Amasya'da 30 Mart 1404 tarihinde dünyaya gözlerini açan II. Murat, Osmanlı İmparatorluğu'nun altıncı padişahı olarak tarih sahnesine çıktı. Babası I. Mehmet, annesi ise Dulkadıroğulları Beyliği'nden Emine Hatun olan şehzade, çocukluğunu Amasya, Bursa ve Edirne gibi önemli merkezlerde geçirirken, dönemin en saygın âlimlerinden aldığı derslerle gelecekteki görevine en iyi şekilde hazırlandı. Henüz 11 yaşındayken, idari yeteneklerini geliştirmesi amacıyla lalası Yörgüç Paşa'nın refakatinde Amasya Valiliği'ne görevlendirildi. Bu erken yaşta başladığı yöneticilik kariyerinde, 1416 yılındaki Börklüce Mustafa isyanını bastırarak ilk büyük askeri sınavını başarıyla verdi. 1421 senesinde ise Anadolu Beylerbeyi Hamza Bey'in desteğini arkasına alıp İsfendiyaroğulları'nın elindeki Samsun'u Osmanlı topraklarına dahil etti.
Taht Mücadeleleri ve İstanbul Kuşatması
Babası I. Mehmet'in Edirne'de avlanırken rahatsızlanıp vefat etmesi, genç şehzadenin hayatındaki en büyük dönüm noktası oldu. Vezirlerin çabasıyla gizlenen bu ölüm haberinin ardından, henüz 17 yaşındayken 25 Haziran 1421 günü Bursa'da tahta çıktı. Ancak genç hükümdarın saltanatının ilk yılları, taht üzerinde hak iddia eden amcası Mustafa Çelebi'nin çıkardığı isyanla sarsıldı. Bizans İmparatoru Manuel'in desteğini arkasına alan amcası, Rumeli bölgesine geçerek Edirne'de kendi hükümdarlığını ilan etti. İki ordunun Ulubat yakınlarındaki karşılaşması, II. Murat'ın mutlak zaferiyle neticelendi. Yenilgiye uğrayan Mustafa Çelebi Edirne'de idam edildi. Yaşanan bu taht buhranında Bizans'ın oynadığı rol sebebiyle, genç padişah 10 Haziran'da İstanbul'u kuşatma altına aldı. Eylül ayına kadar süren bu harekat, Bizans'ın kışkırtmasıyla Anadolu'da yeni bir isyanın patlak vermesi yüzünden yarıda kaldı.
Padişahın kardeşi Küçük Mustafa, Karamanoğulları'na sığınarak Bizans yardımlarıyla Anadolu'da saltanat mücadelesi başlattı. Lalası Şarabdar İlyas'a verilen rüşvet sayesinde isyan bastırıldı. Küçük Mustafa yakalanarak etkisiz hale getirildi. Bizans İmparatorluğu'nun şehri Venedik'e devretme ihtimaline karşı, 22 Şubat 1424'te taraflar arasında barış antlaşması imzalandı. Bu antlaşmayla Bizans yıllık otuz bin düka altın vergi ödemeyi ve sahil şeridini teslim etmeyi kabul etti. Anadolu'da birliği sağlamak amacıyla Candaroğulları üzerine yürüyen II. Murat; Aydın, Menteşe ve Germiyan beyliklerini tamamen ortadan kaldırdı.
Venedik Savaşları ve Balkanlar'daki Büyük Mücadele
Anadolu topraklarında iç huzuru tesis eden Osmanlı lideri, ardından Rumeli sınırlarına yöneldi. Venediklilerin Selanik'i işgal edip Macarlarla işbirliğine girişmesi üzerine 1426 yılında Eğriboz, Modon ve Koron sahillerine donanma sevk edilirken, beş yıl süren zorlu mücadelelerin ardından 1430 senesinin Şubat ayında Selanik yeniden fethedildi. Hemen sonrasında imzalanan Lapseki Antlaşması ile Selanik, Makedonya, Teselya ve Yanya bölgeleri Osmanlı idaresine girdi. Ayaklanan Eflak Beyliği de hızlıca tekrar kontrol altına alındı. Bu hızlı ilerleyişten tedirgin olan Sırp Kralı Brankoviç'in saldırıları, Macaristan Kralı II. Albert'in de katıldığı ordunun mağlup edilmesiyle son buldu. 1441 yılındaki Belgrad kuşatmasının başarısızlığı Avrupa'yı cesaretlendirdi. Karamanoğulları'nın çıkardığı karışıklıklar ise Akşehir, Konya ve Beyşehir'in alınmasıyla neticelendi. Yaşanan çetin mücadelelerin nihayetinde, 1444 senesinde Macarlarla on yıl geçerli Edirne-Segedin Barış Antlaşması imzalandı.
Tahtı Bırakan Padişah ve Varna'dan Kosova'ya Zaferler
Antlaşmanın sağladığı barış ortamına güvenen II. Murat, tahtını henüz 12 yaşındaki oğlu II. Mehmet'e devrederek köşesine çekildi. Ne var ki küçük bir çocuğun tahta çıkmasını fırsat bilen Avrupalı devletler, vakit kaybetmeden yeni bir Haçlı ittifakı kurdu. Bu büyük tehlike karşısında devlet adamlarının çağrısıyla ordunun başına tekrar geçen tecrübeli komutan, 10 Kasım 1444'te Varna Savaşı'nda düşman kuvvetlerini ağır bir yenilgiye uğrattı. Varna'nın intikamını almak isteyen Erdel Beyi Hünyadi Yanoş'un topladığı yeni orduyla yapılan II. Kosova Savaşı da Osmanlı'nın zaferiyle sonuçlandı. Bu tarihi zafer, Balkanlar'ın kesin olarak bir Türk yurdu haline gelmesini sağladı. 1450 senesindeki Arnavutluk Seferi'ni tamamlayamadan Edirne'ye dönen büyük hükümdar, 3 Şubat 1451 tarihinde 47 yaşında hayata gözlerini yumdu.
Askeri dehasının yanında oldukça ince ruhlu, adil ve merhametli bir şahsiyet olan II. Murat, hayatı boyunca ilmi meclisleri ve kültür sohbetlerini çok severek alimleri himaye etmiş ve ardında büyük bir imar mirası bırakmıştır. Kendi döneminde inşa edilen başlıca eserler şunlardır:
- Bursa ve Edirne'deki Muradiye Camileri
- Edirne'deki Gazi Mihal Camii ve Üç Şerefeli Camii
- Amasya'daki Yörgüç Paşa Camii
- Filibe'deki Şehabeddin Paşa Camii
- Üsküp'teki Alaca İshak Bey Camii ve Sultan Murat Camii
- Edirne'deki Şah Melek Paşa Camii ile Beylerbeyi Camii
- Ergene Nehri üzerinde yükselen 170 ayaklı tarihi Uzun Köprü
- Bursa'daki ünlü Karaca Bey Camii
Vefatının ardından tahtı devralan oğlu Fatih Sultan Mehmed'e hem askeri hem de kurumsal açıdan son derece güçlü bir devlet bırakan II. Murat'ın kabri, vasiyeti üzerine Bursa'daki Muradiye Camii haziresinde yer almaktadır.