II. Kılıç Arslan Kimdir?

II. Kılıç Arslan, dedesi I. Kılıç Arslan'ın adını taşıyarak 1113 yılında Aksaray'da dünyaya gelmiş ve ülkesini Konya merkezli olarak yönetmiştir. 1155'te tahta çıkan bu büyük lider, askeri dehası ve güçlü iradesi sayesinde Anadolu'yu ebedi bir Türk yurdu yapmıştır. Babası I. Rükneddin Mesud'un yerine tahta geçtikten sonra, iç karışıklıklar ve Haçlı saldırılarına karşı kararlılıkla mücadele etmiştir. Hem Doğu sınırlarını hem de Batı sınırlarını güvence altına alarak devletin sınırlarını Fırat'tan Sakarya'ya kadar genişletmiştir. Sadece savaş meydanlarında değil, imar faaliyetlerinde ve hoşgörülü yönetiminde de büyük başarılar elde etmiştir. Adaletiyle nam salan efsanevi sultan, 1192 yılında Konya yolunda hayata gözlerini yummuştur.

Siyasi Mücadeleler ve Anadolu Birliği

Gençlik yıllarında askeri deneyim kazanmaya başlayan şehzade, henüz meliklik dönemindeyken babasıyla birlikte Elbistan'ın fethine katılmıştır. Bu bölgenin valiliğine getirildikten sonra, maiyetindeki az sayıda savaşçıyla Göksün ve Maraş yörelerinde düşmana aman vermeyen akınlar düzenlemiştir. Ayrıca 1147 ve 1149 yılları arasında gerçekleşen II. Haçlı Seferi esnasında babasının yanında kahramanca savaşarak büyük tecrübe edinmiştir. Bölgede yeni bir dönem başlıyordu. I. Rükneddin Mesud vefat etmeden önce, Türk devlet geleneği uyarınca topraklarını üç oğlu arasında paylaştırmıştır. Büyük evlat olarak II. Kılıç Arslan'ın sultan unvanıyla Konya'da tahta çıkmasını, diğer kardeşlerinin ise melik olarak belirlenen vilayetlere gitmesini vasiyet etmiştir. Böylece beylerin huzurunda taç giyen yeni hükümdarın saltanatı, 1155 senesinde resmen ilan edilmiştir.

Tahta çıktığı ilk dönemlerde kardeşlerinin isyanlarıyla boğuşmak zorunda kalan sultan, merkezi otoritesini korumak için sert tedbirler almıştır. Otoritesini kurmak kolay olmamıştı. Ortanca kardeşi Dolat'ın çıkardığı ayaklanmayı bastırarak onu ortadan kaldırmış, ardından yönünü dış siyasete çevirmiştir. Büyük Selçuklu Sultanı Ahmed Sencer'in 1157 yılındaki ölümünden sonra Anadolu Selçuklu Devleti tamamen bağımsız bir yapıya kavuşmuştur. Babasının vefatının ardından tahta geçen genç sultan, hem Bizans İmparatorluğu'nun kurduğu tehlikeli ittifakları bozmak hem de sınırlarını genişletmek amacıyla 1162 yılında bizzat Bizans başkenti İstanbul'a giderek İmparator Manuel ile diplomatik bir görüşme gerçekleştirmiştır. Danişmendliler Beyliği'nin elindeki tüm toprakları 1175 yılında tamamen ilhak ederek Anadolu Selçuklu sınırlarına katan II. Kılıç Arslan, bu hamlesiyle Bizans İmparatorluğu için artık görmezden gelinemeyecek kadar büyük ve yakın bir tehdit hâline gelmiştir.

Miryokefalon Zaferi ve Bizans'ın Bozgunu

Giderek büyüyen Selçuklu tehdidini tamamen yok etmek isteyen Bizans İmparatoru Manuel Komnenos, 1176 yılında muazzam bir orduyla sefere çıkmıştır. Bizans kuvvetleri, Hoyran Gölü ile Kumdanlı arasında yer alan sarp ve dar Miryokefalon Geçidi'ne girmiştir. Pusuda bekleyen Türk ordusu, düşmanı dar vadide kıstırarak amansız bir ok yağmuruna tutmuştur. Ağır bir hezimete uğrayan İmparator Manuel, çaresiz kalarak sultana barş teklif etmiştir. Eskişehir civarındaki Bizans kalelerinin yıkılması şartıyla barş kabul edilmiştir. Bu tarihi başarı çok önemlidir.

1071 yılında kazanılan Malazgirt Savaşı nasıl Türklere bu toprakların kapısını açtıysa, 1176 Miryokefalon Zaferi de Anadolu'nun artık Türklerden geri alınamayacağını tüm dünyaya kanıtlamıştır. Savaşın ardından batı sınırlarını tamamen emniyete alan yaşlı hükümdar, Kütahya ve Eskişehir'i de topraklarına eklemiştir. Daha sonra doğuya yönelerek 1178 senesinde Malatya'yı ele geçirmiş, ardından da Batı Anadolu'da yeni fetihlere imza atmıştır.

Son Yıllar ve Ülkenin Taksimi

Ömrünün son dönemini huzur ve sükunet içinde geçirmek isteyen yaşlı hükümdar, eski Türk veraset geleneklerine bağlı kalarak egemenliği altındaki geniş toprakları 11 oğlu arasında paylaştırma kararı almıştır. Ne var ki, bu karar beklediği huzuru getirmemiş ve oğulları arasında taht kavgaları başlamıştır. Taht kavgaları devleti derinden sarstı. Büyük oğlu Kutbeddin Melikşah babasına karşı isyan ederek kendisini zorla Konya'da veliaht ilan ettirmiştir. Üçüncü Haçlı Seferi ordusunun Konya'ya girmesiyle sarsılan yaşlı sultan, esaretten kaçarak en küçük oğlu I. Gıyaseddin Keyhüsrev'e sığınmıştır. Onu yeni veliahtı yapan Kılıç Arslan, kaybettiği otoriteyi yeniden kazanmak adına Konya üzerine yürümüştür. Konya'yı geri aldıktan sonra kaçan büyük oğlunu Aksaray'a kadar kovalamış ancak bu sefer sırasında hastalanmıştır. 79 yaşında Konya'ya dönerken yolda vefat eden ulu hükümdarın cenazesi Konya'ya defnedilmiştir.

II. Kılıç Arslan'ın 37 yıllık iktidarı boyunca kurduğu adil yönetim, hem Türkmen boylarının hem de Hristiyan tebanın huzur içinde yaşamasını sağlamıştır. O, sadece bir fatih değildi. Ülkenin imarı için büyük adımlar atılmış, binlerce Türkmen aile Anadolu'nun dört bir yanına yerleştirilmiştir.

Sultan II. Kılıç Arslan'ın 1186 yılındaki ünlü taksimatına göre oğullarının yönettiği başlıca vilayetler şunlardır:

• Kutbeddin Melikşah: Sivas ve Aksaray
• Rükneddin Süleyman şah: Tokat ve çevresi
• Nureddin Sultanşah: Kayseri dolayları
• Muhiddin Mesud: Ankara, Çankırı, Kastamonu ve Eskişehir
• I. Gıyaseddin Keyhüsrev: Uluborlu ve Kütahya
• Muğiseddin Tuğrulşah: Elbistan bölgesi
• Muizeddin Kayserşah: Malatya