.jpg?width=640)
I. Selim, bilinen adıyla Yavuz Sultan Selim, 10 Ekim 1470'te Amasya'da doğan ve 22 Eylül 1520'de Çorlu'da ölen Osmanlı İmparatorluğu'nun 9. padişahı ve 88. İslam halifesidir. Divan edebiyatındaki mahlası Selîmî'dir ve Hâdimü'l-Haremeyni'ş-Şerîfeyn, yani iki kutsal caminin hizmetkârı unvanına sahiptir. Babası sekizinci Osmanlı padişahı II. Bayezid'dir.
Gençliği ve tahta çıkışı
Babası Bayezid'in sancakbeyi olduğu Amasya'da dünyaya geldi ve şehzadeliğini Trabzon'da geçirdi. Kaynaklarda küçük yaşta iyi bir eğitim gördüğü, babasının ona özel hoca tayin ettiği belirtilir. Annesinin adı kimi kaynaklarda Gülbahar Hatun, tarihçi Feridun Emecen'e göre ise Ayşe Hatun olarak geçer. Selim, Osmanlı tahtına babası II. Bayezid'e karşı bir darbeyle çıktı. Kızı Ayşe Hatun'u ona vermiş olan Kırım Hanı Mengli Giray askerî destek sağlayarak tahta geçmesine yardım etti. Selim 1512'de tahta çıktı.
Doğu seferleri
Babasının son dönemlerinde doğuda ortaya çıkan Şii Safevî tehlikesine karşı mücadeleye girişti. 1514'te İran seferinde Safevî hükümdarı Şah İsmail'i Çaldıran Muharebesi'nde yendi ve başkent Tebriz'e kadar ilerledi; bundan sonra Yavuz lakabıyla anılmaya başladı. Sert mizacı ve cesareti bu lakabın nedeni olarak gösterilir. 1515'te Sadrazam Hadım Sinan Paşa öncülüğünde yapılan Turnadağ Muharebesi ile Dulkadiroğulları Beyliği ortadan kalktı ve Anadolu'daki Türk siyasi birliği tam anlamıyla sağlandı.
Büyük Mısır Seferi
İran seferinin ardından Memlûk Devleti'ne yöneldi. 1516-1517 arasında Mercidâbık, Gazze, Ridâniye ve Kahire muharebelerinden oluşan Büyük Mısır Seferi'yle Memlûkleri yıktı; Suriye, Filistin, Levant, Mısır ve Hicaz gibi stratejik bölgeleri Osmanlı topraklarına kattı. İpek ve Baharat Yolu'nun denetimi böylece Osmanlıların eline geçti. Seferden sonra İslam peygamberi Muhammed'e ait olduğu kabul edilen Kutsal Emanetler İstanbul'a getirildi. Mekke ve Medine'ye giden hac yollarının denetimini üstlenmesi, Osmanlı İmparatorluğu'nu önde gelen Müslüman devletlerden biri yaptı.
Ölümü ve mirası
1520'de batıya doğru yola çıkan Selim, 22 Eylül 1520'de Çorlu'daki ordugâhında, sırtında çıkan büyük bir çıban yüzünden 49 yaşında öldü; yerine oğlu Süleyman geçti. Türbesi İstanbul'un Fatih ilçesindeki Yavuz Selim Camii'nde bulunur. Yaklaşık 8 yıllık saltanatında imparatorluk yüzde yetmiş kadar büyüyerek yaklaşık 3,4 milyon kilometrekareye ulaştı. Fetihleri, imparatorluğun coğrafi ve kültürel ağırlık merkezini Balkanlar'dan Orta Doğu'ya kaydırdı.
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Yavuz Sultan Selim maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.