Ailesi ve melikliği
II. Gıyaseddin Keyhüsrev, tahminen 1221'de Konya'da doğdu ve 1246'da Alaiye'de öldü. Babası I. Alâeddin Keykubad, annesi Mahperi Hunad Hatun'dur. Babası 1228'de Mengücek Beyliği'ni ortadan kaldırınca onu Erzincan meliki atadı ve atabeyi Mübarizeddin Ertokuş ile birlikte oraya gönderdi. Melikliğinin ilk yıllarında Trabzon'u kuşattı.
Tahta çıkışı
Keykubad, büyük oğlu Gıyaseddin yerine küçük oğlu İzzeddin Kılıç Arslan'ı veliaht atamıştı. Babasının 1237'deki ölümünün ardından Sadeddin Köpek önderliğindeki bazı emirlerin desteğiyle Kayseri'de tahta çıktı. Kaynaklar, babasını zehirletmiş olabileceğini belirtir ve günümüz araştırmacıları bunu güçlü bir olasılık sayar. Kardeşinin tarafını tutan Harezm emirlerini kendisine bağlılığa zorladı; Dımaşk ve Halep Eyyubileriyle yapılan tabiiyet anlaşmalarını yeniledi.
Evliliği ve iç siyaset
1237 veya 1238'de, babası döneminde nişanlandığı Gürcü Prensesi Tamar ile evlendi; bu evlilikten II. Alâeddin Keykubad doğdu. Eşi Anadolu'da Gürcü Hatun adıyla tanındı. Sadeddin Köpek'in telkinleriyle güvenmediği devlet adamlarını etkisiz hâle getirdi; eski veliaht İzzeddin Kılıç Arslan ile annesi Adile Hatun'u da öldürttü. 1239'da, tahta hak iddia eden Sadeddin Köpek'i de öldürttü.
Babai Ayaklanması ve Kösedağ
Moğollardan kaçan Türkmenlerin Anadolu'ya sığınması yeni sorunlar doğurdu; Baba İshak'ın başlattığı Babai Ayaklanması kısa sürede yayıldı. Sultan Kubadabad Sarayı'na sığındı, Erzurum sınırındaki orduyu çağırarak ayaklanmayı 1240'ta bastırdı, ancak devletin gücü önemli ölçüde sarsıldı. 1241'de Dımaşk Eyyubi hükümdarıyla birleşerek Silvan hükümdarı üzerine yürüdü; Abbasi hükümdarının araya girmesiyle savaş önlendi. Moğollar 1242'de Erzurum'u aldı, 1243'te Sivas yakınındaki Kösedağ Savaşı'nda Selçuklu ordusunu yendi. Sultan Batı Anadolu'ya kaçtı; vezir Mühezzebüddin Ali Moğollarla vergi ödemeyi öngören ağır bir anlaşma imzaladı.
Ölümü ve mirası
Moğol egemenliği altında kalan devlette sultanın ölümü, yeni bir taht mücadelesinin de başlangıcı oldu.
Sultan, barıştan sonra devlet işlerini veziri Şemseddin İsfahani'ye bıraktı. 1246'da Alaiye'de, yaklaşık yirmi beş yaşında öldü; ölüm nedeni içki veya baktığı vahşi hayvanların ısırması olarak aktarılır. Oğlu II. İzzeddin Keykavus tahta çıkarıldı. Annesi adına Kayseri'de Hunad Hatun Külliyesi'ni yaptırdı ve saltanatı boyunca sikke bastırdı. Dönemi, Selçuklu tarihinde siyasi ve askeri bir kırılma noktası sayılır. Diriliş Ertuğrul ve Direniş Karatay gibi yapımlarda canlandırılmıştır.
Benzer kişiler
- Eypio (Konya Doğumlu)
- Sevim Çağlayan (Konya Doğumlu)
- I. Fuad (Sultan)
- Alp Arslan (Sultan)
- Gazneli Mahmud (Sultan)
- I. Kılıç Arslan (Sultan)
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki II. Gıyaseddin Keyhusrev maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.