000 metrekaresini kaplayan bu modern geçit, iki katlı yapısıyla 44 dükkana ev sahipliği yapacak şekilde tasarlanmıştır.
Sosyal Alanlar ve Kültürel Miras
Ulaşımın yanı sıra kentin tarihi ve sosyal dokusunu korumayı da hedefleyen belediye başkanı, turizm potansiyelini canlandıracak adımlar atmıştır. Bu doğrultuda yürütülen bazı çalışmalar şunlardır:
- Tarihi Galata Kulesi kapsamlı restorasyonla ilk kez turistik ziyarete açılmıştır.
- Taksim Gezi Parkı yeniden düzenlenerek içerisine 22 dükkan, bir kafeterya, bir sanat galerisi ve gazino kazandırılmıştır.
- Kadıköy Belediye Şubesi etrafında 24 dükkan inşa edilmiş ve imar hamleleri sürdürülmüştür.
- Florya'da yer alan turizm tesisleri genişletilmiş, Güneş Plajı tamamlanarak buraya 12 lojmanlı yeni bir motel eklenmiştir.
- Bebek Parkı içindeki Belediye Gazinosu baştan aşağı yenilenmiş, Sultanahmet Meydanı'ndaki estetik havuz 163.000 TL maliyetle tamamlanmıştır.
- Sultanahmet Camii ile Ayasofya Müzesi'nin çevre aydınlatması yapılarak tarihi yarımadaya geceleri büyüleyici bir görünüm kazandırılmıştır.
Kentin altyapı eksiklerini gidermek amacıyla Taşlıtarla, Basınköy, Havacılar Sitesi, Ihlamur Deresi, Zeytinburnu, Ortaköy-Arnavutköy, Üsküdar ve Selamiçeşme hatlarında devasa kanalizasyon ve kolektör boru hatlarının döşenmesini sağlayan İşcan, Beşiktaş'taki eski belediye binasını da modern bir tesise dönüştürmüştür. İstanbul'a sekiz yeni çocuk oyun alanı kazandıran efsane başkan, son olarak Fatih Sultan Mehmed'in Heykelini Yaptırma Derneği'ni kurarak tarihe olan vefasını göstermek istemişse de bu hayalini bütçe yetersizliği sebebiyle gerçekleştiremeden yaşama veda etmiştir.