Genel Bakış
II. Mehmed, bilinen adıyla Fatih Sultan Mehmed, divan edebiyatındaki mahlasıyla Avnî, 30 Mart 1432'de Edirne'de doğan ve 3 Mayıs 1481'de Gebze yakınlarında ölen Osmanlı İmparatorluğu'nun yedinci padişahıdır. İlk olarak 1444-1446 arasında kısa bir süre, sonra 1451'den ölümüne kadar yaklaşık otuz yıl hüküm sürdü. 29 Mayıs 1453'te İstanbul'u fethederek yaklaşık bin yıllık Doğu Roma (Bizans) İmparatorluğu'na son verdi ve bu fetihten sonra "Fatih" unvanıyla anıldı. Pek çok uzman bu olayı Orta Çağ'ın sonu ve Yeni Çağ'ın başlangıcına yol açan tarihî olaylardan biri olarak görür.
Çocukluğu ve İlk Saltanatı
Babası Osmanlı'nın altıncı padişahı II. Murad, annesi Hüma Hatun'dur. Şehzade Mehmed'in eğitimine küçük yaşta büyük önem verildi ve devrin önde gelen âlimlerinden ders aldı. On bir yaşında idari tecrübe kazanması için Saruhan Sancakbeyliği'ne atandı. Felsefe, hadis, tefsir, fıkıh, kelâm, tarih, geometri ve matematik alanlarında yetişti. 1444'te II. Murad, tahtı on iki yaşındaki oğluna devredip Manisa'ya çekildi. Tahta küçük yaşta birinin geçtiğini duyan Avrupa ülkeleri yeniden Osmanlı topraklarına yöneldi; bunun üzerine II. Murad 1446'da tekrar tahta çıktı. Tahttan indirilen Şehzade Mehmed, gönderildiği Saruhan Sancağı'nda kendi tuğrasını çektirip adına para bastırarak bağımsız bir hükümdar gibi davrandı ve resmî yazışmalarda "Sultan" unvanını kullandı.
İstanbul'un Fethi ve Seferleri
1451'de babasının ölümü üzerine on dokuz yaşında yeniden tahta oturdu. Donanmayı güçlendirdi, Konstantinopolis'e saldırı hazırlıklarına başladı ve şehri 1453'te yirmi bir yaşındayken fethetti. Ardından 1460'ta Mora Despotluğu'nu, 1461'de Trabzon İmparatorluğu'nu ele geçirerek Bizans'ın son iki kalıntısını da egemenliği altına aldı. 1473'te Akkoyunlu hükümdarı Uzun Hasan'ı Otlukbeli Muharebesi'nde yendi. Anadolu'da ve Güneydoğu Avrupa'da fetihlerini sürdürerek Karaman ve çevresini, Sırbistan, Eflak, Bosna, Arnavutluk ve Kırım gibi bölgeleri Osmanlı topraklarına kattı. 1481'de Anadolu'ya yeni bir sefere çıktı, yolun başında hastalandı ve Gebze yakınlarındaki Hünkârçayırı ordugâhında kırk dokuz yaşındayken öldü. Mezarı İstanbul'un Fatih ilçesindeki Fatih Camii'ndedir.
Yönetimi ve Mirası
İstanbul'u fethettikten sonra kendini "Roma hükümdarı" (Kayser-i Rûm) ilan etti; Osmanlı Devleti'ni Roma İmparatorluğu'nun devamı, kendisini de imparatorluğu "yerine geçen" değil "devam ettiren" kişi olarak gördü. Saltanatı boyunca çok sayıda siyasi ve sosyal reform yaptı; döneminde çıkardığı kanunlar Fâtih Kanunnâmesi adıyla kitaplaştırılarak yürürlüğe girdi. Sanatı ve bilimi teşvik etti. Saltanatının sonlarına gelindiğinde "yeniden inşa" programı sayesinde Konstantinopolis'i gelişen bir imparatorluk başkentine dönüştürdü. Mehmed adı Arapça kökenlidir ve "övülen, methedilen" anlamına gelir; Muhammed isminin kısaltılmış ve Türkçeleştirilmiş hâlidir.
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Fatih Sultan Mehmed maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.