Şehzadeliği ve eğitimi
II. Bayezid, Bayezid-i Velî olarak da anılır; divan edebiyatındaki mahlası Adlî'dir. Fatih Sultan Mehmed'in en büyük oğludur. Doğum tarihi tarihçiler arasında tartışmalıdır; bu madde onu 3 Aralık 1447 olarak verir ve Aralık 1447/Ocak 1448 aralığı da kabul edilir. Bugün Yunanistan sınırları içinde kalan Dimetoka Sarayı'nda doğdu. Annesi cariye kökenli olduğu kabul edilen Gülbahar Hatun'dur. Yaklaşık yedi yaşındayken Hadım Ali Paşa'nın danışmanlığında Amasya sancağına atandı ve annesi ona eşlik etti. Amasya'da dönemin ünlü âlimlerinden dersler aldı; Şeyh Yavsî'den İslam bilimlerini, matematik ve felsefeyi öğrendi, Şeyh Hamdullah'tan hat dersleri aldı. Arapça ve Farsça yanında Çağatay lehçesini ve Uygur alfabesini de öğrendi. Yaklaşık yirmi yedi yıl Amasya sancakbeyliği yaptı. 1473'te Otlukbeli Muharebesi'nde sağ kol komutanıydı.
Tahta çıkışı ve Cem Sultan
1481'de babasının ölümü üzerine 22 Mayıs'ta tahta çıktı. Kardeşi Cem Sultan onun iktidarını tanımadı, Bursa'da kendi adına hutbe okuttu ve para bastırdı; imparatorluğu eşit paylaşmayı, Anadolu'yu kendisine vermeyi önerdi, ancak bu teklif devlet ileri gelenleri tarafından reddedildi. Haziran 1481'de Yenişehir Muharebesi'nde yenilen Cem Sultan, Kahire'ye gitti; Memlûkler ve eski Karamanoğulları'nın yardımıyla Konya'yı kuşattıysa da Akşehir'de yenildi ve 1482'de Rodos'a sığındı. Rodos Şövalyeleri'nin elinden Papalık'a ve Fransa'ya geçen Cem Sultan, 25 Şubat 1495'te öldü. Esir tutulması Bayezid'in Otranto'dan çekilmesine ve Avrupa'ya sefer yapmasına engel oldu. Ölüm haberi üzerine üç gün yas ilan etti; Cem Sultan'ın cenazesi 1499'da Bursa'da Muradiye Camii haziresine gömüldü.
Seferleri ve dış politika
1483'te Hersek Düklüğü'nü ilhak etti. 1484'te Boğdan Seferi'ne çıkıp Kili ve Akkerman'ı aldı, böylece Karadeniz'deki egemenliğini pekiştirdi. 1485'te başlayan Osmanlı-Memlûk Savaşı 1491'de barışla sona erdi. 1492'de Belgrad'ı kuşattı ama başarılı olamadı. 1493'te Krbava Muharebesi'nde Macaristan'a karşı kesin zafer kazandı. Osmanlı-Lehistan Savaşı'nın ardından iki ülke arasında 120 yıllık barış dönemi başladı. 1499'da Sapienza Deniz Muharebesi'nde Venedikliyi yenerek ilk açık deniz zaferini kazandı ve İnebahtı'yı aldı. 1501'de Midilli kuşatması başarısız oldu. 1492'de İspanya'dan kovulan 100-150 bin Yahudi'nin Kuzey Afrika, Safed, Selanik, İstanbul ve Rumeli'ye yerleşmesine izin verdi; Kemal Reis'i de İspanya'ya göndererek Müslümanları Kuzey Afrika'ya yerleştirdi.
Son yılları
1501'de İran'da Safevî Devleti kuruldu; Şah İsmail Anadolu'daki Şii etkisini artırdı. 1511'de Şahkulu İsyanı başladı; isyan bastırıldı, ancak Sadrazam Hadım Ali Paşa savaşta aldığı yaralardan öldü. Halkın ve yeniçerilerin desteğini alan Şehzade Selim İstanbul'a yürüdü ve babasını tahttan çekilmeye zorladı; 24 Nisan 1512'de tahttan indirilen Bayezid sürgüne giderken 26 Mayıs 1512'de Havsa'da öldü. Tahta geçtiğinde yaklaşık 2.214.000 kilometrekare olan imparatorluk toprakları ölümünde yaklaşık 2.375.000 kilometrekareye ulaşmıştı.
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki II. Bayezid maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.